Τηλεόραση και Δημοκρατία

Τη Δευτέρα το βράδυ, εγώ, όπως και άλλοι δεκατρείς περίπου χιλιάδες συμπολίτες μας, παρακολούθησα την εκπομπή "Το Συζητάμε" στο ΡΙΚ 1. Κατ' ακρίβεια, ο πιο πάνω αριθμός δεν αποτελεί τον πραγματικό αριθμό των τηλεθεατών της εκπομπής αλλά τους/τις τηλεθεατές/τηλεθεάτριες εκείνους/εκείνες που συμμετείχαν στη "ζωντανή" δημοσκόπηση που έλαβε χώρα κατά τη διάρκειά της. Θεωρώ τον αριθμό αυτό αξιοσημείωτο όχι μόνο για το μέγεθος του - καθότι αν δεν κάνω λάθος αποτελεί ρεκόρ συμμετοχών - αλλά (επίσης) λόγω του τι μπορεί να υποδεικνύει για την κατάσταση της δημοκρατίας στη Κύπρο λαμβανομένου υπόψη πρώτο, τη θεματική της εκπομπής και δεύτερο, την διακύμανση των ποσοστών η οποία απεικονίζονταν σε "πραγματικό" χρόνο από την αρχή της συζήτησης.
Η θεματική της εκπομπής της Δευτέρας είχε να κάνει με τις παραμέτρους επίλυσης του Κυπριακού και οι συμμετέχοντες στο πάνελ της ήταν οι αρχηγοί των τεσσάρων μεγαλυτέρων κομμάτων στην Κύπρο. Το ζητούμενο της εκπομπής κατά την κ. Χαραλαμπίδου ήταν η διευκρίνιση των διαφορών μεταξύ των πολιτικών των κομμάτων όσον αφορά την επιδιωκόμενη λύση διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας και τη διασαφήνιση των σημαντικότερων χαρακτηριστικών αυτής. Το προαναφερθέν ορισμένο ως ζητούμενο της εκπομπής από την κ. Χαραλαμπίδου τέθηκε γιατί όπως υποστήριξε η ίδια, οι πολίτες δεν γνωρίζουν τις απαντήσεις στα ζητήματα αυτά.
Επιφυλασσόμενος μια ανάλυση της θεώρησης της κ. Χαραλαμπίδου - ως εξέχον μέλος της τέταρτης εξουσίας (εννοώ τα ΜΜΕ) - περί της άγνοιας του κοινού, στο παρόν κείμενο θα δεχτώ ως ορθή την θέση της ότι όντως ο λαός της Κύπρου δεν γνωρίζει πολύ καλά τόσο τις διαφορές μεταξύ των κομμάτων σχετικά με την επιδιωκόμενη λύση ΔΔΟ όσο και βασικά χαρακτηριστικά αυτής. Τώρα, λαμβανομένης υπόψη της ορθότητα της θέσης ότι ένα μεγάλο τουλάχιστον μέρος του λαού είναι αδαές ως προς τη λύση ΔΔΟ και τις θέσεις/διαφορές των κομμάτων, τι μπορούμε να εξάγουμε από το γεγονός ότι στην ερώτηση "Ποιου κόμματος οι θέσεις σας πείθουν;" - η οποία τέθηκε από το πρώτο λεπτό της εκπομπής, δηλαδή, προτού ο κάθε πολιτικός αναφερθεί στον τρόπο αντίληψης από τον ίδιο/το κόμμα του των ζητημάτων - οι απαντήσεις άρχισαν να καταφθάνουν από το πρώτο εκείνο λεπτό; Αρχικά αυτό που με ασφάλεια μπορούμε να θέσουμε είναι ότι οι πολίτες που έσπευσαν να απαντήσουν το έκαναν αυτό προτού ακούσουν τα επιχειρήματα των πολιτικών. Ως προς το γεγονός αυτό μπορούμε να καταλήξουμε σε δύο τουλάχιστον συμπεράσματα. Πρώτο, οι τηλεθεατές/ τηλεθεάτριες μη γνωρίζοντας τις θέσεις των πολιτικών απάντησαν στην ερώτηση ή δεύτερο, ότι οι τηλεθεατές/τηλεθεάτριες γνώριζαν εκ των προτέρων τις θέσεις των πολιτικών και έσπευσαν να απαντήσουν την ερώτηση.
Εάν λοιπόν το γεγονός απαντάται από τη δεύτερη μας υπόθεση τότε η εκπομπή μάλλον ήταν αχρείαστη εφόσον δεν πρόσφερε καμία καινούργια γνώση στους πολίτες. Στην υποθετική κριτική απάντηση ότι η εκπομπή δύναται να πρόσφερε καινή γνώση σε τηλεθεατές που εντούτοις δεν συμμετείχαν στην τηλε-δημοσκόπηση (με ή χωρίς εισαγωγικά) τότε ο σκοπός της δημοσκόπησης μάλλον απέτυχε ως εργαλείο ανάδειξης της επιτέλεσης του σκοπού της εκπομπής εφόσον κατέστη ένας άλλος διαγωνισμός μεταξύ των υποστηρικτών των κομμάτων ή των ίδιων των κομμάτων. Στην περίπτωση αυτή όμως κάποιος δικαιολογημένα θα εγείρει το θέμα της δημοκρατικότητας τη τηλεόρασης καθότι εάν υποθέσουμε ότι οι δημοσκοπήσεις όχι μόνο αντικατοπτρίζουν την γνώμη του λαού αλλά την επηρεάζουν, η εκπομπή έγινε δυνάμει όργανο των κομμάτων αποτυγχάνοντας έτσι να εκπληρώσει το σκοπό της για αντικειμενική ενημέρωση/πληροφόρηση. Εάν ακόμη προσθέσουμε ότι ένα άλλο μεγάλο μέρος του Τύπου είναι η κριτική αντιμετώπιση στους κατέχοντες εξουσία τότε απέτυχε διπλά εφόσον η ερώτηση και κατ' επέκταση η εκπομπή κατέστη εργαλείο δημιουργίας κοινής γνώμης με βάση το θεαθήναι. Εάν τέλος, οι τηλεθεατές/τηλεθεάτριες δεν γνώριζαν και απάντησαν στις ερωτήσεις τότε η ύπαρξη της ερώτησης υπέσκαψε την όποια πρόθεση της εκπομπής για αντικειμενική ενημέρωση/πληροφόρηση/δημιουργία-κριτικής αντίληψης αφού η εκπομπή αυτό που πέτυχε είναι μόνο να αναδείξει την τραγική ελαφρότητα της αντίληψης της δημοκρατίας από ένα μεγάλο μέρος του λαού. Χωρίς να θεωρώ την πιο πάνω θεώρηση μου καταλυτικής σημασίας, τελειώνω εδώ.





ΠΟΛΙΤΗΣ - 11/10/2009, Σελίδα: 5