Κίνα: Αναζητώντας τις Ρίζες Μας

Ήταν ένα άρθρο των New York Times στην σελίδα 23 του «Π» της περασμένης Κυριακής που το βρήκα εξαιρετικά ενδιαφέρον και σε ενδιαφέρουσα κατάσταση ως προς το ότι φέρει μερικές από τις παραμέτρους κατανόησης του κόσμου μέσα στα πλαίσια της ηγεμονεύουσας ιδεολογία. Θέμα του η προς ανατολάς κίνηση του Πούτιν προς την εύρεση ενός πιο αποτελεσματικού τρόπου διαχείρισης/διακυβέρνησης των μαζών. Ο Πούτιν, παρακολουθώντας τον τρόπο με τον οποίο η Κίνα κινήθηκε κατά την υιοθέτηση του καπιταλιστικού μοντέλου ανάπτυξης και τον τρόπο με τον οποίο κινείται κατά την οικονομική κρίση που διανύουμε παρατήρησε πρώτο, το τρόπο με τον οποίο απέφυγε τις επιπτώσεις που η Ρωσία υπέφερε από την «θεραπεία σοκ» που υπέστηκε όταν κινήθηκε προς τον καπιταλισμό – δεύτερο, αυτό που όλοι μας ζηλεύουμε: ενώ αλλού η οικονομική κρίση έφερε στα γόνατα τους τόσο χιλιάδες κόσμο όσο και κυβερνήσεις, στην Κίνα αυτό που παρατηρείται είναι ηρεμία και μια άνευ όμοιας της – τουλάχιστον για την περίοδο που διανύουμε - οικονομική ανάπτυξη. Ο Πούτιν λοιπόν, έχει στήσει ένα παράρτημα του ερευνητικού τμήματος του κόμματος του με σκοπό την κατανόηση του μηχανισμού με τον οποίο το Κομουνιστικό Κόμμα της Κίνας έχει καταφέρει να παραμείνει μοναδικό ως κόμμα και στην εξουσία.
Το τι είναι πρώτιστα ενδιαφέρον στο άρθρο αυτό όμως δεν είναι καθ’αυτή η κίνηση του Πούτιν προς την Κίνα για να μάθει τα μυστικά διακυβέρνησης αλλά το γεγονός ότι ο καλός δημοσιογράφος των ΝΥΤ θεωρεί ότι εκείνο που ψάχνει ο Πούτιν είναι...το Κομμουνιστικό Κόμμα χωρίς αυτό που το κάνει κομουνιστικό, δηλαδή την κομουνιστική ιδεολογία του. Γιατί το βρίσκω ενδιαφέρον; Γιατί πολύ απλά ο δημοσιογράφος αγνοεί το ίδιο το παρελθόν των νυν φιλελεύθερων δημοκρατικών καπιταλιστικών χωρών, οι οποίες αποτελούν το βήμα από το οποίο κρίνει την σημερινή Κίνα. Τι εννοώ με αυτό;
Όπως πολύ εύστοχα παρατηρεί ο Ζίζεκ, η φιλελεύθερη δημοκρατία και ο καπιταλισμός δεν ήταν ανέκαθεν ζευγάρι. Αν παρατηρήσουμε την ιστορία του καπιταλισμού αυτό που παρατηρούμε είναι ότι τον μεσαίωνα - όταν άρχισε να εμπεδώνεται - καμία Δυτική, Ευρωπαϊκή χώρα δεν ήταν ούτε έγινε άμεσα δημοκρατική. Αν κάποιος/α πάλιν αναφέρει την Ολλανδία αυτό που θα πρέπει παραδεχτεί είναι ότι ναι, υπήρχε το δικαίωμα ψήφου αλλά ήταν προνόμιο μόνο των προεστών που είχαν περιουσία. (Εδώ πάλι θα μπορούσαμε να δούμε και την Κύπρο ως παράδειγμα. Δημοκρατικές ελευθερίες όπως το δικαίωμα ψήφου, η συμμετοχή σε συντεχνίες με την έννοια που τις αντιλαμβανόμαστε τα τελευταία εκατό χρόνια, η ελευθεροτυπία κοκ δεν εμπεδώθηκαν έως και τον καιρό που αποκτήσαμε την ανεξαρτησία μας). Πιο σύγχρονα παραδείγματα που επιδεικνύουν την μη αναγκαία συμβατότητα του καπιταλισμού και της δημοκρατίας είναι οι χώρες όπως η Χιλή, το Μεξικό αλλά ακόμα και η Ελλάδα όπου ο καπιταλισμός είχε μεν εμπεδωθεί αλλά για δεκαετίες η εξουσία ήταν στα χέρια δικτατόρων.
Και οι ελευθερίες, αυτές που θεωρούνται πλέον του φιλελευθερισμού δεν αποκτήθηκαν με κανένα άλλο τρόπο πλην των εργατικών κινητοποιήσεων, εξεγέρσεων και επαναστάσεων με αρχή των 19ο αιώνα και με «πνευματικό» των Καρλ Μαρξ. Αν κάποιος παρατηρήσει τις απαιτήσεις που εξέφρασαν ο Μαρξ και Ένγκελς στο Κομμουνιστικό Μανιφέστο όλες (πλην την κατάργηση της ιδιωτικής περιουσίας) αποτελούν τις ελευθερίες που απολαμβάνουμε σήμερα.
Αυτό λοιπόν που αποτελεί η Κίνα δεν είναι μαι διαστροφή του καπιταλισμού αλλά μια «χρονο-καψούλα» όπου μπορούμε να δούμε τον τρόπο γέννησης του Καπιταλισμού στην ίδια την Ευρώπη, στον Δυτικό κόσμο. Ενός συστήματος που μπορεί τώρα να συμβαδίζει με την φιλελεύθερη δημοκρατία αλλά κατ ουδένα λόγο δεν μπορεί να θεωρηθεί αναπόσπαστο ή αναγκαίο κομμάτι του. Και γιατί το λέμε αυτό; Γιατί ακριβώς παρατηρούμε ότι ο Κινεζικός απολυταρχικός καπιταλισμός άρχισε να θεωρείται ως ένας θεμιτός τρόπος διακυβέρνησης και δυνάμει μοντέλο άξιο θαυμασμού και προς μίμηση...επιστροφή στο παρελθόν λοιπόν, όχι του κομμουνισμού αλλά του καπιταλισμού.
ΥΓ: Είναι ένας τύπος που έχασε τα κλειθκιά του και τζιαι γυρέφκει τα κάτω που μια λάμπα. «Εν δαμέ κατάυρα που τά’χασες» ρωτά τον κάποιος. «Όι απλά δαμέ εν πιο εύκολο να κοιτάξω».