ΠΙΣΩ ΑΠΟ ΤΗ ΜΑΣΚΑ ΤΙΠΟΤΑ

2010-12-09T20:05:00.001+02:00

Ημερίδα "Νεοφασισμός στην Ευρώπη και την Κύπρο"

Πρόγραμμα Ημερίδας

14:10 – 14:30 Εισαγωγή Ημερίδας:
Σταύρος Τομπάζος, Πανεπιστήμιο Κύπρου

14:30 – 15:15 Πρώτο Μέρος: Ιστορική Παρουσίαση
Ρολάνδος Κατσιαούνης, Ιστορικός
Μακάριος Δρουσιώτης, Δημοσιογράφος-Ερευνητής
Τάκης Χατζηδημητρίου, Πολιτικός

15:15 – 16:00 Συζήτηση
Συντονισμός: Μιχάλης Μιχαήλ, Δημοσιογράφος-Ερευνητής

16:00 – 17:00 Διάλειμμα

17:10 – 17:30 Εισαγωγή δεύτερου μέρους
Αντώνης Έλληνας, Πανεπιστήμιο Κύπρου

17:30 – 18:30 Δεύτερο Μέρος: Προκλήσεις του Σήμερα
Νίκος Τριμικλινιώτης, Παρατηρητήριο κατά του Ρατσισμού και της Ξενοφοβίας
Δώρος Πολυκάρπου, Κίνηση για Ισότητα, Στήριξη, Αντιρατσισμό
Γρηγόρης Ιωάννου, Εκπαιδευτικός-Ερευνητής
Παύλος Παύλου, Εκπαιδευτικός-Ερευνητής

18:30 – 19:00 Συζήτηση
Συντονισμός: Κωνσταντίνα Ζάνου, Ιστορικός

Το ζήτημα είναι εθνικό...

2010-03-07T11:55:00.000+02:00

Είναι ένα περιστατικό το οποίο εξιστορεί ο Ζίζεκ (στο“Είναι Πολιτική Οικονομία, Ηλίθιε”) το οποίο το βρίσκω πολύ χρήσιμο για την κατανόηση της κατάστασης στην Ελλάδα (με ή χωρίς «»). σήμερα. Ήταν που λέτε ένας οικονομικός συντάκτης μιας Ιταλικής εφημερίδας ο οποίος σε ένα άρθρο του αναφέρθηκε στον καπιταλισμό. Σαν παρέδωσε το άρθρο, τον προσέγγισε ο αρχισυντάκτης και όλως «ευγενικά» (για παράδειγμα τώρα, σκεφτείτε εκείνο το απαράμιλλο «Είμαστε στην ίδια ομάδα!» του διευθυντή/αφεντικού σας) των ρώτησε κατά πόσο «είναι ανάγκη» να χρησιμοποιήσει τον συγκεκριμένο όρο και εάν θα μπορούσε αντί της «απαρχειωμένης» και «ιδεολογικά φορτισμένης» του λέξης να αναφερθεί στην «οικονομία».
Το δίδαγμα; Εάν υπάρχει απόδειξη για το ότι ζούμε υπό την ηγεμονία της φιλελεύθερης καπιταλιστικής ιδεολογίας είναι αυτό: η ιδεολογία παύει να θεωρείται ως τέτοια αλλά καταστείτε η (φαντασιακή) πραγματικότητα – μια όμως που στηρίζεται σε ένα διαστροφικό κατεσταλμένο ‘μικρό αντικείμενο’. Επί τούτου επάξια μπορούμε να επικαλεστούμε εκείνο τον περίφημο διάλογο μεταξύ Φάουστ και Μεφιστοφελή:
Φ: Πως λέγεσαι;
Μ: Η ερώτηση είναι ταπεινή για ένα Λόγο που έτσι δα καταφρονεί/ που για φαινόμενα ούτε κάν τον μέλει και το βάθος του Είναι μόνο θέλει (Μεταφρ: Κων/νος Χατζόπουλος, Αθήνα,1916).
«Ποιός ο σκοπός όλων αυτών;», θα σκέφτεστε. Όταν την τελευταία εβδομάδα ο Πρωθυπουργός της Ελλάδας, ο σοσιαλιστής ο Παπανδρέου ανακοίνωσε μια πλειάδα μέτρων που ακυρώνουν τα κεκτημένα εργατικών αγώνων και που έχουν πραγματικές οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις στον εργαζόμενο λαό για χάριν της πληρωμής των δανειοδοτών του κράτους, χρησιμοποίησε δύο ειδών επιχειρήματα για να αποδώσει την σημαντικότητα αυτής της πολιτικής της κυβέρνησης του.
Πρώτον αναφέρθηκε στις επιπτώσεις που δύναται να έχει η μη πληρωμή των χρεών στις απολαβές των εργαζομένων σημειώνοντας την πιθανότητα χρεωκοπίας του κράτους εντός 15 ημερών. Σε ένα δεύτερο στάδιο αναφέρθηκε στην παρούσα οικονομική κρίση στην οποία βρίσκεται το κράτος, δίνοντας της μια «εθνική» διάσταση: βάση αυτής ο λαός θα πρέπει από μόνος του να δώσει από το υστέρημα του καθότι πρέπει όλοι να συνεισφέρουν για μια «δυνατή Ελλάδα».
Στο πρώτο από τα δύο επιχειρήματα η Γενική Γραμματέας του ΚΚΕ Παπαρήγα απάντησε σημειώνοντας το αυτονόητο: τα λεφτά που χρειάζεται η κυβέρνηση για μην χρεοκοπήσει μπορεί κάλλιστα να τα πάρει από τα κέρδη των τραπεζών, των εφοπλιστών, των μονοπωλίων και εξαγωγέων κεφαλαίων. Σε αυτή όμως αξίζει να παραθέσουμε και την εξίσου ενδιαφέρουσα παρατήρηση της Παπαρήγα περί της τάσης των τελευταίων χρόνων να καταστούνται τα πάντα «κρίσιμα». Όπως δηλαδή και στη τελευταία παγκόσμια οικονομική κρίση όπου οι τράπεζες που απομυζούσαν τη ζωή από το κόσμο, όταν έπαθαν κρίση, πληρώθηκαν από το κράτος με δημόσιο χρήμα για να συνεχίσουν να απομυζούν τη ζωή από το κόσμο. Το περιβόητο διαστροφικό κατεσταλμένο ‘μικρό αντικείμενο’ ποιο είναι: ότι αυτού του είδους η εκμετάλλευση του κόσμου είναι όχι μόνο χαρακτηριστικό αλλά και ζωοδότης του καπιταλιστικού συστήματος.
Τι όμως με την επίκληση τόσο του ΠΑΣΟΚ άλλα και της Νέας Δημοκρατίας και του αντιδραστικού ΛΆΟΣ του έθνους και της εθνικότητας για να επιτύχουν και την εθελούσια εκμετάλλευση του κόσμου, βλ. την αποκοπή από τους ιδίους του 14ου μισθού για να τα δώσουν στο κράτος; Εδώ ακριβώς είναι που φαίνεται η εθνική ιδεολογία. Ο καπιταλισμός, ενώ είναι πιθανών το πιο ομογενοποιητικό σύστημα, εκφράζεται πολιτικά δια της αστικής τάξης με τον εθνικισμό προσπαθώντας να αποσαφηνίσει το γεγονός ότι υφίστανται ταξικές διακρίσεις και να απομακρύνει την πιθανότητα ταξικού πολέμου: «Μην σκέφτεσαι έτσι αδελφέ! (Ότι εγώ ζώ με ότι ζεις) Όλοι μας το ίδιο αίμα έχουμε!»

Blackbird Raum - Honey in the Hair

2010-02-28T16:21:00.001+02:00

‘Η βενζίνη που βάζουμε είναι «βρώμικη»’, το ξέρεις;

2010-02-28T15:33:00.000+02:00

Γράφω στον απόηχο της απεργίας των πωλητών καυσίμων. Θα αναφερθώ όμως στο συμβάν αυτό γιατί χάριν του, την τελευταία εβδομάδα έχω γίνει μάρτυρας ενός πρωτοφανούς – για μένα τουλάχιστον γεγονότος: ενώ η κυβέρνηση προέβηκε στην επιβολή ανωτάτου τιμής πωλήσεως των καυσίμων στους λιανοπώλες του αγαθού αυτού, εντούτοις η κομματική δεξιά αντί να αρχίσει να φωνασκεί κατά της κυβέρνησης καθότι επεμβαίνει στην ελεύθερη αγορά, άρχισε να καλεί για φορολόγηση και των εταιρειών εισαγωγής των καυσίμων στη Κύπρο κάνοντας συνάμα υποθέσεις για πιθανή ύπαρξη διαπλοκής μεταξύ κυβέρνησης και μεγάλου κεφαλαίου. «Σημεία και τέρατα» θα σκέφτεστε. Την ίδια στιγμή πολλοί επιφανείς άρχισαν να ειρωνεύονται την πολιτική αυτή κάνοντας αναφορές στον καλό εκείνο καιρό που το κράτος επέβαλλε ανώτατες τιμές σε διάφορα προϊόντα ως αναχρονιστική πολιτική. Αδυνατώντας στην αρχή να καταφέρω εκείνο που αναφέρει ο Τζέημσον «γνωστική χαρτογράφηση» είπα να επιστρέψω σε εκείνη την αέναη, οικουμενική πηγή αλήθειας, τα «ανέκδοτα». Είναι λοιπόν δύο «ανέκδοτα» - γνωστά στη κεντρική και ανατολική Ευρώπη - στα οποία έχει αναφερθεί ο φιλόσοφος/ψυχαναλυτής Ζίζεκ πολλές φορές. Θα ήθελα να τα μοιραστώ μαζί σας γιατί νομίζω μπορούμε να καταλάβουμε πολλά για την κατάσταση μας, κοιτάζοντας την μέσα από τα μάτια των ιστοριών αυτών.
Ήταν, που λέτε τον καιρό που οι Τατάροι επικρατούσαν στη περιοχή που σήμερα ονομάζουμε Ρωσία. Ένα νεαρό ζευγάρι περπατούσε αμέριμνα στο δρόμο όταν ένας Τατάρος έφιππος τους προσέγγισε και διέταξε την γυναίκα να κάνει σεξ μαζί του. Συν αυτού, διέταξε τον σύζυγο της πως, σαν αυτός βίαζε την γυναίκα του, ο ίδιος θα έπρεπε να κρατούσε τ’ αρχίδια του ώστε να μην σκονίστουν. Σαν λοιπόν ο έφιππος τέλειωσε ότι έκανε και έφευγε, ο σύζυγος άρχισε να γελάει δυνατά. «Πως τολμάς να γελάς μετά που αυτό που έγινε;!» των ρωτά η σύζυγος του. «Ξέρεις, δεν του κρατούσα τ’αρχίδια και τώρα είναι γεμάτα σκόνες!»
Το δεύτερο «ανέκδοτο» έχει ως εξής. Μια φορά ήταν ένας τύπος που μπήκε σε ένα μπαράκι για ένα ποτό. Κάθισε στο μπαρ, είπε καλησπέρα και παρήγγειλε ένα ουίσκι, με πάγο. Μόλις τον σέρβιρε ο μπάρμαν, ο πίθηκος του τσιγγάνου ο οποίος καθόταν στην αριστερή γωνιά του μπαρ, πετάχτηκε και μπροστά στα ‘έντρομα’ μάτια του πελάτη έβαλε τ΄αρχίδια του μέσα στο ουίσκι. Ο τύπος μας, έξαλλος, σπρώχνει τον πίθηκο μακρυά, γνέφει έντονα στον ιδιοκτήτη του και παραγγέλνει ένα ακόμα ουίσκι. Δεν πρόλαβε όμως το ποτήρι να αγγίξει το μπαρ και...μια-δυο ο πίθηκος ξαναπετάγεται και βάζει τ’αρχίδια του μες το ποτήρι. Ο τύπος δεν άντεξε: όσο τρομακτικός κι αν έμοιαζε ο τσιγγάνος του έμπηξε τις φωνές: «Να σου πώ! Ξέρεις, ο πίθηκος σου βάζει τ’αρχίδια του μες το ουίσκι μου;!». Ο τσιγγάνος σηκώθηκε, κάνει δυο βήματα, ξεκρεμμάει το βιολί απ’ τον ώμο και - με συνοδεία τον πίθηκο να χορεύει - αρχίζει να τραγουδά: «Ξέρεις, ω, ξέρεις/ ο πίθηκος βάζει τ’αρχίδια στο ποτήρι/ ξέρεις, ω ξέρεις....».
«Τι με τις αντιδράσεις στην πολιτική της κυβέρνησης;» θα σκέφτεστε. Κι όμως, μήπως οι κριτικοί της πολιτικής της κυβέρνησης δεν πράττουν όπως τον σύζυγο στο πιο πάνω ανέκδοτο; Ασκούν κριτική της κυβέρνησης ότι η πολιτική της είναι «βρώμικη»- υπαινισσόμενοι διαπλοκή με το κεφάλαιο όπως ακριβώς και ο σύζυγος απαντά στις φωνές τις γυναίκας του ότι αυτός δεν έκανε τίποτε για να σταματήσει τον βιασμό και γελάει: «Τ’αρχίδια του/η πολιτική τους είναι βρώμικα/η». Ποιος ο ελέφαντα στο δωμάτιο; Εάν ο σύζυγος ήθελε να σώσει την γυναίκα από τα χέρια του βιαστή της τότε θα επέβαινε και θα του κάρφωνε το μαχαίρι...όπως και οι κριτικοί της κυβέρνησης. Εάν ενδιαφερόντουσαν πραγματικά για τον βιασμό του λαού από το κεφάλαιο το οποίο παρεισφρέει στην κυβερνητική πολιτική, τότε θα καταλάβαιναν ότι στα πλαίσια του καπιταλισμού αυτή η διαπλοκή είναι εγγενείς...το κράτος, στον καπιταλισμό είναι ένας άλλος καπιταλιστικός οργανισμός...Τι πρέπει να κάνουν; Ίσως αυτό που πραγματικά θα έκαναν εάν το ενδιαφέρον τους ήταν ειλικρινές.
«Και τι με αυτό με τον πίθηκο;» Θα σκέφτεστε. Για σκεφτείτε το λίγο. Ο κυνικός χαρακτήρας τι σου απαντά σαν του/της πεις το βάσανο σου; «Πρέπει να το δεχτείς, δεν κάνει να αντιστέκεσαι, έτσι είναι η ζωή». Όπως ακριβώς και ο τσιγγάνος απαντά στον θαμώνα σαν αυτός του κάνει παράπονο για την συμπεριφορά του πιθήκου του.
Και κάτι τελευταίο. Αν λάβουμε υπόψιν την δεξιά ιδεολογικά πολιτική που υποστηρίζει την συνεργασία ιδιωτικού κεφαλαίου και κρατικού κεφαλαίου ή και την ιδιωτικοποίηση των πάντων δεν είναι δυνατόν να ζούμε το ανέκδοτο όπου ο σύζυγος, μετά το παράπονο της γυναίκας ότι δεν αντέδρασε και γελούσε, αυτός αρχίζει να τραγουδά "Γιατί δεν αντέδρασες και γελούουουουουσες;"

Set Fire to Flames - There Is No Dance in Frequency and Balance

2010-02-21T12:54:00.000+02:00

«Θα πάεις να δείς τη γιαγιά σου!»

2010-02-21T12:34:00.000+02:00

Σε ένα άρθρο που έτυχε δημοσίευσης στον Φ της περασμένης Κυριακής η Δρ. Θεολογίας Λιάνα Παπαδόπουλου υποστηρίζει ότι το μάθημα των θρησκευτικών είναι απαραίτητο όχι μόνο για την απόκτηση μιας Ευρωπαϊκής ταυτότητας αλλά και για την επιτυχή ενσωμάτωση σε μια κοινωνία όπου η πίστη σε μια θρησκεία αποτελεί χαρακτηριστικό των μελών της. Σχετικά με το τελευταίο παραθέτει ότι σε σχέση με την θέση της θρησκείας έναντι του κράτους, στην Ευρώπη δύναται κανείς να βρεί τρία μοντέλλα διδασκαλίας των θρησκευτικών: Εκεί όπου η Εκκλησία και το Κράτος έχουν στενές σχέσεις το μάθημα περιστρέφεται γύρω απο την επικρατούσα θρησκεία. Σε κοινωνίες όπου η σχέση μεταξύ κράτους και Εκκλησίας είναι αδιάφορη το μάθημα δεν είναι ομολογιακό αλλά διαπολιτισμικό. Εν τέλει στη Γαλλική κοινωνία όπου κατάφερε να εμπεδώσει το μάθημα του Διαφωτισμού και υπάρχει πλήρης διαχωρισμός Εκκλησίας και Κράτους τα θρησκευτικά διδάσκονται μέσα στα μαθήματα προαγωγής πολιτισμού.

Ως προς το τρία μοντέλα αυτά αφήνεται να νοηθεί ότι το μοντέλο στο οποίο ανταποκρίνεται η χώρα μας είναι το ομολογιακό. Έχοντα πεί αυτό η Δρ. Παπαδόπουλου εστιάζοντας στο Γαλλικό «Ουδετερόθρησκο Μοντέλο», επικαλείται έναν Ρετζίς Ντεμπρέ (Μηντιολόγο) για να μας πείσει ότι και οι κοσμικοί/άθεοι Γάλλοι έχουν καταλάβει το λάθος τους και ως εκ τούτου θα ενισχύσουν το μάθημα των Θρησκευτικών. Το ενδιαφέρον με την επίκληση του συγκεκριμένου ατόμου όμως είναι ότι ο ίδιος είναι άθεος Αριστερός που θεωρεί ότι στην Ευρώπη δεν χρειαζόμαστε θρησκεία αλλά πίστη! Πίστη σε ιδεώδη και Ιστορικούς/ες Ηγέτες/ιδες και όχι Πίστη σε θεούς και δαίμονες! Αν οι μαθητές δεν ξέρουν ποια είναι η «Παρθένος Μαρία» πρέπει το μάθημα Πολιτισμών να δώσει περισσότερη σημασία στη Χριστιανική αφήγηση...Αν θέλουν να μάθουν για την Χριστιανική θρησκεία ας διαβάσουν Ιστορία...

Πέραν αυτού θα ήθελα να αναφερθώ σε ένα σχετικό παράδειγμα που χρησιμοποιεί ο Σλάβοι Ζίζεκ θέλοντας να δείξει την διαφορά μεταξύ ενός παραδοσιακού και ενός σύγχρονου/μεταμοντέρνου πατέρα. Στη περίπτωση μιας ενδεχόμενης επίσκεψης «στη γιαγια» ο παραδοσιακός πατέρας θα διατάξει το παιδί του, λέγοντας του με στόμφο «Πρέπει να πας να δεις τη γιαγιά σου!». Αντίθετα ο μεταμοντέρνος πατέρας θα του πει: «Ξέρεις, η γιαγιά σου σε αγαπά πολύ. Όταν σε βλέπει την κάνει να χαίρεται. Οπότε αν θέλεις μπορείς να πας να την δείς». Μια πρώτη ανάγνωση των δύο αυτών περιπτώσεων δύναται να βρίσκει την στάση που διατηρεί ο μεταμοντέρνος/σύγχρονος πατέρας πολύ πιο σωστή παρά αυτή του παραδοσιακού πατέρα. Και ο λόγος γιατί ο μετα-μοντέρνος πατέρας φαίνεται να δίνει στο παιδί του την ευκαιρία να επιλέξει από μόνο του.

Κι όμως! Ο παραδοσιακός πατέρας, διατάζοντας το παιδί του να επισκεφτεί την γιαγιά δίνει υπόσταση στην εξουσία του ως πατέρας και ενώ μπορεί να φαίνεται δικτατορικός, την ίδια στιγμή δίνει στο παιδί του την ευκαιρία να επαναστατήσει. Ερχόμενο αντιμέτωπο με μια σαφή έκφραση της εξουσίας, του Άλλου ως πατέρα, το παιδί μπορεί να καταφέρει να αντιληφθεί τον εαυτό του/της ως ένα ανεξάρτητο υποκείμενο.

Σε αντίθεση, ο μεταμοντέρνος πατέρας με την συμπεριφορά του μπορεί να φαίνεται δημοκρατικός εντούτοις όμως επιστρατεύει τη συμβολική του ισχύ και εμποτίζει το παιδί του με ενοχή καθιστώντας έτσι την δυνατότητα επιλογής που του προσφέρει άκυρη. Το παιδί σε αυτή την περίπτωση όχι μόνο δεν αντιλαμβάνεται τον αυτό του/της ως ανεξάρτητο αλλά καθίσταται δέσμια μαριονέτα ενός πατέρα που το ελέγχει με ενδόμυχες κλωστές!

Ποια η αξία του προαναφερθέντος παραδείγματος στην επιχειρηματολογία που θέλει τη ομολογιακή και τη διαπολιτισμική διδασκαλία των θρησκευτικών να μην είναι προσηλυτιστική; Εάν στο μάθημα των θρησκευτικών γίνεται αναφορά στη θρησκεία που ασκεί ηγεμονία στην εν λόγω κοινωνία και ως εκ τούτου ο θεός αυτής γίνεται «ο Θεός» με τα συναφή παραφερνάλια (ενοχή, αμαρτία, κόλαση, παράδεισος, παρθενοσύλληψη, αναστάσεις κτλ) τότε, αναλογιζόμενοι την κοινωνική πίεση και την ευαισθησία λόγω αδαοσύνης των παιδιών σε υπερφυσικές αφηγήσεις/δεισιδαιμονίες, ο τρόπος διδασκαλίας με ποιου πατέρα την προσέγγιση μοιάζει; Κλειδί: «Ο Θεούλλης σας αγαπά όλους και λυπάται πολύ αμαν οι άνθρωποι κάνουν αμαρτίες και δεν πιστεύουν σε αυτόν. Κοιτάξετε όλα τα παιδάκια που πιστεύουν στον Θεούλλη πόσο χαρούμενα είναι που πάνε όλοι μαζί Εκκλησία! Είμαστε όλοι ίσοι όμως και δεν είναι ανάγκη να πιστέψετε».

ΠΟΛΙΤΗΣ - ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ 21/2

Πίσω απο τη Μάσκα…

2010-02-14T12:04:00.006+02:00

Είναι μια ταινία του Τσάρλι Τσάπλιν με τίτλο «City Lights» της οποίας τα τελευταία 5 λεπτά μπορεί να αποτελούν το πιο έντονο φινάλε στην ιστορία του κινηματογράφου. Η ιστορία αφορά την αγάπη ενός αλήτη (Τσάπλιν) για μια τυφλή κοπέλα. Ο αλήτης, είχε δώσει ένα μεγάλο χρηματικό ποσό σε μια τυφλή κοπέλα που πουλούσε λουλούδια στην άκρη του δρόμου για να κάνει μια επέμβαση που θα της έδινε το φως της. Αμέσως μετά, εξαφανίζεται στη φυλακή καταδικασμένος για κλοπή των χρημάτων αυτών απο το πλούσιο αφεντικό του - κάτι όμως που αποτελεί παρεξήγηση. Εν το μεταξύ, κατά την διάρκεια της φυλάκισης του η κοπέλα χρησιμοποιώντας τα λεφτά κατάφερε να αποκτήσει την όραση της και ανέμενε το πλούσιο και όμορφο σωτήρα της να έρθει να την επισκεφθεί - ενθυμούμενη μονάχα την χροιά της φωνής του και την αφή του χεριού του ποτέ της δεν υποψιάστηκε ότι αυτός που περίμενε ήταν ένας πάμφτωχος αλήτης.

Ένα μεσημέρι καθώς η ίδια και η μητέρα της καθόντουσαν στη βιτρίνα του ανθοπωλείου που είχαν αγοράσει, είδε να περνά μπροστά της ένας αλήτης. Σαν την βλέπει αυτός σαστίζει για λίγο, την αναγνωρίζει και μένει έκθαμβος – αυτή, μη έχοντας καταλάβει ποιος είναι, ειρωνεύεται το ύφος του: «Έχω κάνει κατακτήσεις σήμερα!». Κάνει να φύγει μα του φωνάζει να έρθει κοντά για να του δώσει ένα κέρμα και ένα λουλούδι...σαν πιάνει το διστακτικό του χέρι για να του δώσει το κέρμα την καταλαμβάνει δέος: «Εσύ;». Αυτός κουνάει το κεφάλι του καταφατικά. «Βλέπεις τώρα;». «Ναι, τώρα βλέπω». Στη τελευταία σκηνή το στο πρόσωπο του είναι ζωγραφισμένη η χαρά που του έδωσε το συναπάντημα μαζί της και η ανασφάλεια ως προς την αντίδραση της, τώρα σαν είδε ποιος πραγματικά είναι.

¹Η σκηνή αυτή οφείλει την ένταση της στην απάντηση που δίνει η κοπέλα στην ερώτηση του αλήτη: «Ναι, τώρα βλέπω». Και αυτό καθότι, η σημασία αυτής της απάντησης είναι διπλή. Από την μια η κοπέλα απαντά κυριολεκτικά στο γεγονός ότι η όραση της έχει γιατρευτεί. Από την άλλη το «βλέπω τώρα» αναφέρεται στην στιγμή της αναγνώρισης απο την ίδια του γεγονός ότι ο ευεργέτης της δεν είναι ένας γοητευτικός πλούσιος άντρας αλλά ένας πάμφτωχος, λερωμένος αλήτης. Στην Λακανική ψυχανάλυση αυτό το οποίο η κοπέλα αντιλαμβάνεται είναι η κατάρριψη του Ιδεατού του Εγώ και η ανάδυση του υπόλοιπου, του αηδιαστικού αντικειμένου: «τον διαχωρισμό μεταξύ της συμβολικής ταύτισης του υποκειμένου και του αντικειμένου»

Παρόμοια, όταν μιλάμε για την αγάπη, η καθοριστική, παραδειγματική δοκιμή η οποία θα προσδώσει στην έκφραση «Αγαπώ σε» πραγματική σημασία είναι όταν συμβεί μια αναγνώριση ανάλογη με αυτή πιο πάνω. Ξέρεις ότι πρόκειται για πραγματική αγάπη όταν καταφέρεις να διαχωρίσεις τον/την άλλο/η απο την συμβολική του ταύτιση (αυτή με την οποία έχει προφανώς ερωτευτεί, την τέλεια εικόνα) και δεις το αδύναμο, ατελές υποκείμενο και αναγνωρίσεις σε αυτή την ατέλεια την μοναδική τελειότητα.

Σήμερα είναι το απόγειο του Καρναβαλιού. Εν αντιθέσει με τον καιρό της «πελλόμασκας», στις μέρες αυτές όπου η επίδειξη του σούπερ-σταρ ίματζ μέσα μας είναι το ηγεμονικό μότο, το καρναβάλι τείνει να γίνει η μοναδική εποχή του χρόνου όπου ο καθένας/μιας μπορεί, χωρίς περιορισμούς, να επιδείξει τον πραγματικό της/του κόσμο. και τα εσωτερικό του/της κόσμο: αυτόν που οι συμπεριφορικοί και άλλοι φραγμοί της καθημερινότητας δεν σε αφήνουν να εκφράσεις. Λακανικά ομιλούντες, στο καρναβάλι, τα κοστούμια δίνουν την ευκαιρία στον κόσμο μέσω της στολής, καταλάβει τον τον τόπο του Ιδεατού του Εγώ – τον «μαγευτικό» τόπο εκείνο απο τον οποίο νομίζουμε ότι οι άλλοι μας βλέπουν με τον πλέον αρεστό τρόπο. Σχετικά με αυτό μια βόλτα στους δρόμους της πόλης θα σας φέρει κοντά σε «αρρενωπούς» καουμπόη, «γοητευτικούς» πειρατές, «δυναμικούς» σούπερμαν, «σκοτεινούς» βαμπίρ, «σέξι» βοσκοπούλλες, «σαγηνευτικές» γυναίκες-γάτες, «παιχνιδιάρικες» νεράιδες.

Τώρα σκεφτείτε για λίγο την ιστορία του αλήτη πιο πάνω και μαζί το εξής ερώτημα: τι λέει ο καουμπόη και νεράιδα για το άτομο εκείνο που τον/την υποδύεται; Τι προκαλεί η αναγνώριση του;

1: Η ανάλυση αυτής της σκηνής είναι του Σλάβοι Ζίζεκ απο το "Enjoy Your Symptom!"

Charlie Chaplin - City Lights

2010-02-14T12:04:00.005+02:00

GSYBE - Dead Flag Blues

2010-02-08T00:12:00.001+02:00

Καρναβάλι: Όταν Πλέον οι Παραστάσεις δεν Υφίστανται

2010-02-07T12:24:00.002+02:00

Όλα γίνονται, μπορείς να κάνεις ότι επιθυμείς εφόσον είσαι ένας πλήρως αναγνωρισμένος παλιάτσος
Σελίν Λ.Φ

Ο Μπακτίν, ο πρώτος που ασχολήθηκε σοβαρά με την έννοια του καρναβαλιού/καρναβαλιστικού, υποστηρίζει ότι ένα από τα κύρια διαχρονικά χαρακτηριστικά του είναι η «αναστολη της ιεραρχικής δομής και των μορφών φόβου, σεβασμού και εθιμοτυπίας που σχετίζονται με αυτή» (The Bakhtin Cirle, Pluto Press σελ.139). Η πεποίθηση του ιδίου είναι ότι στο καρναβάλι ο Νόμος – αυτός βάση του οποίου ζούμε την ζωή μας – αναστέλλεται προσωρινά και δίνει την ευκαιρία στους καρναβαλιστές να προβούν σε παραβιάσεις των ρητών κανόνων αυτού (Ζίζεκ, The Pupet and the Dwarf, MIT Press, σελ.113). Ως προς τούτο, κατά τη διάρκεια των εορτασμών ο γελωτοποιός ντυνόταν βασιλιάς, απλοί άνθρωποι ντυνόντουσαν παπάδες, η εκκλησία σατιριζόταν ως οίκος ανοχής και διαφθοράς, η πίστη του κόσμου σε αυτή γινόταν αντικείμενο παρωδίας και η ηγεσία, ο βασιλιάς, η αυλή του και κάτοχοι θεσμών θα τύγχαναν παρομοίωσης με ζώα σε αυλή κτλ.
Επιπλέον, ο Μπαχτίν υποστηρίζει ότι κατά την περίοδο των εορτασμών και της συναφούς επίδειξης της σχετικότητας της συμβολικής δομής, οι συμμετέχοντες, ο λαός, ζει μια μορφή αλληλεγγύης εφόσον από τη μια συμμετέχουν στην «εξέγερση», «εκθρόνιση» του "βασιλιά" και από την άλλη – εν μέρη ως αποτέλεσμα της συμμετοχής στις ενέργειες αυτές όπως επίσης και λόγω της αποπροσωποιητικής λειτουργίας των καρναβαλιστικών μασκών - οι αποστάσεις και οι κανόνες που επιβάλλονται κατά την καθημερινότητα καθίστανται ανενεργές. Εν τέλει ο Μπαχτίν βλέπει το καρναβάλι ως μια εξαιρετική κατάσταση, απελευθερωτική, μια όπου πραγματώνεται η ελευθερία του λόγου σε όλο της το μεγαλείο, όπου ο κόσμος επιδεικνύει την έστω εν μέρη πνευματική του απελευθέρωση απο τα δεσμά της θρησκείας και που προσφέρει μια μερική αίσθηση του ανήκειν σε μια δυνάμει αντεξουσιαστική, συλλογικότητα (Moss, σελ: 22 στο The Bakhtin Circle, σελ: 136) .
Ο Ζίζεκ, αντιτιθέμενος σε αυτή την ομολογουμένως υπεραισιόδοξη ανάγνωση του Μπαχτίν σημειώνει ότι αυτό που είναι ανάγκη να λάβει χώρα δεν είναι η αναστολή της υφιστάμενη τάξης και η επίδειξη της αφυσικότητας της – ότι δηλαδή δεν είναι τίποτ’άλλο παρά ένα κοινωνικό κατασκεύασμα– αλλά αντίθετα μια πραγματική αποκαθήλωση η οποία θα καταστεί αρχή της εγκατάστασης μιας Νέας Τάξης (Ζίζεκ, σελ.93). Αυτό που δεν προσέχει ο Μπακτίν είναι ότι οι καρναβαλιστές διακατέχονται απο μιας μορφής απόλαυσης κατά την αναστολή των κανόνων, κατα την παραβίαση των, αποδεικνύοντας ότι ο Νόμος είναι πράγματι ηγεμονικός. Ποια όμως η σχέση των προαναφερθέντων με την περίοδο του Καρναβαλιού στην οποία έχουμε αισίως εισέλθει;
Για την προαναφερθείσα αντεξουσιαστική, ανασταλτική της κυριαρχικής δομής της κοινωνίας - για την απόδειξη του σχετικισμού της συμβολικής εξουσίας - λειτουργία του καρναβαλιού, ένα «συστατικό» το οποίο μπορεί να θεωρηθεί ως εκ των ων ουκ άνευ για το καρναβάλι είναι αυτό της παράστασης, του συμβολικού επιπέδου της εξουσίας. Εν ολίγοις, πρέπει να υπάρχει κάτι το οποίο μπορείς να προσβάλεις: ο βασιλιάς πρέπει να θεωρείται ντυμένος, πρέπει να υπάρχουν καταδυναστευτικοί κανόνες που είναι σε ισχύ. Πρέπει να υπάρχουν ταμπού.
Αντιθέτως, αυτό που χαρακτηρίζει την εποχή του ύστερου φιλελεύθερου καπιταλισμού που ζούμε είναι ο κυνισμός, με στήριγμα ένα αρνητικό μηδενισμό όπου η αρχή είναι ότι δεν υπάρχουν αρχές. Προέδροι κρατών μπορούν ξεγελούν τον λαό τους, να σκοτώνουν χιλιάδες και να μην θεωρούνται υπεύθυνοι επειδή τους βλέπουν ηλίθιους! Ψευδο-δάνδηδες παλιάτσοι που εκφράζουν τις πλέον σεξιστικές και ρατσιστικές απόψεις είναι Πρωθυπουργοί κρατών και μέλη Χριστιανικό-Δημοκρατικών κομμάτων. Οι εκκλησίες ανοικτά παραδέχονται ότι η παιδεραστία είναι εσσωτερικό τους πρόβλημα και συμμετέχουν στο πλέον αντι-χριστιανικό πολιτοικονομικό σύστημα. (Και) η «αλληλεγγύη» επιδυκνίεται μόνο στα καρναβάλια. Τι υπάρχει πλέον να αποκαθηλώσεις; Τι είναι το καρναβάλι παρά υλοποίηση της κυνικής μας ειλικρίνιας; "Είναι καιρός να είναι καιρος”, είπε ο Δημητριάδης Δ*. Μήπως είναι;

*Ο Ευαγγελισμός της Κασσάνδρας, Ίνδικτος

Blackbird Raum- Ravachol in Valhalla

2010-02-03T09:12:00.000+02:00

Πολιτική στην Μετα-Πολιτική εποχή

2010-01-31T11:10:00.001+02:00

Εδώ και κάποια χρόνια τώρα, οι αναφορές απο τα διεθνή ΜΜΕ για τον Τσάβεζ δεν ήταν ποτέ για καλό. Από τη μια μυριάδες άρθρα για τις κρατικοποιήσεις στις οποίες προβαίνει οι οποίες τυγχάνουν παρουσίασης ωσάν και είναι εγκλήματα, και από την άλλη οι εκρήξεις του κατά Αμερικανών και Ευρωπαίων, των οποίων η μορφή παρουσιάζεται με τέτοιο τρόπο ώστε να υποσκάψει τόσο τον ίδιο όσο και το περιεχόμενο του λόγου του – στην Ευρώπη ξέρετε, είμαστε πλέον πολιτισμένοι: την υποκρισία μας ούτε που την συναισθανόμαστε ως τέτοια.

Ένα κάτι τελευταίο όμως το οποίο δύναται να αποτελεί και τον προπομπό ενός νέου κύκλου αρνητικών αναφορών στον Βενεζουελάνο πρόεδρο είναι η πρόσφατη απόφαση του να κλείσει τον τηλεοπτικό σταθμό RCTV. Αμέσως, τόσο τα Ευρωπαικά όσο και τα Αμερικάνικα(βλ ΗΠΑ) ΜΜΕ άρχισαν να αναμεταδίδουν την προαναφερθείσα είδηση μαζί και με αυτή των διαμαρτυριών «κατοίκων του Καράκας» ωσάν και σύσσωμη η Βενεζουέλα προετοιμάζεται να σπρώξει τον Τσάβεζ σε παραίτηση.... Κάτι το οποίο τα διεθνή ΜΜΕ παρέβλεψαν να αναφέρουν ως προς την διαδήλωση διαμαρτυρίας ήταν ότι αυτή απαρτιζόταν από κατοίκους των αστών/μεσοαστών ανατολικών προαστίων του Καράκας, γνωστών για τις θέσεις τους κατά της πολιτικής του Τσάβεζ. Πέραν τούτου όμως, ποια άλλη σχέση μπορεί να υπάρχει μεταξύ των μεσοαστών διαμαρτυρομένων με το συγκεκριμένο κανάλι; Ε λοιπόν, το RCTV είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός εκείνων των σαπουνόπερων/τηλενουβέλλων (του γνωστού Λατινοαμερικανικού είδους) που μας σερβίρουν και εμάς εδώ πέρα. Οι σαπουνόπερες αυτές παρουσιάζουν την Λατινοαμερικάνικη αστική φαντασίωση σε όλο της το μεγαλείο. Το σκηνικό είναι συνήθως μια χασιέντα/αγρόκτημα όπου συνήθως αστοί αναμιγνύονται μαζί με «παλιές, καλές» οικογένειες, λένε ψέματα, πηδιούνται και προσπαθούν να βγάλουν τα μάτια ο ένας του άλλου. «Και τι μ’αυτό;» θα σκέφτεστε. Ε λοιπόν, μια από τις πιο χαρακτηριστικές πολιτικές του Τσάβεζ είναι η άδεια για κατάληψη μεγάλων αγροκτημάτων από φτωχούς ακτήμονες εργάτες όπως επίσης η κρατικοποίηση μεγαλοεταιριών και η απαλλοτρίωση μέρους του πλούτου των ιδίων των αστών. Αυτές οι πολιτικές ήταν υποφερτές καθότι οι σαπουνόπερες στη τηλεόραση αποτελούσαν μια μορφή υποκατάστατου της απόλαυσης της οποίας χάσαν. Τώρα, με το κλείσιμο του καναλιού ο Τσάβεζ άρχισε να επιφέρει και τον συμβολικό θάνατο της αστικής φαντασίωσης. (Όπως πιθανών να είναι γνωστό υπάρχουν δύο θάνατοι, ο σωματικός και ο συμβολικός. Ένας άνθρωπος, μια ιδέα μπορεί να πεθάνει αλλά το φάντασμα του να το καθιστά ζωντανό). Πιο απλά, οι αστοί δεν έχουν να επιλέξουν όπως και ο Νήο, το μπλε χάπι...είναι μόνο το κόκκινο.

Αλλά θα μου πείτε «Πώς τολμάς! Εδώ μιλάμε για ΤΗΝ ελευθερία του λόγου!». Πριν λίγες μέρες η Εκκλησία της Κύπρου προέβηκε σε επίθεση κατά της πολιτικής με σκοπό την εύρεση της λύσης του ‘Κυπριακού Προβλήματος’ μοιράζοντας φυλλάδια που υποσκάπτουν ακόμα και την θεωρητική βάση της λύσεως του Κυπριακού. Συν αυτό, έως και πρόσφατα τόσο η Εκκλησία όσο και παρομοίων ιδεών οργανωμένα σύνολα αντετίθεντο ακόμη και στην πρόθεση της κυβέρνησης να προβεί σε πληροφόρηση του κοινού περί της μορφής της επιδιωκόμενης λύσης. Έστω και αν είναι γνωστές οι αντι-ομοσπονδιακές (τουλάχιστον) αλλά και οι ρατσιστικές, πλουτοκρατικές και εθνικιστικές θέσεις τόσο της Εκκλησίας όσο και άλλων παρομοίων ιδεών συνόλων – γεγονός που καταστεί την όποια επίκληση από αυτές άλλων κινήτρων πλην της μη-λύσης υποκριτικών – εντούτοις η μόνη κίνηση που έγινε προς καταστολή της κυκλοφορίας τέτοιων φυλλαδίων έμεινε στο επίπεδο των επικλήσεων προς την Εκκλησία για επίδειξη περισσότερης ευαισθησίας ως προς την κυβερνητική πολιτική. Ποια η απάντηση; Ότι δεν προβάλει αντιστάσεις στην πολιτική της κυβέρνησης για πληροφόρηση του κοινού περί της μορφής της λύσης αλλά ούτε και πρόκειται να σταματήσει να μοιράζει φυλλάδια!

Εδώ λοιπόν υφίσταται και η ειδοποιός διαφορά μεταξύ της Ευρώπης και της Βορείου Αμερικής κε τη Λατινική Αμερική. Εδώ, υπό την ολοκληρωτική ηγεμονία της φιλελεύθερης καπιταλιστικής ιδεολογίας οι πολιτικοί – όπως είπε και ο Μιτεράν – αντικαταστάθηκαν από τύπους μάνατζερς επιχειρήσεων. Μαζί με αυτούς η Πολιτική έχει πεθάνει, αντικατασταθεί από την διαχείριση και ως εκ τούτου εμείς ζούμε σε μια μετα-πολιτική εποχή. Και τούτο γιατί Πολιτική γίνεται πάντα όταν υπάρχει ένα "εμείς εναντίον αυτών". Όχι γιατί το θέλουμε, αλλά γιατί πρέπει.

ΥΓ: Κάτι για τον Τσάβεζ που δεν ακούστηκε. Ως πρόεδρος της Βενεζουέλα χάρισε στην Αϊτή το χρέος της τελευταίας προς την προς την ίδια. 250 εκ Δολάρια. Πόσα έδωσαν οι φιλεύσπλαχνοι Ευρωπαίοι;

Περί ιερών όπλων ή οριενταλισμού

2010-01-24T23:39:00.000+02:00

Είναι ένα άρθρο του κ. Μιχάλη Παπαθεράποντος που δημοσιεύτηκε στον «Π» της περασμένης Κυριακής με τίτλο: «Τακίγια: το μυστικό όπλο του Ισλάμ», το οποίο μου έκανε ιδιαίτερη εντύπωση. Και τούτο γιατί, ενώ κάποιος θα περίμενε ότι τα περί οριενταλισμού του Σαΐντ θα είχαν ήδη εμπεδωθεί, εντούτοις το εν λόγω άρθρο βρίθει των πιο δυτικών από τις δυτικές προκαταλήψεις για τους κατοίκους των χωρών της ευρύτερης Μέσης Ανατολής. Η έκπληξή μου ήταν ακόμη πιο έντονη καθότι ειδικά στην Κύπρο, μια χώρα που υπέφερε από τις ρατσιστικές αντιλήψεις και πολιτικές των αποικιοκρατών (βλ. οι Κύπριοι «είναι δόλιοι, τεμπέληδες, τρομοκράτες, δεν πρέπει να τους εμπιστεύεσαι») κάποιος θα περίμενε μια πιο κριτική αντιμετώπιση τέτοιων φαντασιακών σκευασμάτων - εντούτοις το άρθρο εκφράζει απόψεις που αποδεικνύουν την υιοθέτηση από το κυπριακό (μετ)αποικιακό υποκείμενο της ίδιας αντίληψης που είχαν αποικιοκράτες για το ίδιο, τώρα όμως για αυτόν που εμφανώς τυγχάνει παρόμοιας αντιμετώπισης όπως το ίδιο από τους αποικιοκράτες. Και αυτό ακριβώς είναι και η απόδειξη του γεγονότος ότι η αποικιοκρατία δεν είναι κάτι που τέλειωσε το ΄60 αλλά συνεχίζει για καλά...ο «Σατανάς έχει νικήσει όταν σε πείσει ότι δεν υπάρχει» όπως λεν και οι χριστιανοί. Αυτό όμως είναι μια άλλη ιστορία... Στις λέξεις που απομένουν θα ήθελα να επικεντρωθώ στα επιχειρήματα που φέρει το άρθρο προσπαθώντας να δείξω το φαντασιακό τους υπόβαθρο.
Καταρχήν, λοιπόν, στο άρθρο γίνεται θέμα για την εξαπάτηση της CIA από Ιορδανό διπλό πράκτορα, ο οποίος είχε κερδίσει την εμπιστοσύνη των Αμερικανών δίνοντάς τους πληροφορίες και που στο τέλος κατάφερε πλήγμα τόσο πραγματικό όσο και συμβολικό κατά της CIA. Κατ΄ανάλογο τρόπο γίνεται αναφορά στον/σε εκπαιδευτή του Μπιν Λάντεν, ο οποίος λειτουργούσε σε δύο στρατόπεδα: από τη μια εργαζόταν για τον Αμερικανικό στρατό και από την άλλη εκπαίδευε μουσουλμάνους αντάρτες.
Γιατί και πώς μπόρεσαν οι πιο πάνω να εξαπατήσουν την CIA; Α, μέσω του Ισλάμ φυσικά! Κατά τον αρθρογράφο, οι προαναφερθείσες επιτυχείς επιχειρήσεις των πιο πάνω πρακτόρων αποδίδονται στο γεγονός ότι στηρίχτηκαν στο «δόγμα» του «Τακίγια», το οποίο το αποδίδει στα ελληνικά ως «εξαπάτηση». Εν ολίγοις, κατά τον αρθρογράφο, ο μουσουλμάνος μπορεί να εξαπατήσει τον όποιο άλλο, όταν αυτός απειλεί τον ίδιο με απώτερο στόχο την - όχι μόνο με βία αλλά με εξαπάτηση - επιβολή του Ισλάμ στον κόσμο ολόκληρο. Φοβηθήκατε η ακόμα; Για τούτα όλα, λοιπόν, «οι Δυτικοί έχουν κάθε λόγο να αμφισβητούν τις ειρηνικές προθέσεις του Ιρανού προέδρου σχετικά με το πυρηνικό του πρόγραμμά».

Πειστήκατε ή ακόμα;
Είναι νομίζω σχεδόν γελοίο να μιλούμε για εξαπάτηση της CIA, σάμπως και η δουλειά των Μυστικών Υπηρεσιών των ΗΠΑ δεν είναι να παρεισφρέουν σε χωράφια που δεν είναι δικά τους και να εξαπατούν όσον αφορά τις προθέσεις τους κόσμο. Πώς να αντιληφθεί κανείς ένα χριστιανικό έθνος όπως η Αμερική να έχει πράκτορες που εξαπατούν μουσουλμάνους ότι οι ίδιοι είναι πιστοί στο Ισλάμ;!! Πώς να εννοήσει ένας μουσουλμάνος τα περί «αγαπάτε αλλήλους» του Χριστού με τις εδώ και εκατονταετίες εισβολές χριστιανικών εθνών όχι μόνο στη Μέση Ανατολή αλλά στον κόσμο ολόκληρο; Να αντιληφθώ την εισβολή των Αμερικανών στο Ιράκ ως να έγινε με σκοπό την επίθεση του Ιράκ με πυρηνικά όπλα κατά του Ισραήλ και την αρχή των γεγονότων που θα μας φέρουν αισίως στην πραγμάτωση των της «Αποκάλυψης του Ιωάννη»; Τι με τον Μπους και την «Ελευθερία» ως το «δώρο του Θεού στον κόσμο»; Τι, το πετρέλαιο και η εμπέδωση της Αμερικανικής ηγεμονίας δεν είναι επεξηγηματικοί παράγοντες; Ο μύθος περί του κράτους του λαού του Ισραήλ εξηγεί πλήρως την ύπαρξη του; Όλα τα κράτη της ΕΕ είναι χριστιανικά. Όλοι έχουν τις ίδιες απόψεις περί της ομοφυλοφιλίας;
Αν είναι να προβούμε σε θεωρήσεις για κράτη που βρίσκονται στη Μέση Ανατολή, ας μπούμε στον κόπο να διαβάσουμε λίγο για τις πολιτικές συγκυρίες, την κοινωνία του κάθε κράτους. Αν είναι να διαβάσουμε για το Ισλάμ, ας διαβάσουμε σοβαρά για το Ισλάμ. Ας διαβούμε επιτέλους, τη φαντασίωση του 18ου αιώνα.

ΠΟΛΙΤΗΣ - 24/01/2010, Σελίδα: 39

A Hawk and a Hacksaw - Oporto

2010-01-21T18:46:00.002+02:00

Δεν υπάρχει;!

2010-01-10T12:48:00.000+02:00

Ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά της εποχής που ζούμε είναι ότι δεν υπάρχουν πλέον μυστήρια ή αν υπάρχουν είμαστε μόνο κάποια βήματα μακριά από το να τα βρούμε: Από την χαρτογράφηση του Ντι-Εν-Έι που επιτέλους θα μας πει όλα όσα έχουν να κάνουν με την βιολογία μας στην Νευρολογία που μας λέει ότι όλες οι ψυχο-παθολογίες είναι βιολογικές (οπότε: πάρτε αυτό το χάπι και θα γίνεται καλά), στην τάδε μάρκα τζίν ή αυτοκινήτου που θα αγοράσουμε και θα ολοκληρωθούμε (ως κούλ, περιπετειώδεις, γοητευτικοί, επαναστάτες, επιτυχημένοι). Σε αυτά είναι νομίζω αναγκαίο να προσθέσουμε και τα διάφορα «βιβλία-βοηθήματα» που μας λένε τι ακριβώς χρειάζεται να κάνουμε για να πετύχουμε στις σχέσεις μας, να κάνουμε τον άλλο να μας ερωτευτεί, να μάθουμε τι σκέφτεται ο άλλος, να τον πείσουμε για κάτι, να γίνουμε εκατομμυριούχοι, να καταφέρουμε την ευτυχία κοκ. Το καλύτερο παράδειγμα όμως αποτελεί ο Φουκουγιάμα με το πασίγνωστο «Τέλος της Ιστορίας» βάση του οποίου έχουμε πλέον φτάσει στο απόγειο του ανθρώπινου πολιτισμού με τον φιλελεύθερο καπιταλισμό: το μόνο που μας μένει να κάνουμε είναι να ξεκαθαρίσουμε κάποια εναπομείναντα εμπόδια και θα πετύχουμε...τελειώνουμε, κάπου εδώ παρά κάτω.
Μαζί με όλα αυτά και το περίφημο σημείου G, το οποίο από το 1950 έως σήμερα αποτελούσε το κλειδί της σεξουαλικότητας. Το αιωνόβιο ζήτημα του γυναικείου οργασμού – της σεξουαλικότητας καθ’άυτής – είχε πλέον απαντηθεί.
Για τους άντρες – δέσμιοι του άγχους που φέρνει η φημισμένη ερώτηση «Τι θέλει η γυναίκα;», το σημείο G δύναται να αποτελούσε τόσο την λύση όσο και την καταστροφή: «Δεν είναι ούτε τα διαμάντια, ούτε τα ρούχα, ούτε ο λόγος σας που θα την κάνει να λιώσει στα χέρια σας! Είναι εκείνο το σημείο!» Απο την άλλη αν δεν μπορούσες να το βρεις, απλά είσαι ένας αποτυχημένος εραστής.
Για τις γυναίκες, η ανακάλυψη του σημείου G ήταν κατά κύριο λόγο καταδυναστευτική: πέραν εκείνων των «συστατικών» απαραίτητων για να είσαι ολοκληρωμένη, πρέπει να έχεις και το σημείο αυτό. Οπότε, για εκείνες που το βρήκαν η θεώρηση ότι ο Παράδεισος είναι επίγειος αποδείκτηκε αληθής, για κείνες που τους έλειπε, ήταν ένας άλλος λόγος για νοιώθουν ατελής.
Ποιο είναι το πρόβλημα με την εικόνα που παρουσίασα πιο πάνω; Απο την μια η θεώρηση περί του Τέλους της Ιστορίας αναιρέθηκε απο τον ίδιο τον Φουκουγιάμα έχοντας περιέλθει στα υπόψιν του οι εξελίξεις στην βιοτεχνολογία και απο την άλλη επιστήμονες σε Βρεττανικό Πανεπιστήμιο έχουν ανακαλύψει ότι το λεγόμενο σημείο G είναι…υ-πο-κει-με-νι-κό! Η αλήθεια λοιπόν είναι ότι το σημείο G δεν υπάρχει (ως ένα συγκεκριμένο ερωτογενές σημείο κοινό για όλους) αλλά ότι αυτό που εξιτάρει την σεξουαλικότητα του καθενός μας υπάρχει αλλά είναι υποκειμενικό, ξεχωριστό για τον καθένα μας...
Δεν σας έτυχε ποτέ κατά την διάρκεια μιας ερωτικής συνεύρεσης, εκεί που είναι όλα τέλεια, σε μια στιγμή, για μια στιγμή, ο όλος ερωτισμός να καταστεί μια «αηδιαστική» παλινδρόμηση; Δεν σας έτυχε καμιά φορά, το σενάριο για μια στιγμή, να τύχει βραχυκυκλώματος και εσείς να μείνετε θεατής ενός τρόπον τινά ιατρικού/νατουραλιστικού ντοκιμαντέρ (α λα BBC) για το σεξ; Αυτό το «σενάριο» είναι αυτό που στην Λακανική ψυχανάλυση ονομάζεται φαντασία η οποία συν τις άλλοις μας «μαθαίνει πως να επιθυμούμε» (το παράδειγμα είναι του Ζίζεκ).
Κατά λοιπόν, της έννοιας της φαντασίας που την θέλει να αποτελεί ένα ψεύτικο σενάριο, η φαντασία κατά τον Λακάν αποτελεί εκείνο λοιπόν που «θεσπίζει την επιθυμία μας». Η φαντασία αποτελεί το «χάρτη όπου συγκεκριμένα αντικείμενα που υπάρχουν στη πραγματικότητα λειτουργούν ως αντικείμενα της επιθυμίας, γεμίζοντας τα κενά σημεία που ανοίγει η τυπική συμβολική δομή» (Ζίζεκ)
Τα "σημεία G" από μόνα τους δεν σημαίνουν τίποτα – είναι μάλλον τρομακτικά και αηδιαστικά. Υφίστανται ως ερωτικά μόνο στα πλαίσια της φαντασίας...και η φαντασία είναι ξεχωριστή για κάθε άτομο.

«Λαθρομετανάστες» ή «το Πράγμα μας απειλείται!»

2010-01-03T23:54:00.000+02:00

Η σύσταση εθνικιστικών/νεοφασιστικών/νεοναζιστικών κινημάτων δεν μπορεί πλέον να θεωρείται κάτι που δεν μας απασχολεί την Κύπρο. Μόλις την περασμένη Κυριακή μια ομάδα, αποτελούμενη από 100-150 εθνικιστές, προσπάθησαν να κάνουν πορεία στην πόλη της Λευκωσίας. Κατά των προαναφερθέντων μια ομάδα 800 περίπου ατόμων διοργάνωσε αντι-ρατσιστική/εθνικιστική διαδήλωση και υποχρέωσε την πολιτεία να λάβει μέτρα ώστε να ανακοπεί η πορεία των ρατσιστών.

Τις προηγούμενες μέρες αρκετοί από τους εκπροσώπους των ΜΜΕ και της πολιτικής απέδειξαν - ορισμένοι μάλιστα για πολλοστή φορά - ότι οι ρατσιστές δεν αποτελούν παρίες ως προς την κυπριακή κοινωνία. Παράδειγμα προς τούτο οι (ψευδεπίβολα) ουδέτερες αναφορές στις δύο πορείες (ωσάν και ο εθνικισμός/ρατσισμός είναι θεμιτός και το ίδιο με τους πολέμιους του) και οι καταδίκες της κινητοποίησης των ρατσιστών με την πρόσθεση δηλώσεων όπως η ακόλουθη: «Είναι επόμενο να παρατηρούνται τέτοιες εθνικιστικές/ρατσιστικές εξάρσεις: η ανάμειξη τόσων εθνικοτήτων δημιουργεί προβλήματα στην αίσθηση του ανήκει σε μια αμιγή εθνική κοινότητα...» (η προαναφερθείσα παρατήρηση γίνεται στη βάση της θεώρησης του Μπαλιμπάρ περί του ΅μετα-ρατσισμού΄) Όπως λέει και ο Ζίζεκ για το ίδιο: «το απαρτχάιντ νομιμοποιείται ως η τελευταία εκδοχή του αντιρατσισμού».
Λαμβανομένου υπόψη λοιπόν της παρουσίας ρατσιστικών/εθνικιστικών κινημάτων - σίγουρα όχι μόνο στην Κύπρο αλλά και στην Βρετανία, την Ιταλία, την Ελβετία, την Γερμανία, δηλαδή σε όλη την Ευρωπαϊκή φιλελεύθερη οικογένεια - στο υπόλοιπο άρθρο θα ήθελα να αναφερθώ στην οικονομία εθνικιστικού φαινομένου στη βάση της θεώρησης του φιλόσοφου/ψυχαναλυτή Ζίζεκ.
Σχετικά λοιπόν με την κοινότητα, αυτό που κατ΄αρχήν μπορούμε να αναφέρουμε είναι ότι εκείνο που την διατηρεί ως τέτοια δεν αναλώνεται σε αυτό που της δίνει την συμβολική της ταυτότητα (οι εθνικοί μύθοι, σημαίες) - αυτό που πάντα υπάρχει είναι μια δέσμευση σε ένα κοινό για όλους Πράγμα, το οποίο Πράγμα ενσωματώνει την Απόλαυση καθ΄αυτή. Αναφερόμαστε στο Πράγμα αυτό όταν κάνουμε αναφορές στον «τρόπο ζωή μας», ο οποίος τίθεται σε κίνδυνο με την παρουσία του 'Αλλου. Αυτό για το οποίο υπάρχει η αίσθηση ότι απειλείται είναι ένα συνονθύλευμα αόριστων τρόπων διασκέδασης (σκέψου εδώ ότι σε περίπτωση παιχνιδιού της εθνικής ομάδας, το παιχνίδι ποτέ δεν είναι μόνο ένα παιχνίδι), ζευγαρώματος, προετοιμασίας φαγητού, ενηλικίωσης κοκ.
Η κοινότητα πιστεύει στο εθνικό Πράγμα χωρίς όμως το Πράγμα αυτό να αναλώνεται στον τρόπο με το οποίο αυτό ενσωματώνεται στο τρόπο ζωής μας - είναι πάντα κάτι παραπάνω. Η πίστη στο Πράγμα δεν μπορεί να οριστεί - πίστη σε αυτό σημαίνει πίστη στη πίστη - δηλαδή πίστη στην πίστη των άλλων, της κοινότητας που πιστεύει στο Πράγμα. Το Πράγμα υφίσταται μόνο όσον υπάρχουν οι πιστοί σε αυτό αλλά σαν ανήκεις στο σώμα των πιστών το Πράγμα πάντα θεωρείται ως να προϋπήρχε της πίστης σου σε αυτό.
Στον εθνικισμό αυτό που παρατηρούμε είναι μια παρανοϊκή λογική, βάσει της οποίας ο 'Αλλος ή θέλει να μας κλέψει το Πράγμα (μας καταστρέφει τον «τρόπο ζωής μας») ή ο τρόπος απόλαυσης του, η απόλαυση του καθ΄αυτή είναι διαστροφική και την ίδια ώρα κακή και συνάμα μια που ποτέ δεν μπορούμε να φτάσουμε: εδώ σκεφτείτε τον τρόπο με τον οποίο το φαΐ τους βρωμάει (ή και ίδιοι), ο τρόπος με τον οποίο ζευγαρώνουν είναι παράξενος, ο τρόπος με τον οποίο δουλεύουν είναι ύποπτος κοκ.
Αυτό όμως που είναι ενδιαφέρον στην περίπτωση της παρανοϊκής λογικής του εθνικισμού είναι ότι αυτή η λογική δεν απαντάται στην συνύπαρξη διάφορων εθνικοτήτων αλλά στο ενδογενή ανταγωνισμό που υπάρχει μέσα στην κοινότητα. Ως προς τούτο σκεφτείτε την Γερμανία μετά από την Συνθήκη των Βερσαλιών: με την υποχρέωση της να πληρώσει τα «σπασμένα» από τον 1ο Παγκόσμιο και μέσα στα πλαίσια του καπιταλισμού, η Γερμανία έπεσε σε μεγάλη οικονομική κρίση. Ο ανταγωνισμός στην Γερμανική κοινωνία ενσωματώθηκε στο πρόσωπο του Εβραίου: ο Εβραίος μας παίρνει τις δουλειές ενώ είναι τεμπέλης, μας παίρνει τις γυναίκες ενώ είναι άσχημος, είναι ηλίθιος και την ίδια ώρα καταφέρνει να ελέγχει τα πάντα κοκ. Σήμερα, ο καπιταλισμός έχει φέρει τις κοινωνίες σε μια αν όχι ίδια παρόμοια κρίση...

ΠΟΛΙΤΗΣ - 03/01/2010, Σελίδα: 29

Είμαστε όλοι Ελβετοί;

2009-12-27T21:17:00.000+02:00

Είναι με ενδιαφέρον που παρακολουθεί κανείς τις εξελίξεις γύρω από την πρόσφατη απόφαση των Ελβετών να απαγορεύσουν την ανέγερση τεμενών – ναών Μουσουλμανικής λατρείας. Και αυτό γιατί πρώτον, καταρρίπτει τον μύθο περί του «Παράδεισου στην Γή» που θεωρείται η Ελβετία και δεύτερο, η αντίδραση που προκάλεσε σε μέσα μαζικής ενημέρωσης άλλων Ευρωπαϊκές χώρες, δύναται μας λέει κάτι για την κατάσταση της κοινωνίας στις χώρες αυτές.
Ως προς τον μύθο περί του Παράδεισου που αποτελεί η Ελβετία εδώ αξίζει παραθέσουμε τόσο την «ένοχη» ιστορία των Ελβετικών Τραπεζών όσο και την «ουδετερότητα» τους σε σχέση με τους Παγκόσμιους Πολέμους: ας τσακώνονται αυτοί, εμείς θα σταθούμε πάρα πέρα και θα συνεργαστούμε με όποιον νικήσει....γεγονότα για τα οποία «όλοι» κρατούν το στόμα τους κλειστό. Πέραν τούτου, πρέπει να υπενθυμίσουμε για την πολιτική που διατηρεί η Ελβετία έναντι των μεταναστών. Όπως αναφέρει ο Ζίζεκ σε μια πρόσφατη συνέντευξη του στην Κων/πολη, η Ελβετική πολιτική έναντι των μεταναστών ήταν πάντα ξενοφοβική: ενώ άφηναν τους συζύγους να δουλέψουν στην χώρα, καθιστούσαν την έλευση της οικογένειας τους απίστευτα δύσκολη. Σε τούτο είναι σημαντικό να προσθέσουμε και την μόλις πριν δύο χρόνια εκλογή του ρατσιστικού Κόμματος του Ελβετικού Λαού με εκείνο το πόστερ που δείχνει τα άσπρα πρόβατα να διώχνουν τα μαύρα...
Αλλά αυτό μας κατά κύριο λόγο μας ενδιαφέρει είναι οι αντιδράσεις από άλλα ευρωπαϊκά ΜΜΕ. Για παράδειγμα σε ένα άρθρο του «Ντερ Σπήγκελ», το οποίο δημοσίευσε ο Π την περασμένη Κυριακή, η νίκη του συγκεκριμένου ρατσιστή Ελβετού πολιτικού αντιμετωπίζεται με απορία από τον αρθρογράφο (Στις τελευταίες εκλογές ο εν λόγω εμπνευστής αυτού του κινήματα έλαβε μόλις 1.3% των ψήφων). Την ίδια ώρα παρατίθενται δηλώσεις Αμερικανού συγγραφέα ο οποίος σημειώνει ότι ήδη υπάρχει μια « μυστική συζήτηση» - ρατσιστική, μεταξύ του λαού (ανεπίσημη) – για την παρουσία του Ισλάμ στην Ευρώπη. Είναι νομίζω ηλίου φαεινότερο ότι τα τελευταία χρόνια παρατηρείται αύξηση του ρατσισμού στην Ευρωπαϊκή οικογένεια. Όχι μόνο σε θεσμούς που αντικατοπτρίζουν τις Ευρωπαϊκές αξίες – όπως το Ευρωκοινοβούλιο – αλλά και μεταξύ του λαού: ως προς τούτο, αρκεί κανείς να κάνει μια μικρή έρευνα στο διαδίκτυο για να καταλάβει ποίοι και πόσοι ενστερνίζονται παρόμοιες ιδέες. Όπως ανάφερε ο ρατσιστής Βίλντερς, μέλος της Ολλανδικής βουλής: «Οι Ελβετοί έκαναν την αρχή». Ο προαναφερθείς πολιτικός, εδώ και κάποια χρόνια έχει προβεί σε μια εκστρατεία κατά του Ισλάμ στην Ευρώπη, καλώντας το σεξιστικό και ρατσιστικό, κατά των Χριστιανικών, Ευρωπαϊκών αξιών...
Αναμφίβολα, το μέλλον όσον αφορά την εξάλειψη του ρατσισμού δεν είναι καθόλου ευοίωνο. Στην προκειμένη περίπτωση, η απαγόρευση ανέγερσης τεμενών είναι όχι μόνο ρατσιστική αλλά απλώς ηλίθια και τούτο γιατί η απόφαση αυτή δύναται να καταστεί καταλυτική ως προς την αύξηση «φονταμενταλιστικών» στοιχείων εκατέρωθεν (έχω παραθέσει την λέξη αυτή σε εισαγωγικά καθότι ένας πραγματικός φονταμενταλιστής, πεπεισμένος για την ανωτερότητα του/της , απλά δεν θα αντιδράσει σε τέτοιες αποφάσεις από ανθρώπους που είναι ούτως ή αλλιώς, «αμαρτωλοί»). Και το προαναφερθέν είναι όντως ένα πραγματικό πρόβλημα.
Τι κάνουμε λοιπόν; Όπως υποστηρίζει ο Ζίζεκ, η στροφή υπέρ των ρατσιστών δεν είναι επιλογή. Ούτε όμως είναι επιλογή και ο α-κριτικός εναγκαλισμός της όποιας θρησκείας στον οποίο προβαίνουν οι φιλελεύθεροι. Σεβασμός έναντι στον όποιο-δήποτε δεν αποτελεί το φιλελεύθερο πατροράνισμα που την ίδια ώρα αποδέχεται την θρησκεία μοναχά ως λάιφσταιλ, μέσα από το πρίσμα της (Ευρωκεντρικής) πολυπολιτισμικότητας. Σεβασμός σημαίνει η χωρίς βρισιές και με πάσα σοβαρότητα στυγνότατη κριτική της κάθε πίστης και θρησκείας.
ΥΓ: Πόσους ρατσιστές μπορεί να αντέξει η Ευρώπη;

Η κορού με τα σπίρτα

2009-12-25T17:46:00.002+02:00

Εν κρυάδα πολλή, φυσά πολλά - εσίονισε, αλλά τωρά βρέσιει σιονόνερο. Ούλλοι κάθουνται μες τα βραστά τους, τζιαι τρώσειν μαζί - οικογένειες, φίλοι....Τζιαι τούτη κορού - στο νου μου εν ντυμένη με μια κότσιηνη κάππα - περιφέρεται τζιαι πουλά τα σπίρτα...πακέτα μιτσιά, θκιό σελίνια το'να. Κανένας εν γοράζει...τα τέσσερα σελίνια που έφκαλεν που το πρωί εννα' νοίξουν τρύπα μες το στομάσιην της...εν μπορεί όμως να γοράσει τίποτε γιατί σπίτι εν ούλλοι που πεινούν. Αρχίζει να παρακαλά τον κόσμο...ο κόσμος όμως τίποτε. Απελπίζεται. Θωρεί απέναντι: τζιάλλα κοπελλούθικα σαν τζείνη βουρούν τα πισών των περαστικών πέρκει τους δώκουν κανένα σελινούι να παν να φάσιν. Ο γέρος στη γωνιά αλλο λλίον να ξεψυσιύσει...τρώει που πάνω του δαμέ τζιαι κάτι μέρες. Τζιαι τούτη πεινά...αλλά πιένει τζιαι διά θκυό σελίνια τζιαι πιάνει μιαν φραντζιόλα του γέρου να φάει: "Είσαι πολλά καλή κόρη μου...¨λαλεί της ο γέρος. "Ένεν που είμαι καλή παππού...¨, λαλεί του. "Απλά εν που πεινάς"...
Ενύκτωσε αλλά κουθκιά σπίρτα μόνο θκιό επούλησεν. Κουρασμένη, κάθεται πόξω που έναν εστιατόριο τζιαι θωρεί τους ούλλους που τρώσειν: κολλά τη φατσούα της πάς το τζιάμι: πάει να κάμει κανένα χαμόγελο...θωρούν την τζιαι γυρίζουν που την άλλη. Ρε νέφκει τους με τα σιέρκα της (όι πολλά - έτσι αλαφρά πας τζιαι πιάν την το μάτι τους)...Είδεν τους που την είδαν αλλά παίζουν πελλόν. Εν σώννει άλλον. Πεινά πολλά. Τα σιέρκα της εσιήσαν που την κρυάδαν. Θωρεί τους αλλη μιαν φορά - κάμνει να τους νέψει αλλά σταματά...βουρά απέναντι, πιάννει την πιο μεγάλη πέτρα που μπορεί να σηκώσει τζιαι σήρνει την με όση δύναμη της έμεινε....το τζιάμι σπάζει, τζιαι τούτη μηνήσκει να θωρεί τα κομμάθκια σαν ηππέφτουν...πάνω σε ούλλα: κομμάθκια του φαγιού τζιαι τζείνων που τρώσιν, το φώς των τζιερκών, τα λαμπούθκια του "Δέντρου" στο δρόμο...γονατά χαμέ..καμνει πως εννα σηκωθεί αλλά εν μπορεί πιον...

Είχε διανοητικά προβλήματα....

2009-12-20T18:28:00.003+02:00

"Εμένα μου αρέσει ο Μπερλουσκόνι", μου λέει με στόμφο. "Πώς γίνεται να σ'αρέσει;". "Μ'αρέσει επειδή είναι ελεύθερος". "Ελεύθερος να ζεί πάνω στις πλάτες σας" του απαντώ. "Δεν είναι πάνω στη πλάτη τη δική μου στέκεται, εγώ πλέον είμαι εδώ (στη Κύπρο), εδώ και δέκα χρόνια".

Ο φιλόσοφος Πήτερ Σλοτερτζικ μας λέει ότι η ρήση που καλύτερα χαρακτηρίζει τον κυνικό τύπο είναι το «ξέρω πολύ καλά αλλά...». Για παράδειγμα, «ξέρω πολύ καλά ότι είναι απλά άδικο οι τράπεζες – οι οποίες όχι μόνο είναι υπεύθυνες για την κρίση αλλά και αφαιμάσσουν καθημερινός τον κόσμο – να πάρουν δημόσιο χρήμα αλλά, έτσι είναι το σύστημα που ζούμε». Που είναι το πρόβλημα; Η απάντηση του κυνικού αποτελεί μια φετιχιστική αποκήρυξη: στα πλαίσια του προαναφερθέντος παραδείγματος μας ο κυνικός θα δίνει την απάντηση αυτή εφόσον η τράπεζα δεν του έχει πάρει ακόμα το σπίτι. Στην περίπτωση που θα του το πάρει θα πάθει νευρικό κλονισμό, θα καταντήσει καταθλιπτικός, θα γίνει μέλος ενός ρατσιστικού κόμματος και ούτω καθεξής

Γιατί ανέφερα όλα αυτά; Είναι νομίζω εμφανής η ομοιότητα της πιο περιγραφής όσον αφορά τον κυνικό χαρακτήρα με τον Ιταλό με τον οποία είχα την συζήτηση την οποία παραθέτω πιο πάνω. Το ενδιαφέρον όμως δεν έγκειται στην ομοιότητα του ανθρώπου αυτού με τον κυνικό χαρακτήρα αλλά το ότι ο Ιταλός αυτός είναι χαρακτηριστικός της πλειονότητας της Ιταλικής κοινωνίας. Ο Μπερλουσκόνι είναι ο μέσος Ιταλός που τα κατάφερε. Ή όπως μας λέει και ο Ζίζεκ, στο πρόσωπο του οι Ιταλοί βλέπουν τον μυθικό μέσο Ιταλό: αυτόν που κλέβει από τον δίπλα του και την κυβέρνηση, αυτόν που λέει ψέματα στην γυναίκα του και βγαίνει με την φιλενάδα (και όχι μόνο τον μέσο Ιταλό: όταν σε προσωπική συζήτηση που είχα με ένα μεσήλικα Κύπριο ανάφερα τον σεξισμό του Μπερλουσκόνι, αυτός αποκρίθηκε γελώντας ότι αυτό του το καταλογίζουν Ιταλίδες που δεν έχουν συχνή σεξουαλική επαφή – αμέσως μετά μου είπε ότι θα φύγει γιατί η γυναίκα του λείπει και θα φέρει την «άλλη» στο σπίτι).

Αυτό που όμως είναι ανησυχητικό είναι ότι ο Μπερλουσκόνι δεν είναι μόνο ένας απλός εγκληματίας παλιάτσος που έγινε πρωθυπουργός για λίγο. Ο Μπερλουσκόνι έχει σχεδόν καταφέρει να αλλάξει τα όρια αυτού που μπορούμε να θεωρήσουμε ως συμπεριφορά ανάλογη του ανώτατου εκπροσώπου ενός κράτους. Ο Μπερλουσκόνι κατάφερε να διαλύσει την ψευδαίσθηση που κατάφερε η μπουρζουαζία, μεταξύ της κοινωνίας των πολιτών – χαρακτηριζόμενη από την σύγκρουση ιδιωτικών συμφερόντων στα πλαίσια του καπιταλισμού – και το κράτος, το οποίο θεωρείται αντικειμενικό, υπεράνω του ιδιωτικού και υπέρ του δημοσίου συμφέροντος. Μοναχός του, κατάφερε να γελοιοποιήσει κάθε μορφή ευπρεπισμού η οποία θεωρείται αρμόζουσα αυτού που εκπροσωπεί το ανώτερο κυβερνητικό αξίωμα - αναγκαία για την θεώρηση του ηγέτη ως εκπρόσωπου του λαού – και χωρίς καμία αιδώ επιδεικνύει την τεράστια του δύναμη βρίζοντας το Σύστημα Δικαιοσύνης, ποζάροντας σε φωτογραφίες με μαφιόζους, κάνοντας τα πλέον σεξιστικά σχόλια ως προς της συμπολίτισσες του («Ελάτε στην Ιταλία, έχουμε ωραίες γραμματείς!») κοκ.

Αλλά θα μου πείτε «υπάρχει και η κριτική». Όντως, εδώ και περίπου ένα χρόνο πολλά από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και κόμματα προβαίνουν σε δριμύτατη κριτική του Μπερλουσκόνι. Ενδιαφέρον είναι όμως να παρατηρήσουμε το τελευταίο συμβάν: ένας άνδρας επιτέθηκε στον Μπερλουσκόνι ρίχνοντας του στο πρόσωπο ένα αγαλματίδιο. Ό ίδιος αμέσως μετά την σύλληψη του δήλωσε «Τον μισώ εκείνον και την πολιτική του». Αντί λοιπόν αυτή του η πράξη να εκληφθεί ως δείγμα της λαϊκής οργής έναντι στο εξευτελισμό και διαπόμπευση της χώρας και η αφαίμαξη των πολιτών από τον “(Νάνο) Κροκόδειλο» - εδώ βλέπε τον Ιρακινό που έριξε το παπούτσι του στον Μπους και την θετική ερμηνεία του γεγονός ανά το παγκόσμιο - όλοι ωσάν από εμμονή τον περιγράφουν ως τρελό. Σε κάθε άρθρο, έντυπο, δελτίο ειδήσεων, ο κος Ταρτάλια «είχε διανοητικά προβλήματα». Ωσάν και μόνο ένας τρελός θα τολμούσε κάτι τέτοια.

Και εδώ είναι που εμπεριστατώνεται ο φετιχισμός των Ιταλών προς τον ηγέτη τους. Ο Μπερλουσκόνι δυστυχώς αποτελεί το φετίχ της Ιταλικής Δημοκρατικής κοινωνίας. Από μόνος του διατηρεί την παράσταση, αποτελεί την απάρνηση της τραύματος που αποτελεί η σύγχρονη μεταμοντέρνα Ιταλία. Μετά από τον Μπερλουσκόνι είναι η έρημος του πραγματικού του καπιταλισμού.

Which side are you on?

2009-12-14T00:47:00.000+02:00

Επειδή όσο και να το φυσάμε δεν κρυώνει

2009-12-14T00:46:00.000+02:00

«Δεν μιλάμε για το Μέλλον, μιλάμε για το μέλλον ΜΟΥ!(...) Αρχίζοντας από σήμερα, οι γραμμές έχουν χαραχτεί: ή είστε υπέρ του μέλλοντος μου ή είστε εναντίον του - ή είστε φίλος ή εχθρός»

Ένας από τους λόγους για τον οποίο παραθέτω το πιο πάνω μέρος του λόγου μιας έφηβης σε διαφήμιση της «Πράσινης Ειρήνης», είναι για να θεωρήσουμε επί της διαφοράς του με τον λόγο της διαφήμισης για την φετινή συνάντηση για το κλίμα στην Κοπεγχάγη. Στην τελευταία, ένα παιδί - από εκείνα τα στερημένα συνείδησης ακόμα και της ύπαρξης τους, αποβλακωμένα, γλυκούλικα «παιδιά Κόκα-Κόλα» - κοιτάζει με απάθεια τη στάθμη της θάλασσας να ανεβαίνει και προς αποφυγή των ορμητικών νερών πιάνεται από το κλαδί ενός ξηραμένου δέντρου. Τι μπορεί να μας πει η διαφορά αυτή; Ας πάρουμε τα πράματα λίγο απ’την αρχή.

Ένα από τα χαρακτηριστικά του φαντασιακού αφηγήματος είναι ότι δημιουργεί μια θέση από την οποία το υποκείμενο βλέπει τον εαυτό του (και την δράση του) με ένα αρεστό τρόπο. Παράδειγμα προς τούτο γονείς οι οποίοι προσποιούνται στο παιδί τους ότι υπάρχει ο Άγιος Βασίλης, βλέποντας από την θέση του παιδιού τους τον δικό τους αγαθό, όλο καλές προθέσεις και πράξεις κόσμο – τον άνθρωπο που τα παιδιά τους θέλουν να μοιάσουν. Για αυτό ακριβώς το λόγο είναι σοκαριστικό όταν οι γονείς ακούσουν τα παιδιά τους να συνωμοτούν, προσποιούμενα τα ίδια ότι πιστεύουν στον Άγιο Βασίλη, ξέροντας ότι αυτός είναι ο τρόπος με τον οποίο θα πάρουν τα δώρα. Και τούτο, γιατί πολύ απλά τα παιδιά δεν είναι ηλίθια και μαθαίνουν από τους γονείς τους, κάθε μέρα...

Ποια η σχέση του προαναφερθέντος παραδείγματος με τις δύο διαφημίσεις πιο πάνω; Ποια η λειτουργία του παιδιού με το απαθές, αθώο βλέμμα στη διαφήμιση της Κοπεγχάγης; Εδώ μπορούμε να υποθέσουμε ότι το παιδί αποτελεί την θέση εκείνη απ΄όπου οι κρατούντες την εξουσία ενήλικοι, μπορούν να κοιτάζουν τον παρών εαυτό τους και την δράση τους με ευχαρίστηση: «Κοίτα τα αθώα τα παιδάκια: προσβλέπουν σε εμάς, τους καλούς και αγνούς να τους διαφυλάξουμε το μέλλον». Γιατί δύναται αυτή να είναι η λειτουργία της διαφήμισης; Γιατί πολύ απλά, η πρώτη διαφήμιση στην οποία αναφέρομαι είναι όντως σοκαριστική για τους ίδιους. Η έφηβη της οποίας ο λόγος παρατίθεται πιο πάνω, απαντά ακριβώς στην πραγματικότητα όπως την ζούμε σήμερα.

Η έφηβη δεν είναι άλλη παρά ένα από τους/ις χιλιάδες εξεγερμένους/ες νέους/ες που πριν ένα μόλις χρόνο παρέδωσαν στην κοινωνία μέσα στην οποία ρίχτηκαν – στην καθημερινή συστημική και φυσική της βία – την ανεστραμμένη αλήθεια του μηνύματος της (της οποίας παραλήπτης δεν ήταν ποτέ άλλη παρά η ίδια).

Είναι ένα από τα παιδιά εκείνα που καλώς ή κακώς έχουν καταλάβει ότι «δεν έχουν τίποτα να φοβούνται παρά τον φόβο τον ίδιο» (Ζίζεκ), ότι ο μέγας άλλος, «η Φύση», οι δεσμοί/ουσία της κοινότητας μας δεν υπάρχει – ότι εκείνο το σταθερό Πράγμα, που παρέμενε αναλλοίωτο παρά την όποια επέμβαση είναι ένα ωραίο παραμύθι – το οποίο δεν μπορεί να συνεχίσει να υφίσταται εφόσον παραμείνουμε δέσμιοι στην υφιστάμενη δομή του.

Είναι μια από εκείνες/ους τις/τους νέες/ους για τις οποίες η καταστροφή, εκείνη που μετά απ’αυτήν τίποτα δεν θα είναι το ίδιο, δεν είναι απλά μια ταινία φαντασίας. Είναι ένα από τα παιδιά που έχει διαβεί εκείνη την φαντασίωση που τους θέλει δέσμιους στην από συνήθεια αντίληψη ότι ο ουρανός θα’ναι μπλε αύριο, ότι η θάλασσα θα’χει ψάρια, ότι θα έχει να φας, ότι θα’ χεις δουλειά...ότι θα μεγαλώσεις και θα πεθάνεις στην ηλικία των παππούδων σου.

Και θυμώνει, γιατί αντιλήφθηκε για πρώτη φορά στην ζωή της/του ότι το μέλλον δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι θα μοιάζει με το όποιο παρελθόν.

Coco Rosie - Jesus Loves Me

2009-12-06T21:28:00.002+02:00

Σταυροί και Εσταυρωμένοι

2009-12-06T21:25:00.002+02:00

Είναι με ενδιαφέρον που διάβασα το κείμενο του κου Μητσόπουλου το προ-περασμένο Σάββατο. Και τούτο γιατί στο κείμενο του αφορά την απόφαση του ΕΔΑΔ αναφορικά με την ύπαρξη Εσταυρωμένου στο Δημόσιο Σχολείο. Επί τούτου το ΕΔΑΔ αποφάνθηκε ότι η ύπαρξη του συμβόλου του Χριστιανικού δόγματος στην τάξη θέτει περιορισμούς τόσο στο δικαίωμα του γονιού να εκπαιδεύσει το παιδί του ανάλογα με τις πεποιθήσεις του/της όσο και του παιδιού να «πιστεύει ή να μην πιστεύει» . Ο κος Μητσόπουλος αντιλαμβανόμενος ότι η απόφαση αυτή αποτελεί για μερικούς άλλους περαιτέρω επιχείρημα ως προς την ανάγκη διαχωρισμού της Εκκλησίας από το Κράτος καταφέρεται εναντίον της ως αυτή να αποτελεί παράδειγμα μιας δυνάμει Χριστιανοφοβίας. Στο παρών άρθρο θα ήθελα να παραθέσω αυτά που αντιλαμβάνομαι ως τα κύρια επιχειρήματα του κου Μητσόπουλου και εν συνεχεία κάποιες δυνάμει απαντήσεις σε αυτά από εμένα.

Ο κος Μητσόπουλος λοιπόν, θεωρώντας την απόφαση απόρροια ενός ιδεολογικού Διαφωτισμού καταφέρεται εναντίον της προβάλλοντας το επιχείρημα ότι ο Χριστιανισμός σύμβολο του οποίου αποτελεί ο Σταυρός είναι ένα πολύ σημαντικό στοιχείο της Ευρωπαϊκής ταυτότητας και ως εκ τούτου η απομάκρυνση του συμβόλου του από τις σχολικές τάξεις του δημόσιου σχολείου αποτελεί παράδειγμα απάρνησης της ταυτότητας μας – γεγονός που θα μας καταστήσει λιγότερο σεβαστούς από τους όποιους ξένους μετανάστες. Επιπλέον, προβάλλει το επιχείρημα ότι η απομάκρυνση του Σταυρού από τις σχολικές αίθουσες δύναται να αποτελεί προσπάθεια αποσιώπησης της Ιστορικής σημασίας του Χριστιανισμού. Ο κος Μητσόπουλος θεωρεί αυτή την απόφαση του ΕΔΑΔ ως να παραβιάζει τα δικαιώματα της πλειοψηφίας για χάριν μειοψηφιών αλλά επίσης και παράδειγμα μιας δυνάμει οργανωμένης προσπάθειας από αλλόθρησκους και άθεους να διαβρωθεί η δεσπόζουσα θέση που απολαμβάνει ο Χριστιανισμός στις σημερινές Ευρωπαϊκές κοινωνίες (για αυτό παραθέτει ως παράδειγμα τόσο την απόφαση αυτή όσο και κινήματα στην Αγγλία όπως αφαιρεθεί ο Χριστουγεννιάτικος διάκοσμος της πόλης).

Κατά τον Ζίζεκ (και όχι μόνο) αν υπάχει κάτι που αξίζει θεώρησης ως Ευρωπαϊκός Πολιτισμός είναι ο Διαφωτισμός. Και αν υπάρχει μια ρήση που δύναται να συνοψίζει την μεγαλειώδης αρχή του είναι το Καρτεσιανό «Σκέφτομαι άρα Υπάρχω». Μια ρήση που σηματοδοτεί την λύση των δεσμών του σκοταδισμού του Μεσαίωνα – το άτομο, το ατελές, το πεπερασμένο, το εύθραυστο μοναχό του, και παρά τις σφαλερές του αισθήσεις και δαιμόνων οι οποίοι δύναται φέρονται ως εγγυητές της ύπαρξης του, παρά ακόμη και την ανυπαρξία της όποιας θεότητας, υπάρχει! Από τούδε και στο εξής, ο Άνθρωπος κοιτάζει πάνω σε μετέωρα όχι υπερφυσικά αλλά καθόλα υλικά – κοιτάζει εντός, όχι του ναού της ψυχής αλλά της σάρκας, της μηχανής που το σώμα μας αποτελεί. Οι εκπρόσωποι του Θεού είναι πλέον εκπρόσωποι μιας θρησκείας μεταξύ άλλων.

Ο κος Μητσόπουλος προφανώς έχει διαφορετική άποψη. Επιμένει να θέλει το σύμβολο της θρησκείας του να αναρτάται και να ορίζει το Κράτος όλων μας, αυτό που μετά από δεκαοκτώ τόσους αιώνες καταφέραμε (εδώ, δυστυχώς μοναχά συμβολικά) να αποσπάσουμε από τα χέρια της Θρησκείας του. Όχι, δεν απαρνούμαστε την θρησκεία σας κε Μητσόπουλε, ούτε και το δικαίωμα να εκπαιδεύετε τα παιδιά σας να πιστεύουν στο δόγμα της – στον ιδιωτικό, δικό σας όμως χώρο και χρόνο. Αυτό που θέλουμε είναι τα παιδιά όλων μας - πολίτες του Κράτους μας - να αφεθούν τουλάχιστον ως προς την ύπαρξη υπερφυσικών όντων ελεύθερα να αποφασίσουν, εφόσον πρώτα εμπεδώσουν τα διδάγματα του Φωτός, αυτού που οι Ευρωπαίοι πρόγονοι τους φέραν. Και να μην ανησυχεί – δεν πρόκειται να υποκύψει το Κράτος μας σε κανενός άλλου το Υπερφυσικό Ον. Σεβόμενοι τον όποιο πρεσβευτή του, θα το υποβάλουμε στην ίδια εγκόσμια, ανθρώπινη κριτική που έτυχε τόσο το δικό του Υπερφυσικό Ον όσο και παρόμοια όντα: Δίες, Θωρ, Νεράιδες, Καλικάντζαροι κοκ.

ΥΓ: Όσον για το σταυρό ως σύμβολο πέραν του δόγματος του Χριστιανισμού, θα ήθελα να σημειώσω την όχι τόσο αγνά αθώα χρήση του: ως σπαθί χρησιμοποιήθηκε για να μεταδώσει την συμβολική του σημασία ως σταυρός (άλλοτε όργανο βασανιστηρίων) αφανίζοντας στην διαδικασία ανθρώπους και πολιτισμούς. Και πρόσφατα πέραν από το Γκντανσκ, ως σύμβολο το χρησιμοποίησαν με τ’όνομα «Σιδερένιος Σταυρός».

Godspeed you! Black Emperor - Dead Flag Blues

2009-12-01T01:01:00.001+02:00

Κι’όμως: η Ιστορία είναι Τελειωμένη...

2009-11-29T12:03:00.000+02:00

Είναι όντως καλή η μέρα όταν βλέπεις ανθρώπους να προσυπογράφουν την θέση ότι ο κος Φουκουγιάμα είχε λάθος. Ότι δηλαδή η Ιστορία δεν έχει τελειώσει. Αυτό όμως που καταστεί ενδιαφέροντα αυτά τα φαινόμενα είναι η υποθάλπουσα αντίληψη της Ιστορίας από τους υποστηρίζοντες θέσεις όπως οι προαναφερθείσες.
Αλλά ας πάρουμε τα πράματα από την αρχή. Το άρθρο αυτό γράφεται με αφορμή ένα άλλο που διάβασα στον «Π» της Δευτέρας που πέρασε με τίτλο «Το Τέλος της Ιστορίας». Σε αυτό το άρθρο, ο συγγραφέας αυτού κος Ομήρου, με αφορμή τις επιπτώσεις της κρίσης στις ΗΠΑ αλλά και στις καπιταλιστικές οικονομίες της ΕΕ και της Ασίας, αναγγέλλει τον θάνατο του...νεοφιλελεύθερου καπιταλιστικού μοντέλου και ως εκ τούτου της κατάρριψης της θεώρησης του κου Φουκουγιάμα.
Αντί τούτου μας προαναγγέλλει τον ερχομό μιας οικονομίας της αγοράς όπου θα τυγχάνει της σωστής εποπτείας έτσι ώστε να εξανθρωπιστεί και να καταστεί πιο δημοκρατική και αλληλέγγυα ως προς την μιζέρια του ούτω καλούμενου Τρίτου Κόσμου, ως προς την τεχνολογική και οικονομική ανισσοροπία μεταξύ Βορρά και Νότου. Και όλα αυτά αυτά για ένα δίκαιο κόσμο, χωρίς διαφθορά έτσι ώστε η τρομοκρατία να αντιμετωπιστεί σωστά – για ένα κόσμο χωρίς επεμβάσεις και εισβολές και με σεβασμό προς το περιβάλλον.
Ενδιαφέρον έτσι; Κι όμως, δεν μοιάζει πολύ με εκείνο που έλεγαν οι Δυτικοί Μαρξιστές το 60 απροπο ου τέως υπάρχοντος Σοσιαλισμού, «Σοσιαλισμός με Ανθρώπινο Πρόσωπο»; Γιατί το λέω αυτό; Γιατί ο κος Ομήρου φαίνεται να κυρήττει τον – πλέον τετριμμένο, μπανάλ - λόγο περί ενός «Καπιταλισμού με Ανθρώπινο Πρόσωπο»! Ένα ζώον υποθετικά ευπρόσδεκτο αλλά λαμβανομένου υπόψιν ότι μιλάμε για καπιταλισμό αδύνατον να υπάρξει. Και τούτο γιατί οι κρίσεις που καταρρακώνουν τις αρχές που υποστηρίζει ο κος Ομήρου είναι χαρακτηριστικές του καπιταλισμού: είναι το αηδιαστικό αλλά αναγκαίο υπόλοιπο του ίδιου του συστήματος. Και αυτό το τελευταίο είναι νομίζω γνωστό στους απανταχού Σοσιαλιστές.
Αν λάβουμε λοιπόν υπόψιν το προαναφερθέν, πως μπορούμε να αντιληφθούμε την απουσία της όποιας αναφοράς σε Σοσιαλισμό από τον κο Ομήρου; Α, ως να απαντά στον ίδιο ακριβώς λόγο που ταυτίζει το τέλος του νεοφιλελεύθερου καπιταλιστικού μοντέλου με το Τέλος της Ιστορίας. Ο κος Φουκουγιάμα στο βιβλίο του αναφέρεται ως το Τέλος της Ιστορίας συμβαίνει με την νίκη της φιλελεύθερης δημοκρατίας της αγοράς – η εμπέδωση της οποίας θα συμβεί τις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις και αναδιατάξεις ανα το παγκόσμιο.
Ο όρος «νεοφιλελευθερισμός» τον οποίο επικαλείται και ο κος Ομήρου (και όχι μόνο) και ιδίως ο τρόπος με τον οποίο τον μεταχειρίζεται χρησιμοποιήθηκε για να περιγράψει την εμφάνιση του αηδιαστικού κεφαλιού του καπιταλισμού υπό μορφή της παρούσας κρίσης και – κατά τον λόγο του κου Ομήρου – παραμένει εκεί! Το σύστημα που περιγράφει και στο οποίο στοχεύει ο κος Ομήρου, είναι ο καπιταλισμός της αγοράς γενικά και όχι το παρών σύμπτωμα του. Γεγονός ασφαλώς που δεν το θέτει εκτός της κομματικής γραμμής των Σοσιαλδημοκρατών: του «καπιταλισμού γενικά»
Εν τέλει λοιπόν αυτή η θέση του κου Ομήρου, δεν καταρρίπτει την θεώρηση του κου Φουκουγιάμα. Μάλλον την εμπεριστατώνει και είναι για τούτο που ζούμε ακόμα στα ερείπια του Τέλους της Ιστορίας...γιατί όταν η Ιστορία ξαναρχίσει αυτό που τώρα φαίνεται αδύνατο θα θεωρείται η μοναδική από τις δύο πορείες που θα μπορούσαμε να πάρουμε...έως τότε λοιπόν.

Godspeed You! Black Emperor - East Hastings

2009-11-24T00:22:00.001+02:00

Βία: στα Γήπεδα

2009-11-22T15:45:00.001+02:00

Την εβδομάδα που πέρασε η βία που λαμβάνει χώρο στα γήπεδα έλαβε πάλι την πάλαι ποτέ θέση της στο πολιτικό και κοινωνικό προσκήνιο. Παράγοντες του ποδοσφαίρου και πολιτικοί επανέλαβαν με σθένος τον αποτροπιασμό τους απέναντι στην τελευταία σοβαρή έκφανση της βίας στα γήπεδα και υποσχέθηκαν ότι θα προβούν σε δραστικές προληπτικές, αλλά κυρίως κατασταλτικές ενέργειες ούτως ώστε να καταστείλουν το φαινόμενο. Οι πιο πάνω υποσχέσεις έγιναν στη βάση της αντίληψης του ποδοσφαίρου ως ένα απλό δημοφιλές άθλημα/θέαμα που σκοπό έχει την διασκέδαση των θεατών. Στα πλαίσια του του προαναφερθέντος, το ποδόσφαιρο πρέπει να μην τυγχάνει πολιτικοποίησης καθότι αυτό είναι αντίθετο προς την έννοια του ως άθλημα και των θεατών ως φιλάθλων.
Απαντά όμως στην πραγματικότητα αυτή η αντίληψη του ποδοσφαίρου ή μήπως μπορούμε να διακρίνουμε ένα ιδεολογικό υπόβαθρο; Και αν ναι, ποιο είναι; Στις λίγες λέξεις που μου απομένουν θα προσπαθήσω να απαντήσω σε αυτό το ερώτημα.
Είναι πλέον όχι μόνο αποδεκτό αλλά επιδιωκόμενο όπως η πολιτική πραγματοποιείται μέσα στα πλαίσια του φιλελεύθερου καπιταλιστικού μοντέλου. Το τελευταίο στην παρούσα τουλάχιστον εκδοχή χαρακτηριζόμενο από ορθολογισμό και ατομικισμό έχει ως αποτέλεσμα αρχές - βάση των οποίων προηγουμένως ο/η εκάστοτε πολίτης αντιλαμβανόταν τον κόσμο και οι οποίες με την σειρά τους λειτουργούσαν επιβοηθητικά ως προς τον προσδιορισμό του εαυτού του/της μέσα στα πλαίσια μιας ολοένα και πιο αποξενωτικής, ανταγωνιστικής και αντι-αλληλέγγυας κοινωνίας - να έχουν έχουν πλέον αποδοκιμαστεί ως αναχρονιστικές και δυνάμει πρωτο-ολοκληρωτιστικές. Η τελευταία κατηγορία ιδίως έγκειται στο γεγονός ότι το φιλελεύθερο καπιταλιστικό σύστημα θέλει υποκείμενα (ασπόνδυλα) ευλύγιστα, έτοιμα να προσαρμοστούν στις όποιες ηθικά εκπτωτικές, κατά της ανθρώπινης αξιοπρέπειας επιταγές της αγοράς: γλείψε, πρόδωσε, πάτησε επί πτωμάτων.
Η σύγχρονη πολιτική προσαρμοσμένη και όντως τόσο υποβασταζόμενη όσο και υποβαστάζουσα της προαναφερθείσας τάξης πραγμάτων έχει καταντήσει το κυρίαρχο μέσο εκείνο διαχείρισης των συμφερόντων των πολιτών/καταναλωτών αλλά και διαμεσολαβητής των κρίσεων απορρεουσών από τον φιλελεύθερο καπιταλισμό. Παραδείγματος χάριν, στη βάση της τελευταίας ιδίως λειτουργίας της προσπαθεί να κατευνάσει την κατανόησης των επιπτώσεων της αγοράς επί του βίου των πολιτών/καταναλωτών προσφέροντας εξηγήσεις που εναποθέτουν τις ευθύνες σε διεφθαρμένες μονάδες ενός τραπεζικού κολοσσού ή σε κάποια ατασθαλία του αόρατου χεριού. Εν ολίγοις θεωρούν επί του προβλήματος προσφέροντας μια περιγραφή των επιπτώσεων του χωρίς όμως να προσφέρουν μια ουσιώδη ανάλυση των ως συμπτώματα της δομής του ίδιου του καπιταλιστικού συστήματος.

Από την πλευρά τους, οι πολίτες/καταναλωτές καλούνται να δεκτούν τις αοριστίες αυτές ως απαντήσεις και να συμπεριφερθούν ορθολογιστικά ως προς την αντιμετώπιση της κατάστασης τους: ατομικιστικά έναντι των συναδέλφων τους συλλογικά έναντι των εκμεταλλευτών τους (βλ. επιδοτήσεις σε τράπεζες)
Αυτή όμως η απαίτηση έναντι τους, τους αφήνει αδαής ως προς την κατανόηση της κατάστασης τους με αποτέλεσμα το άγχος και οργή που απορρέει από την μιζέρια τους να τους καθιστά έρμαια ή αντιδραστικών που ορίζουν το πρόβλημα ως αποτέλεσμα κάποιων «ξένων που κλέβουν τις δουλειές μας και διαφθείρουν την αγνή καλή μας κοινωνία κτλ» ή τυφλών ατελέσφορων βίαιων ξεσπάσματων μέσα στα πλαίσια των μοναδικών πλέον θεαμάτων που επιτρέπουν την μετατόπιση των προσωπικών αρνητικών συναισθημάτων αλλά και επιθυμιών.
Το ποδόσφαιρο αποτελεί το πλέον σημαντικό παράδειγμα των προαναφερθέντων θεαμάτων. Αποτελεί ένα τα μοναδικά πλαίσια μέσα στα οποία η συλλογική μη ορθολογική ταύτιση όχι μόνον επιτρέπεται αλλά επικροτείται, με αποτέλεσμα – εν ελλείψει την μη-λειτουργικότητα θεσμών όπως η θρησκεία που στο παρελθόν κατεύναζαν τα εγκόσμια πάθη επικαλούμενες την θεία πρόνοια – η ομάδα να αποτελεί φετίχ, δηλαδή να ενσωματώνει την απάρνηση του τραύματος, της μιζέριας της καθημερινότητας του εκάστοτε οπαδού. Αυτή η λειτουργία του ποδοσφαίρου είναι μία που έτυχε εκμετάλλευσης από την εκάστοτε καθεστηκυία τάξη τόσο σε δικτατορίες όσο και σήμερα καθότι το γήπεδο αποτελεί τον μοναδικό τόπο όπου η βία δεν είναι απειλητική του καθεστώτος.
Προς τι λοιπόν η εμμονή να εξοριστεί η βία από τα γήπεδα;

Set Fire to Flames

2009-11-19T01:07:00.002+02:00

Ορνιθοσκαλίσματα: Η αλήθεια είναι πάντα αηδιαστική

2009-11-15T14:40:00.000+02:00

Το 1956 όταν ο Νικήτα Χρουστσόφ ανέλαβε τα ηνία της Σοβιετικής Ένωσης και αποφάσισε την καταδίκη των εγκλημάτων στα οποία προέβη το κράτος εν καιρώ Στάλιν. Μετά που έκανε λοιπόν την περίφημη εκείνη ομιλία όπου αναφερόταν στα γκούλαγκ, στις εκτελέσεις και στα λοιπά εγκλήματα του Στάλιν, πολλά από τα μέλη της νομενκλατούρας αυτοκτόνησαν όπως επίσης και το έως τότε αλάθητο του ηγέτη πλήγηκε ανεπανόρθωτα. Γιατί αυτοκτόνησαν; Γιατί πλήγηκαν οι παραστάσεις, κάτι για το οποίο - βάση του σταλινισμού - έπρεπε να διατηρηθεί πάση θυσία. Γιατί; Τότε ο ηγέτης επιτελούσε την λειτουργία του φετίχ, δηλαδή ήταν αυτό που ενσωμάτωνε την απάρνηση του τραύματος. Στην προκειμένη ποιο ήταν το τραύμα: πρώτον ότι όλοι ξέρανε ότι αυτά τα εγκλήματα γινόντουσαν και δεύτερο ότι αυτά γινόντουσαν για όχι σωστούς - δηλαδή αγνά εποικοδομητικούς ως προς το κτίσιμο του σοσιαλισμού - λόγους. Εν κατακλείδι, οι παραστάσεις έπρεπε να διατηρηθούν για τον μεγάλο 'Αλλο, αυτού που η άγνοια - ως προς την αγνότητα μας - έπρεπε να διατηρηθεί.Κάτι ανάλογο μπορούμε να παρατηρήσουμε και στην περίπτωση ενός ζευγαριού όπου ο σύζυγος διατηρεί εξωσυζυγικές σχέσεις τις οποίες η σύζυγος ανέχεται έως ότου ο άντρας έρχεται σπίτι μεθυσμένος με κοκκινάδι στο μάγουλο. Την στιγμή εκείνη η γυναίκα ξεσπά στα κλάματα και καταρρέει. Για πιο λόγο συνέβη αυτό; Γιατί η παράσταση που διατηρούσε ο σύζυγος πριν να το μάθει - η ακεραιότητα, η επίδειξη (από ενοχές πιθανών) στοργής κοκ, ήταν απολύτως αναγκαία για τη διατήρηση από πλευράς της γυναίκας της αντίληψης ότι γάμος της υφίσταται, ότι ο άντρας πραγματικά την αγαπά (εδώ μπορούμε να σκεφτούμε εκείνη την άθλια σκέψη «αν δεν με αγαπούσε δεν θα ερχόταν στο σπίτι - είναι απόδειξη ότι με αγαπά επειδή στο τέλος έρχεται και κοιμάται μαζί μου» κ.ο.κ. Οι τύποι πρέπει, είναι αναγκαίο να διατηρούνται.Μήπως αυτά τα δύο παραδείγματα μπορούν να διαφωτίσουν την αντίδραση της μητέρας στα «ορνιθοσκαλίσματα» του Μπράουν σε γράμμα το οποίο στάλθηκε στην ίδια; Ας το σκεφτούμε λίγο. Η συνήθης, επίσημη πρακτική όταν σκοτώνεται κάποιος 'Αγγλος στρατιώτης στο Αφγανιστάν ή στο Ιράκ είναι να αποστέλλεται ένα απολύτως τυποποιημένο γράμμα έκφρασης συλλυπητηρίων από πλευρά του κράτους και της κυβέρνησης - το οποίο «μοιράζεται την λύπη σας» - όπως και αναφορά στο μέγα σκοπό τον οποίο ο θανών υπηρέτησε με τη ζωή του - ιδανικά για τα οποία γίνεται ο πόλεμος. Εδώ είναι αναγκαίο να αναφέρουμε ότι τα ιδανικά στα οποία αναφέρεται το γράμμα διαψεύδονται καθημερινώς από παντού, από τον καιρό που πάρθηκε η απόφαση εισβολής στο Αφγανιστάν και το Ιράκ: ο σκοπός είναι το πετρέλαιο, ο έλεγχος της Μέσης Ανατολής, η επιβολή δια της βίας της ηγεμονίας της Δύσης επί του Ισλαμικού κόσμου. Για τον τύπο και τους διανοουμένους, τα λόγια περί δημοκρατίας και μάχης για τα ανθρώπινα δικαιώματα καθρεφτίζονται στους κρατήρες και τις ριπές που οργώνουν την γη και τα σώματα ανθρώπων.Ο Μπράουν λοιπόν τι έκανε; Στο χειρόγραφο μήνυμα που έστειλε στην δύστυχη εκείνη γυναίκα δύναται να περιείχε της ίδιες ή ανάλογες σκέψεις με εκείνες που περιέχονται στα τυποποιημένα, «άψογα» από πλευράς εμφάνισης γράμματα του Υπουργείου του επίσημου κράτους. Ακόμα μπορεί κανείς να σκεφτεί ότι το γράμμα του Μπράουν όντας χειρόγραφο, έστω και εάν έκφραζε ένα ίδιο ή παρόμοιο λόγο με αυτό του κράτους, αποτελούσε σε κάποιο βαθμό ένα πιο «ανθρώπινο», ειλικρινές, πραγματικό μέσον έκφρασης της λύπης από πλευράς του ανώτατου πολιτικού εκπρόσωπου του λαού και του κράτους προς τον χαμό που υπέφερε αυτή η γυναίκα. Το πρόβλημα όμως είναι ακριβώς ότι τα γράμματα του Μπράουν ήταν δυσανάγνωστα ορνιθοσκαλίσματα. Όπως ακριβώς και ο λόγος της κυβέρνησης περί δημοκρατίας που «σκαλίζει» την γη του Αφγανιστάν και την σπέρνει με πτώματα. Η δύσμοιρη αυτή γυναίκα, πήρε το πραγματικό μήνυμα της θυσίας του υιού της: δυσνόητες γραμμές επί χάρτου, με κάποιες τραγελαφικές «απεικονίσεις» δημοκρατίας και δικαιωμάτων - όπως πάντα γνώριζε.
ΠΟΛΙΤΗΣ - 15/11/2009, Σελίδα: 41

Κίνα: Αναζητώντας τις Ρίζες Μας

2009-11-08T13:30:00.000+02:00

Ήταν ένα άρθρο των New York Times στην σελίδα 23 του «Π» της περασμένης Κυριακής που το βρήκα εξαιρετικά ενδιαφέρον και σε ενδιαφέρουσα κατάσταση ως προς το ότι φέρει μερικές από τις παραμέτρους κατανόησης του κόσμου μέσα στα πλαίσια της ηγεμονεύουσας ιδεολογία. Θέμα του η προς ανατολάς κίνηση του Πούτιν προς την εύρεση ενός πιο αποτελεσματικού τρόπου διαχείρισης/διακυβέρνησης των μαζών. Ο Πούτιν, παρακολουθώντας τον τρόπο με τον οποίο η Κίνα κινήθηκε κατά την υιοθέτηση του καπιταλιστικού μοντέλου ανάπτυξης και τον τρόπο με τον οποίο κινείται κατά την οικονομική κρίση που διανύουμε παρατήρησε πρώτο, το τρόπο με τον οποίο απέφυγε τις επιπτώσεις που η Ρωσία υπέφερε από την «θεραπεία σοκ» που υπέστηκε όταν κινήθηκε προς τον καπιταλισμό – δεύτερο, αυτό που όλοι μας ζηλεύουμε: ενώ αλλού η οικονομική κρίση έφερε στα γόνατα τους τόσο χιλιάδες κόσμο όσο και κυβερνήσεις, στην Κίνα αυτό που παρατηρείται είναι ηρεμία και μια άνευ όμοιας της – τουλάχιστον για την περίοδο που διανύουμε - οικονομική ανάπτυξη. Ο Πούτιν λοιπόν, έχει στήσει ένα παράρτημα του ερευνητικού τμήματος του κόμματος του με σκοπό την κατανόηση του μηχανισμού με τον οποίο το Κομουνιστικό Κόμμα της Κίνας έχει καταφέρει να παραμείνει μοναδικό ως κόμμα και στην εξουσία.
Το τι είναι πρώτιστα ενδιαφέρον στο άρθρο αυτό όμως δεν είναι καθ’αυτή η κίνηση του Πούτιν προς την Κίνα για να μάθει τα μυστικά διακυβέρνησης αλλά το γεγονός ότι ο καλός δημοσιογράφος των ΝΥΤ θεωρεί ότι εκείνο που ψάχνει ο Πούτιν είναι...το Κομμουνιστικό Κόμμα χωρίς αυτό που το κάνει κομουνιστικό, δηλαδή την κομουνιστική ιδεολογία του. Γιατί το βρίσκω ενδιαφέρον; Γιατί πολύ απλά ο δημοσιογράφος αγνοεί το ίδιο το παρελθόν των νυν φιλελεύθερων δημοκρατικών καπιταλιστικών χωρών, οι οποίες αποτελούν το βήμα από το οποίο κρίνει την σημερινή Κίνα. Τι εννοώ με αυτό;
Όπως πολύ εύστοχα παρατηρεί ο Ζίζεκ, η φιλελεύθερη δημοκρατία και ο καπιταλισμός δεν ήταν ανέκαθεν ζευγάρι. Αν παρατηρήσουμε την ιστορία του καπιταλισμού αυτό που παρατηρούμε είναι ότι τον μεσαίωνα - όταν άρχισε να εμπεδώνεται - καμία Δυτική, Ευρωπαϊκή χώρα δεν ήταν ούτε έγινε άμεσα δημοκρατική. Αν κάποιος/α πάλιν αναφέρει την Ολλανδία αυτό που θα πρέπει παραδεχτεί είναι ότι ναι, υπήρχε το δικαίωμα ψήφου αλλά ήταν προνόμιο μόνο των προεστών που είχαν περιουσία. (Εδώ πάλι θα μπορούσαμε να δούμε και την Κύπρο ως παράδειγμα. Δημοκρατικές ελευθερίες όπως το δικαίωμα ψήφου, η συμμετοχή σε συντεχνίες με την έννοια που τις αντιλαμβανόμαστε τα τελευταία εκατό χρόνια, η ελευθεροτυπία κοκ δεν εμπεδώθηκαν έως και τον καιρό που αποκτήσαμε την ανεξαρτησία μας). Πιο σύγχρονα παραδείγματα που επιδεικνύουν την μη αναγκαία συμβατότητα του καπιταλισμού και της δημοκρατίας είναι οι χώρες όπως η Χιλή, το Μεξικό αλλά ακόμα και η Ελλάδα όπου ο καπιταλισμός είχε μεν εμπεδωθεί αλλά για δεκαετίες η εξουσία ήταν στα χέρια δικτατόρων.
Και οι ελευθερίες, αυτές που θεωρούνται πλέον του φιλελευθερισμού δεν αποκτήθηκαν με κανένα άλλο τρόπο πλην των εργατικών κινητοποιήσεων, εξεγέρσεων και επαναστάσεων με αρχή των 19ο αιώνα και με «πνευματικό» των Καρλ Μαρξ. Αν κάποιος παρατηρήσει τις απαιτήσεις που εξέφρασαν ο Μαρξ και Ένγκελς στο Κομμουνιστικό Μανιφέστο όλες (πλην την κατάργηση της ιδιωτικής περιουσίας) αποτελούν τις ελευθερίες που απολαμβάνουμε σήμερα.
Αυτό λοιπόν που αποτελεί η Κίνα δεν είναι μαι διαστροφή του καπιταλισμού αλλά μια «χρονο-καψούλα» όπου μπορούμε να δούμε τον τρόπο γέννησης του Καπιταλισμού στην ίδια την Ευρώπη, στον Δυτικό κόσμο. Ενός συστήματος που μπορεί τώρα να συμβαδίζει με την φιλελεύθερη δημοκρατία αλλά κατ ουδένα λόγο δεν μπορεί να θεωρηθεί αναπόσπαστο ή αναγκαίο κομμάτι του. Και γιατί το λέμε αυτό; Γιατί ακριβώς παρατηρούμε ότι ο Κινεζικός απολυταρχικός καπιταλισμός άρχισε να θεωρείται ως ένας θεμιτός τρόπος διακυβέρνησης και δυνάμει μοντέλο άξιο θαυμασμού και προς μίμηση...επιστροφή στο παρελθόν λοιπόν, όχι του κομμουνισμού αλλά του καπιταλισμού.
ΥΓ: Είναι ένας τύπος που έχασε τα κλειθκιά του και τζιαι γυρέφκει τα κάτω που μια λάμπα. «Εν δαμέ κατάυρα που τά’χασες» ρωτά τον κάποιος. «Όι απλά δαμέ εν πιο εύκολο να κοιτάξω».

Περί Πιστών, Άπιστων και Υπερ-Πιστών

2009-11-01T15:30:00.000+02:00

Τους είπαν Υπερ-Ορθόδοξους, τους αποκάλεσαν δογματικούς, φονταμενταλιστές, ακόμα και Ταλιμπάν. Υπέστησαν τη φυσική βία της Αστυνομίας, τον προαναφερθέντα διασυρμό αλλά ακόμη και την απειλή αφαίρεσης της συμβολικής τους υπόστασης. Ο λόγος για τους λίγους εκείνους ιερείς και πνευματικούς που στάθηκαν εναντίον της διεξαγωγής επίσημου διαλόγου μεταξύ αξιωματούχων της Ρωμαιοκαθολικής και της Κυπριακής Ορθόδοξης Εκκλησίας. Πώς μπορούμε να θεωρήσουμε την πράξη τους; Γιατί όλοι έσπευσαν να τους κατηγορήσουν χρησιμοποιώντας τους πιο πάνω όρους; Μήπως η όλη αντίδραση στην πράξη τους μπορεί να εννοηθεί ως σημάδι των καιρών; Είναι μια πινακίδα χωρισμένη στα δύο από μια οριζόντια γραμμή.(1) Στο πάνω μέρος της υπάρχει γραμμένο κάτι όπως το εξής: "Ζούμε σε έναν άκρως ανταγωνιστικό κόσμο όπου οι αρχές καταπατούνται, οι ανθρώπινες σχέσεις μετρούνται με το χρήμα και ως εκ τούτου το άγχος κυριεύει την καθημερινή ζωή μας". Πιο κάτω, στο δεύτερο δηλαδή μισό, βλέπουμε γραμμένα τα ακόλουθα: "Ελάτε στη συνάντηση Χάθα Γιόγκα όπου θα καταφέρετε να διώξετε το άγχος, να έρθετε σε επαφή με τον εαυτό που η ζωή σάς υποχρεώνει να κλείσετε μέσα σας και να επιτύχετε ακόμα πιο πολλά στη ζωή σας".

Η πιο πάνω πινακίδα δύναται να αποτελεί την πιο άρτια περιγραφή του ρόλου που επιδιώκεται από πλευράς του φιλελευθερισμού για τη θρησκεία σήμερα. Η θρησκεία είναι αποδεκτή όταν περιοριστεί σε μια ψυχοθεραπευτική λειτουργία, αποτελώντας το εργαλείο με το οποίο τρόπον τινά διώχνουμε τις ενοχές και το άγχος λόγω της συμμετοχής μας στην ηθικά έκπτωτη καθημερινότητα της αγοράς. Και για να προλάβω τη διαμαρτυρία "μα εμείς είμαστε Ορθόδοξοι!..", σκεφτείτε πόσες λειτουργίες γίνονται σε εγκαίνια επιχειρήσεων ή και κατά πόσον ακολουθείτε το λόγο του Χριστού.
Στη βάση λοιπόν της κοσμικής φιλελεύθερης πλέον κοινωνίας, η θρησκεία όταν και εφόσον παραμένει στη λειτουργία της ως μια μορφή ψυχοθεραπείας για τους συμμετέχοντες στην ηθικά διαβρωτική αγορά, ανάγεται σε έναν από τους κυριότερους εκπρόσωπους/παράγοντες της παγκόσμιας κουλτούρας. Αν πάλι η θρησκεία εμμένει στον προμοντερνιστικό της ρόλο ως ορισμένη και ταυτισμένη με μια συγκεκριμένη κουλτούρα και ασκεί κριτική στις διαβρώσεις του δόγματός της και τις ηθικές εκπτώσεις που παρατηρεί να επιτελούνται για χάρη της αγοράς, κατηγορείται ως δογματική, σκοταδιστική και φονταμενταλιστική.
Την περασμένη εβδομάδα όλοι μας παρακολουθήσαμε στους δέκτες μας τη βίαιη καταστολή, τον εξευτελισμό και το διασυρμό μιας ομάδας ιερωμένων και άλλων πιστών ορθοδόξων όταν αυτοί διαμαρτυρήθηκαν και προσπάθησαν να ματαιώσουν τον επίσημο διάλογο μεταξύ της Κυπριακής Ορθόδοξης Εκκλησίας με την Καθολική με το επιχείρημα ότι αυτό αποτελεί παράδειγμα οικουμενοποίησης στηριγμένης στην αποδοχή των αιρετικών προς την Ορθοδοξία Καθολικών και ως εκ τούτου προδοσία της πίστεως. Άμεσα, μαζί με την αντίδραση του Αρχιεπισκόπου και της επίσημης Εκκλησίας περί αποστασίας (και Υπερ-Ορθοδοξίας[;]) οι πλείστοι των δημοσιογράφων έκαναν αναφορά σε εξτρεμιστές που αρνούνταν το διάλογο και την "αλληλοκατανόηση" των δύο Εκκλησιών.
Σας αφήνω με ένα πραγματικό γεγονός το οποίο αναφέρει ο Ζίζεκ και που το νομίζω διαφωτιστικό της διάθεσης έναντι της πίστεως. Όταν οι Ταλιμπάν κατέστρεψαν τα βουδιστικά αγάλματα στο Μπαμιγιάν, ενώ κανείς στον δυτικό κόσμο δεν είναι βουδιστής, σύσσωμη η Δύση, εν ονόματι της "Παγκόσμιας Κουλτούρας", έκφρασε την απέχθειά της για την καταστροφή των αγαλμάτων. Οι Ταλιμπάν εν αντιθέσει κατέστρεψαν τα αγάλματα επειδή πραγματικά πίστευαν στη θρησκεία τους και ως εκ τούτου τα αγάλματα ήταν πράγματι "είδωλα" αμαρτωλών αλλόθρησκων.
Ανάλογα, στη δική μας περίπτωση, ενώ κανείς εκ των πεφωτισμένων φιλελεύθερων κριτικών πραγματικά δεν πιστεύει στην Ορθοδοξία (εδώ βλ. τόσο την κριτική του Χριστού κατά της ιδιωτικής περιουσίας όσο και εκείνο το περίφημο "μην νομίζετε ότι ήρθα να φέρω ειρήνη στη γη - δεν ήρθα να φέρω ειρήνη αλλά ένα σπαθί") εντούτοις μιλώντας τη γλώσσα της άπιστης φιλελεύθερης καπιταλιστικής παγκοσμιοποίησης, καταδίκασαν αυτούς που πραγματικά πιστεύουν και που ως εκ τούτου θεωρούν ναι, τους αποσχισθέντες, καταρασμένους (κατά τον Κοσμά των Αιτωλό) και τους νυν ηγέτες της Κυπριακής Εκκλησίας πουλημένους στο κεφάλαιο.

1 Το παράδειγμα και το επιχείρημα πάνω στο οποίο θα βασιστεί η θεώρηση του φαινομένου της διαμαρτυρίας των μοναχών (και άλλων) κατά του επίσημου διαλόγου της Ορθόδοξης Κυπριακής και της Καθολικής Εκκλησίας, είναι του φιλόσοφου/ψυχαναλυτή Σλαβόι Ζίζεκ.

ΠΟΛΙΤΗΣ - 01/11/2009, Σελίδα: 38

Παίζοντας με τις λέξεις: Παίζοντας με τις σκέψεις.

2009-10-25T12:26:00.000+02:00

«Συζεύξεις όπως ‘εργατική ειρήνη’ μέσα στα πλαίσια καπιταλισμού κάνουν τα εύθραυστα κόκαλα των γλωσσολόγων να τρίζουν»

Δεν είναι πολλές οι φορές που διαβάζεις κάτι σε εφημερίδα και απορείς μη τυχών και παρεξήγησες τον/την συγγραφέα - μήπως δεν κατάλαβες και το όλο κείμενο είναι Πυθικό ή είναι γραμμένο απλά για να σε κάνει να ακονίσεις τη σκέψη σου, να αντιληφθείς τη θέση σου ακόμα καλύτερα. Και το λέω αυτό καθότι αντιλαμβάνομαι ότι ο ρόλος του Τύπου συνοψίζεται μέσα από το εξής: «Ασκεί κριτική στους ασκούντες εξουσία». Τώρα το ποιος ασκεί την εξουσία μέσα στα πλαίσια της αγοράς είναι νομίζω ηλίου φαεινότερον.

Ο λόγος σήμερα είναι για ένα κείμενο που δημοσιεύτηκε προ ολίγων ημερών στον «Π» με θέμα τον ρόλο των Συντεχνιών. Ο/Η συγγραφέας του εν λόγω άρθρου λοιπόν μας λέει ότι το δικαίωμα των εργατών να συνδικαλίζονται «δεν είναι το ίδιο με την υπογραφή μιας συλλογικής σύμβασής» - ειδικά μάλιστα όταν ο/η εργοδότης/ρια δεν έχει την δυνατότητα διαπραγμάτευσης της. Επί τούτου, μας λέει ότι οι Συντεχνιακοί όταν αντιστέκονται στην προαναφερθείσα κριτική με το επιχείρημα ότι η άρνηση του/της εργοδότη/τριας να δεχτεί την σύμβαση σημαίνει την άρνηση του/της των δικαιωμάτων των εργαζομένων να συνδικαλιστούν, είναι «εκληματικό» και ότι δύναται να αποτελέσει «μπούμερανγκ» τόσο στις συντεχνίες όσο και στα μέλη τους.

Προς επεξήγηση της προαναφερθείσας του θέσης ο/η εν λόγω συγγραφέας μας παραθέτει το εξής παράδειγμα: Ένας ιδιοκτήτης σπιτιού συμφωνεί με τρεις εργάτες ότι θα τους πληρώσει 1000 ευρώ έκαστος προς την επιτέλεση ενός έργου. Η συμφωνία αυτή φαίνεται να αναιρείται καθότι με τον ερχομό ενός συντεχνιακού οι εργάτες απεργούν ζητώντας περισσότερα δικαιώματα μέσα στα πλαίσια μιας συλλογικής σύμβασης που συνέταξαν οι συντεχνίες με τους εργαζομένους και που καλείται να υπογράψει ο εργοδότης. Ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι η σύμβαση έπρεπε να γίνει κατόπιν διαπραγμάτευσης και ότι εάν και εφόσον οι εργάτες αντιλαμβάνονται ότι τα δικαιώματα τους θίγονται μπορούν να φύγουν. Πέραν τούτου ο συγγραφέας μας λέει ότι εάν ο εργοδότης ήταν γνώστης των επιπτώσεων στο κόστος των εργατών όπως αυτό αυξάνεται μέσω των αιτημάτων της σύμβασης, δύναται να συμφωνούσε χαμηλότερο μισθό με τους εργάτες. Η νουθεσία με την οποία καταλήγει ο συγγραφέας δεν είν’άλλη με αυτήν που παρατέθηκε στο τέλος της προηγούμενης παραγράφου.

Τι μπορούμε να σκεφτούμε σχετικά με τα προαναφερθέντα επιχειρήματα; Κατ’αρχήν αυτό που μπορούμε να αναφέρουμε είναι ότι όπως στην αντιπροσωπευτική δημοκρατία ο πολίτης αντιπροσωπεύεται από τον/την εκάστοτε βουλευτή/ινα γιατί ο/η τελευταίος/α ενασχολούμενος/η κατά τρόπον αποκλειστικό με τους νόμους της πολιτείας είναι σε θέση να γνωρίζει καλύτερα τον τρόπο υπεράσπισης και αύξησης και επέκτασης των δικαιωμάτων των πολιτών, έτσι και στα πλαίσια της εργασίας ο/η εργαζόμενος/η αντιπροσωπεύεται από τον Συντεχνιακό/η επειδή ο/η τελευταίος/α γνωρίζει καλύτερα τα «ψιλά γράμματα» των διαδικασιών, συμφωνιών, νομοθεσιών. Όσον αφορά την λειτουργία του/ης, αυτή μπορεί να θεωρηθεί εξίσου σημαντική με αυτή του/ης βουλευτή/ινας καθότι η αρχή της κερδοσκοπίας στην καπιταλιστική ιδεολογία σε σχέση μαζί με την ισχύ του κεφαλαίου κατάφερε και καταφέρνει εξαιρετικά πλήγματα στα δικαιώματα των εργατών και σε επίπεδο νομοθεσίας που απειλεί ακόμα και την επιβίωση τους - προς τούτο σκεφτείτε την παράνομη εργοδότηση μεταναστών χωρίς οι τελευταίοι να απολαμβάνουν την ασφάλεια που απορρέει από τα δικαιώματα των εργαζομένων και την υπεράσπιση αυτών από τις συντεχνίες. Παράδειγμα ειδικά προς το τελευταίο δύναται να αποτελεί και το παράδειγμα του συγγραφέα. Οι εργάτες μπορεί να είναι απροστάτευτοι μετανάστες ή εργολάβοι που εργοδοτούν μετανάστες χωρίς την απαραίτητη προστασία.

Εν τέλει πρέπει να υπενθυμιστεί ότι η λεγόμενη «εργατική ειρήνη» δεν αποτελεί τίποτα παρά την τραγελαφική ανοχή από πλευράς των εργατών για το περιορισμό των δικαιωμάτων τους ως προς την ιδιοκτησία από τους ιδίους των μέσων παραγωγής και της συνεχή υφαρπαγή των δικαιωμάτων και των μέσων διαβίωσης των – κάτι που άλλωστε παρατηρούμε πιο έντονα από το 1970 και ύστερα. (Ασφαλώς αποκορύφωμα αυτής της διαδικασίας είναι η σοσιαλιστική πολιτική που υιοθετήθηκε ως προς τις τράπεζες). Οπότε η όποια αντίσταση των εργατών δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι δηποτ’άλλο παρά αυτό που είπαμε ότι είναι: αντίσταση.

ΥΓ: Η περίπτωση του/της συντεχνιακού να κάνει πλάτες σε εργοδότη είναι ανάλογη του γιατρού που κάνει βασανιστήρια. Και όταν ασφαλώς πρόκειται για μια τέτοια περίπτωση δεν κάνεις κριτική στην ιατρική αλλά στον ιατρό – και όσο για τις επιπτώσεις των πράξεων του, καταρχήν μπορείς να τον/την αφήσεις μπροστά από αυτούς που βασάνισε.

Για την πρόταση στήριξης της απεργίας στο Cafe la mode – Συντακτική ομάδα φάλιες

2009-10-21T15:48:00.001+03:00

Όχι στον καφέ της αδιαλλαξίας και του αυταρχισμού - έμπρακτη συμπαράσταση στους απεργούς του Cafe la mode

Η απεργία στο Cafe la mode στην Λεωφόρο Ακροπόλεως στη Λευκωσία δεν είναι ούτε μικρή ούτε ασήμαντη. Δεν αφορά μόνο τους απεργούς, ή μόνο τους υπαλλήλους του συγκεκριμένου εργοδότη. Αφορά άμεσα όλους τους υπαλλήλους των κέντρων αναψυχής και κατ' επέκταση ολόκληρη την εργατική τάξη καθώς το διακύβευμα δεν είναι απλά η μισθοδοσία στη συγκεκριμένη επιχείρηση αλλά το ίδιο το δικαίωμα της συνδικαλιστικής δράσης και της εφαρμογής της υφιστάμενης κλαδικής συλλογικής σύμβασης.
Ως μια απεργιακή κινητοποίηση που διεξάγεται από μια μιχτή ομάδα εργαζομένων, ειδικευμένων και ανιδείκευτων, Κυπρίων και μεταναστών, αντρών και γυναικών έχει την ιδιαίτερη της σημασία. Αποτελεί παράδειγμα υπέρβασης των εσωτερικών διαχωρισμών της εργατικής τάξης μέσα από τις διαδικασίες της οργανωμένης πάλης.
Η αδιαλλάχτη στάση της εργοδοσίας μέσα από την άρνηση της να διαπραγματευτεί με τους εργαζόμενους και μέσα από την προσπάθεια της να ποινικοποιήσει την απεργία συνιστά πρόκληση, που δεν πρέπει να περάσει απαρατήρητη. Δεν πρόκειται για κάποια μικρή οικογενειακή επιχείρηση, αλλά για τον όμιλο εταιρειών Voici la mode (6 καταστήματα Marks and Spencer, 3 καταστήματα CELIO στην Λευκωσία και 2 στην Λεμεσό, 4 Cafe la mode και άλλες μικρές επιχειρήσεις) που εργοδοτεί συνολικά 300 ανθρώπους. Και έχοντας επίγνωση της οικονομικής της εξουσίας η εργοδοσία συμπεριφέρεται με αυταρχισμό. Η μόνη γλώσσα που καταλαβαίνει είναι η γλώσσα του κέρδους. Ας της μιλήσουμε με αυτή τη γλώσσα αφού δεν σέβεται αυτούς που παράγουν τα κέρδη της.

Καμιά ενίσχυση στις επιχειρήσεις του ομίλου εταιρειών Voici la mode.

Σωματ-αγορά και Κυπριακή Πραγματικότητα.

2009-10-18T13:55:00.002+03:00

Είχα μόλις φτάσει στην Κύπρο από τις σπουδές μου και ένας φίλος με προσέλαβε για να βοηθήσω στην διεκπεραίωση μιας έρευνας για την εμπορία γυναικών στην Κύπρο. Η δουλειά μου ήταν να ανιχνεύω άτομα τα οποία ήταν θαμώνες των ούτω καλούμενων «καμπαρέ» - εφόσον εδώ είναι κατά κύριο λόγο που κανείς βρίσκει θύματα εμπορίας - και να τους παίρνω συνέντευξη προσπαθώντας να εξακριβώσω τους παράγοντες εκείνους που δύναται να εξηγούσαν την ύπαρξη «ζήτησης» για τα συγκεκριμένα «προιόντα» που εμπορεύονται οι εν λόγω επιχειρήσεις.

Δεν άντεξα για πολύ. Η ουδετερότητα βλέπετε, που έπρεπε να επιδεικνύω άρχισε να μου προκαλεί κατάθλιψη - δεν μπορούσα ούτε να φτύσω, ούτε να βρίσω ούτε και να καταγγείλω τους καλούς κυρίους που δεχόντουσαν να απαντήσουν τα ερωτηματολόγια μου.

Και έχω αποδώσει σημασία στο προαναφερθέν «καλοί κύριοι» - θαμώνες των «καμπαρέ» - γιατί πολύ απλά οι άνθρωποι αυτοί δεν είναι άλλοι από τον μέσο Κύπριο: σύζυγοι, πατεράδες, θείοι, αδερφοί, φίλοι - ο καλός ο κύριος της διπλανής πόρτας, ο «θείος ο Χ» που τον θυμάσαι από μικρό/η να σε παίρνει περίπατο και να σου κάνει αστεία. Ο κομπασμός τους, τα ηλίθια μειδιάματα που επιζητούσαν κάποια υποστήριξη από μέρους μου ως «άντρας»/«άδρωπος», τα επαίσχυντα ελαφριά χαμόγελα ενοχής και οι κυνικές επεξηγήσεις καταντούσαν πολύ αηδιαστικές για να τις καταπιώ.

Πότε προλάβαμε να γίνουμε μια τέτοια κοινωνία; Πότε η μεταχείριση του άλλου ως αντικείμενο παρείσρφησε στην θεώρηση μας για τον κόσμο; Πότε το σκλάβωμα ανθρώπων έγινε αποδεκτό; Πότε οι γυναίκες της Κύπρου λησμόνησαν το δικό τους ιστορικό παρελθόν όταν η οικονομική δυσπραγία τις υποχρέωνε να σκλαβώνουν τους εαυτούς στις ορέξεις αντρών γαλουχημένων με τις πλέον σεξιστικές αρχές; Πως μπορούμε να εννοήσουμε την συνεργασία ατόμων ταγμένων στην υπηρεσία του λαού με τους εν λόγω τύραννους/εγκληματίες;

Εδώ είναι που μια αναφορά στον σεξισμό, ρατσισμό και νεοφιλελευθερισμό που χαρακτηρίζει την Κυπριακή κοινωνία μπορεί να καταστεί διαφωτιστική.

Είναι γεγονός ότι στο όχι πολύ μακρινό παρελθόν, πολλές ήταν οι Κύπριες που λόγω της φτώχειας και των σεξιστικών/πατριαρχικών δομών της κοινωνίας δεν είχαν άλλη ευκαιρία για να εξασφαλίσουν τα προς το ζην για τις ίδιες και τα παιδιά τους από το να δουλέψουν ως πόρνες. Οι πελάτες τους δεν ήταν άλλοι από τους συμπατριώτες τους και άλλους που ζούσαν στην Κύπρο. Αυτό όμως το γεγονός αποσιωπάται από την κυρίαρχη αφήγηση της ιστορίας η οποία θέλει την γυναίκα της Κύπρου να υποφέρει μόνο έμμεσα μέσον του άντρα και των παιδιών της με μόνο υπεύθυνο τον εκάστοτε ιμπεριαλιστή αποικιοκράτη... βλέπεται, η αλληλεγγύη στην Κυπριακή κοινωνία θεωρείται πάντα δεδομένη.

Ως εκ τούτου η Κύπρος ως νήσος των Αγίων, παρουσιάζεται ως μια ιστορικά ηθικά αμόλυντη χώρα όπου θέματα όπως η ισότητα των φύλων, ο σεξισμός και ο ρατσισμός αποσιωπούνται. Η κυρίαρχη Εθνικιστική ιδεολογία βλέπετε δεν είναι μια που μπορεί να θεωρήσει την άλλη αναγκαία πλην αηδιαστική πλευρά της. Τι εννοώ μ’αύτο; Ότι η μόνη προϋπόθεση για την ύπαρξη ενός καθαρού «εμείς» έγκειται στην θεώρηση του άλλου ως εισβολέα, εχθρού και ως εκ τούτου αναλώσιμου. Την ίδια στιγμή ο σεξισμός που εμπεριέχεται στην συγκεκριμένη θεώρηση πραγμάτων (την θεώρηση της γυναίκας ως υποδιέστερη, όχι ίση με τον άντρα) θεωρείται θεμιτός πλην όμως όχι στην όποια εμφανή έκφραση του.

Το πρόβλημα λοιπόν έγκειται σε αυτό ακριβώς το γεγονός. Ο Κύπριος άντρας γαλουχημένος με τις πλέον σεξιστικές ιδέες, ρατσιστής με βίαιες τάσεις και επί του παρόντος ηθικολογικά συνεπικουρούμενος από την νεοφιλελεύθερη αντίληψη της πραγματικότητας (όπου η αγορά αποτελεί την μόνη ρυθμιστική αρχή της οποιασδήποτε πράξης) από τη μια εγκλωβίζεται από την ανάγκη της παράστασης που πρέπει να διατηρήσει ως σύγχρονός και καλά Ευρωπαίος αλλά από την άλλη έχει ανάγκη την ύπαρξη «αντικειμένων» πάνω στα οποία να εκφράσει τις σεξιστικές, ρατσιστικές και εξουσιαστικές του διαθέσεις.

Τηλεόραση και Δημοκρατία

2009-10-11T17:40:00.000+03:00

Τη Δευτέρα το βράδυ, εγώ, όπως και άλλοι δεκατρείς περίπου χιλιάδες συμπολίτες μας, παρακολούθησα την εκπομπή "Το Συζητάμε" στο ΡΙΚ 1. Κατ' ακρίβεια, ο πιο πάνω αριθμός δεν αποτελεί τον πραγματικό αριθμό των τηλεθεατών της εκπομπής αλλά τους/τις τηλεθεατές/τηλεθεάτριες εκείνους/εκείνες που συμμετείχαν στη "ζωντανή" δημοσκόπηση που έλαβε χώρα κατά τη διάρκειά της. Θεωρώ τον αριθμό αυτό αξιοσημείωτο όχι μόνο για το μέγεθος του - καθότι αν δεν κάνω λάθος αποτελεί ρεκόρ συμμετοχών - αλλά (επίσης) λόγω του τι μπορεί να υποδεικνύει για την κατάσταση της δημοκρατίας στη Κύπρο λαμβανομένου υπόψη πρώτο, τη θεματική της εκπομπής και δεύτερο, την διακύμανση των ποσοστών η οποία απεικονίζονταν σε "πραγματικό" χρόνο από την αρχή της συζήτησης.
Η θεματική της εκπομπής της Δευτέρας είχε να κάνει με τις παραμέτρους επίλυσης του Κυπριακού και οι συμμετέχοντες στο πάνελ της ήταν οι αρχηγοί των τεσσάρων μεγαλυτέρων κομμάτων στην Κύπρο. Το ζητούμενο της εκπομπής κατά την κ. Χαραλαμπίδου ήταν η διευκρίνιση των διαφορών μεταξύ των πολιτικών των κομμάτων όσον αφορά την επιδιωκόμενη λύση διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας και τη διασαφήνιση των σημαντικότερων χαρακτηριστικών αυτής. Το προαναφερθέν ορισμένο ως ζητούμενο της εκπομπής από την κ. Χαραλαμπίδου τέθηκε γιατί όπως υποστήριξε η ίδια, οι πολίτες δεν γνωρίζουν τις απαντήσεις στα ζητήματα αυτά.
Επιφυλασσόμενος μια ανάλυση της θεώρησης της κ. Χαραλαμπίδου - ως εξέχον μέλος της τέταρτης εξουσίας (εννοώ τα ΜΜΕ) - περί της άγνοιας του κοινού, στο παρόν κείμενο θα δεχτώ ως ορθή την θέση της ότι όντως ο λαός της Κύπρου δεν γνωρίζει πολύ καλά τόσο τις διαφορές μεταξύ των κομμάτων σχετικά με την επιδιωκόμενη λύση ΔΔΟ όσο και βασικά χαρακτηριστικά αυτής. Τώρα, λαμβανομένης υπόψη της ορθότητα της θέσης ότι ένα μεγάλο τουλάχιστον μέρος του λαού είναι αδαές ως προς τη λύση ΔΔΟ και τις θέσεις/διαφορές των κομμάτων, τι μπορούμε να εξάγουμε από το γεγονός ότι στην ερώτηση "Ποιου κόμματος οι θέσεις σας πείθουν;" - η οποία τέθηκε από το πρώτο λεπτό της εκπομπής, δηλαδή, προτού ο κάθε πολιτικός αναφερθεί στον τρόπο αντίληψης από τον ίδιο/το κόμμα του των ζητημάτων - οι απαντήσεις άρχισαν να καταφθάνουν από το πρώτο εκείνο λεπτό; Αρχικά αυτό που με ασφάλεια μπορούμε να θέσουμε είναι ότι οι πολίτες που έσπευσαν να απαντήσουν το έκαναν αυτό προτού ακούσουν τα επιχειρήματα των πολιτικών. Ως προς το γεγονός αυτό μπορούμε να καταλήξουμε σε δύο τουλάχιστον συμπεράσματα. Πρώτο, οι τηλεθεατές/ τηλεθεάτριες μη γνωρίζοντας τις θέσεις των πολιτικών απάντησαν στην ερώτηση ή δεύτερο, ότι οι τηλεθεατές/τηλεθεάτριες γνώριζαν εκ των προτέρων τις θέσεις των πολιτικών και έσπευσαν να απαντήσουν την ερώτηση.
Εάν λοιπόν το γεγονός απαντάται από τη δεύτερη μας υπόθεση τότε η εκπομπή μάλλον ήταν αχρείαστη εφόσον δεν πρόσφερε καμία καινούργια γνώση στους πολίτες. Στην υποθετική κριτική απάντηση ότι η εκπομπή δύναται να πρόσφερε καινή γνώση σε τηλεθεατές που εντούτοις δεν συμμετείχαν στην τηλε-δημοσκόπηση (με ή χωρίς εισαγωγικά) τότε ο σκοπός της δημοσκόπησης μάλλον απέτυχε ως εργαλείο ανάδειξης της επιτέλεσης του σκοπού της εκπομπής εφόσον κατέστη ένας άλλος διαγωνισμός μεταξύ των υποστηρικτών των κομμάτων ή των ίδιων των κομμάτων. Στην περίπτωση αυτή όμως κάποιος δικαιολογημένα θα εγείρει το θέμα της δημοκρατικότητας τη τηλεόρασης καθότι εάν υποθέσουμε ότι οι δημοσκοπήσεις όχι μόνο αντικατοπτρίζουν την γνώμη του λαού αλλά την επηρεάζουν, η εκπομπή έγινε δυνάμει όργανο των κομμάτων αποτυγχάνοντας έτσι να εκπληρώσει το σκοπό της για αντικειμενική ενημέρωση/πληροφόρηση. Εάν ακόμη προσθέσουμε ότι ένα άλλο μεγάλο μέρος του Τύπου είναι η κριτική αντιμετώπιση στους κατέχοντες εξουσία τότε απέτυχε διπλά εφόσον η ερώτηση και κατ' επέκταση η εκπομπή κατέστη εργαλείο δημιουργίας κοινής γνώμης με βάση το θεαθήναι. Εάν τέλος, οι τηλεθεατές/τηλεθεάτριες δεν γνώριζαν και απάντησαν στις ερωτήσεις τότε η ύπαρξη της ερώτησης υπέσκαψε την όποια πρόθεση της εκπομπής για αντικειμενική ενημέρωση/πληροφόρηση/δημιουργία-κριτικής αντίληψης αφού η εκπομπή αυτό που πέτυχε είναι μόνο να αναδείξει την τραγική ελαφρότητα της αντίληψης της δημοκρατίας από ένα μεγάλο μέρος του λαού. Χωρίς να θεωρώ την πιο πάνω θεώρηση μου καταλυτικής σημασίας, τελειώνω εδώ.

ΠΟΛΙΤΗΣ - 11/10/2009, Σελίδα: 5

Τατουάζ: Πράξη και Επιπτώσεις σε μια Ανεύθυνη Εποχή

2009-10-04T11:59:00.001+03:00

Πριν λίγες μέρες έγινε αναφορά στον Π σε μιαν έρευνα έρευνα του Πανεπιστημίου του Νιούκασλ της Αυστραλίας η οποία φαίνεται να καταλήγει στο συμπέρασμα ότι τα τατουάζ είναι ένδειξη άγχους. Βρίσκοντας την θέση αυτή άκρως ενδιαφέρουσα πήρα και εγώ τηλέφωνο στον Π για να μάθω περαιτέρω λεπτομέρειες. Γιατί η εμμονή στα τατουάζ και σε άλλες μόνιμες σωματικές αποφάσεις; Γιατί δεν γίνεται αναφορά και στα τζίνς; Μια εν μέρει Τσομσκιανή (αν μπορεί κανείς να το πει αυτό) φίλη, μου είπε «Βρες ποιος είναι ο χρηματοδότης της έρευνας και θα καταλάβεις». Λοιπόν, σκέφτηκα για λίγο αυτή της την συμβουλή αλλά δεν έπραξα επί αυτής. Αντί τούτου, είπα να διαβάσω καλύτερα τι είναι αυτό που αναφέρεται στο άρθρο για την έρευνα και να την σκεφτώ λίγο. Μας λέει λοιπόν ότι το άγχος και η νευρικότητα είναι οι οδηγοί της απόφασης να κάνει κάποιος τατουάζ στο σώμα του/της. «Τα κάνουν, για να ξεχωρίζουν από τους άλλους», και για να «δείχνουν πιο ωραίοι». Ποιο είναι το άγχος το οποίο μπορεί να δημιουργεί την ανάγκη να ξεχωρίσεις από τους άλλους; Μια ανάλυση της σημερινής «μετα-μοντερνιστικής» πραγματικότητας από διάφορους ψυχαναλυτές θέλει όπως να χαρακτηρίζεται από τον θάνατο του Ενός, αυτής της αρχής η οποία δομεί, οργανώνει το συμβολικό οικοδόμημα τουτέστιν, καταστεί κατανοητή την χαώδη πραγματικότητα. Σήμερα, η απουσία μεγάλων αφηγημάτων, και η προκήρυξη ότι «οι ιδεολογίες έχουν πεθάνει», έχει «αντικατασταθεί» από μια γενική έλλειψη συμπεριφορικών αρχών και ηθικής και ως εκ τούτου αφήνει το υποκείμενο εκτεθειμένο στις λυσσαλέες επιταγές της ελεύθερης αγοράς χωρίς κάποια συμβολική κοινότητα, αποξενωμένο. Αποτέλεσμα αυτής της απουσίας και της επίπτωσης αυτής, της αποξένωσης, βλέπουμε να δημιουργούνται υποκατάστατα ή καλύτερα, φετίχ που ενσωματώνουν κατ’ένα τρόπο την απάρνηση αυτής της έλλειψης. Παράδειγμα προς τούτα: τα τατουάζ, τα κοσμήματα, τα ρούχα, τα παπούτσια, λαιφ-στάιλ οργανώσεις. Όλα λοιπόν τρόποι απάρνησης αυτής της έλλειψης, τρόποι συμπερίληψης στη συμβολική τάξη. Πέρα όμως των προλεγομένων, τι μπορούμε να θεωρήσουμε επί των τατουάζ; Καταρχήν γιατί ακόμα είναι αντικείμενα αναστάτωσης; Είναι ενδιαφέρον να παρατηρήσουμε ότι η σημερινή εποχή μπορεί να χαρακτηριστεί ως αυτή της ανευθυνότητας. Κυρίαρχη ηθική θεωρία αυτής ο σχετικισμός: «Δεν μπορώ να ασκήσω κριτική σε αυτό – όλα είναι σχετικά». Χρησιμοποιούμε ανθρώπους ωσάν να είναι προϊόντα: «φίλους» τους χρησιμοποιούμε για να κερδίσουμε κάτι και μετά τους ξεπετάμε – ο έρωτας έχει καταντήσει ένα άνευ σημασίας και βάθους εφήμερο «πήδημα». Και σαν έρθει η στιγμή να έρθουμε αντιμέτωποι/ες με τις επιπτώσεις των πράξεων μας έρχεται η ανακύκλωση: των προϊόντων, των φίλων, των πολιτικών, των έρωτων. Εδώ φαίνεται και η πιθανή καταρράκωση της μνήμης εφόσον εάν όντως λειτουργούσε θα μας έκανε να αντιληφθούμε ότι η εκμετάλλευση είναι ο κανόνας και η κοινωνική αλληλεγγύη ένα τραγελαφικό θέατρο. Τρομάζουμε λοιπόν σαν κάποιος μας φέρνει προ των επιπτώσεων των πράξεων μας: νεαροί που τα σπάζουν, σκουπίδια που ξεχειλίζουν στους δρόμους, φουκαριάρηδες (με ή χωρίς εισαγωγικά) με ελπίδα μόνο εκείνο το άλλο, το κάπου αλλού, κόβουν εισιτήριο άλλους...μια φανέλα που δεν μας κάνει γιατί την αγοράσαμε στη βάση κάποιας/ου άλλης/άλλου στο εξώφυλλο ενός «Κοσμοπολιτικού», μια φωτογραφία παλιά που μας δείχνει πως γεράσαμε, ένα τατουάζ...

Δεν μπορεί, θα αντιληφθήκατε τη διαφορά. Τα ρούχα, τη φωτογραφία, τους ανθρώπους μπορούμε να τα/τους πετάξουμε και αν είμαστε «τυχεροί» δεν θα τα/τους ξαναδούμε. Το τατουάζ είναι εκεί να μας θυμίζει την επίπτωση της πράξης μας – είναι μια επίπτωση που ποτέ δεν μπορεί να φύγει. Εμπρός λοιπόν για μια αντιμετώπιση αποφάσεων ωσάν να κάνεις τατουάζ: πρέπει να σκεφτείς τι θα μου πεις, ποια θέση να λάβεις γιατί αυτή θα σε ακολουθεί για πάντα!

Απάντηση στον Οικονομολόγο κ. Πετρίδη: Κι όμως… “’Ενα φάντασμα πλανάται πάνω από την Ευρώπη”

2009-09-27T11:39:00.001+03:00

"από τον καθένα ανάλογα με τις ικανότητές του, στον καθένα ανάλογα με τις ανάγκες του"

Μαρξ

“Νοιώθεις ελεύθερος επειδή σου λείπει η γλώσσα να περιγράψεις την ανελευθερία σου»

Λακάν

Θα αρχίσω, δηλώνοντας την απογοήτευση μου σχετικά με την προφανή αποτυχία μου να καταστήσω κατανοητή την – με μαύρο, ομολογουμένως, χιούμορ - θεώρηση μου περί των προεκτάσεων των αρχών του φιλελευθερισμού. Εν συντομία, σχετικά με το προαναφερθέν είχα δηλώσει ότι ο φιλελευθερισμός, με βάση τον περιορισμό του κράτους στην διαχείριση του κοινωνικού κόστους της αγοράς και την θεώρηση της όποιας άλλης επιβολής από το κράτος (βλ. αρχές, περιορισμούς στην αγορά κτλ) ως δείγμα πατερναλισμού, δεν μπορεί παρά να αποτελέσει όχημα υποστήριξης των αιτημάτων νεκροφίλων και όχι μόνο. Μεμφόμενος το φιλελεύθερο δικαίωμα της μη παρενόχλησης είχα μάλιστα παραθέσει (και εδώ υφίσταται η χιουμοριστική νότα) και τη λύση στο «μοναδικό» εμπόδιο στην πραγματοποίηση του αιτήματος αυτού: για να μην παραβιάζεται η προϋπάρχουσα επιθυμία του θανόντα, μπορούμε, όπως κάνουμε για την δωρεά οργάνων, να επιλέξουμε μέσω ανάλογης σήμανσης στην ταυτότητα μας να δωρίσουμε το πτώμα μας στους νεκρόφιλους!

Αλλά, όπως πάντα: η πνευματική παραγωγή και η δυνατότητα αντίληψης προσδιορίζεται από την ιδεολογία που ασκεί ηγεμονία στη κοινωνία…

Προχωρώντας όμως σε μια – κατόπιν παρατήρησης - ευθύτερη αναφορά στα περί κοινωνικού φιλελευθερισμού του κ. Πετρίδη, θα ήθελα να αναφερθώ στην διαμέσου παράθεσης αποφθέγματος του Ερχαρτ και της μετά το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο επιτυχούς ανοικοδόμησης της Δυτικής Ευρώπης και δη της Γερμανίας, εξύμνηση της κοινωνικής φιλελεύθερης ιδεολογίας, σημειώνοντας την διατήρηση και επανένταξη της Ναζιστικής γραφειοκρατίας ως ένα μέσον επίτευξης του ούτως καλούμενου οικονομικού “θαύματος” (τουτέστιν, εκατομμύρια πατερναλιστικά δολάρια προς αποτροπή ενδυνάμωσης των κομμουνιστών στη Δ. Γερμανία και αφύπνισης των μαζών).

Πέραν του αναφερθέντος θα ήθελα να σταθώ λίγο στον παρατιθέμενο από τον κ. Πετρίδη επιτρεπόμενο ρόλο του κράτους μέσα στα πλαίσια του κοινωνικού φιλελευθερισμού σημειώνοντας την άκρως ενδιαφέρουσα αναφορά του στην αλληλεγγύη εντός εισαγωγικών. Τολμώ να θεωρήσω επί τούτου του γεγονότος λέγοντας ότι η αναφορά στην αλληλεγγύη εντός εισαγωγικών εν πολλοίς αποτελεί το κατεσταλμένο της φιλελεύθερης (πάντα καπιταλιστικής) ιδεολογίας που δείχνει το αηδιαστικό της κεφάλι εν είδη των εκατομμυρίων εργατών που τυγχάνουν της πιο αποτρόπαιας εκμετάλλευσης και εξευτελισμού για να επιβιώσουν – πάντα ως εργάτες αφαιμασσόμενοι από το κεφάλαιο (βλ. επιδότηση των τραπεζών/δυναστών απο το δημόσιο): απόδειξη του αλληλοσεβασμού που μόνο υποκριτικά μπορεί να τεθεί ως αρχή μιας κοινωνίας που προάγει τον ελεύθερο ανταγωνισμό. Και το τελευταίο γιατί πολύ απλά δεν υπάρχει βιβλιογραφία που να υποστηρίζει ότι ο ανταγωνισμός είναι καλός για τις διαπροσωπικές σχέσεις – κάθε άλλο μάλιστα.

Όσον φορά λοιπόν την νεκροφιλία που ο κ. Πετρίδης και λοιποί Χριστιανοδημοκράτες και μη φιλελεύθεροι καταλογίζουν σε εμάς που δηλώνουμε υποστηρικτές του Μαρξισμού, δηλώνουμε με βάση τον Χέγκελ –αναλυτικά τουλάχιστον - Χριστιανοί. Επί τούτου ο φιλόσοφος Χέγκελ, απροπό την Σταύρωση σημείωσε ότι αυτό που πεθαίνει στον Σταυρό δεν είναι μόνο ο γήινος-πεπερασμένος αντιπρόσωπος του Θεού αλλά ο Θεός ο ίδιος, αυτός ο ίδιος ο υπέρτατος Θεός του υπερπέραν. Τόσο ο Πατέρας όσο και ο Υιός, ο ουσιώδης Θεός ως το Απόλυτο και Θεός για εμάς, αυτός που αποκαλύφτηκε σε μας, πεθαίνουν και μετουσιώνεται ως Άγιο Πνεύμα. Μια πρώτη ανάγνωση της πιο πάνω θεώρησης θέλει όπως ο Χριστός ως η απεικόνιση του Θεού και ως Θεός υπό την μορφή ενός ανθρώπου να πεθαίνουν και να αναγεννώντε ως Πνεύμα. Μια ανάγνωση πιο τολμηρή στην οποία προέβηκε ο Ζίζεκ, θέλει όπως η πεπερασμένη ύπαρξη των ανθρώπων αποτελεί το μόνο μέρος όπου το Πνεύμα αυτό γίνεται.

Ο Κουμουνισμός ενσαρκώθηκε εν είδη του τέως υπάρχοντος Σοσιαλισμού και λόγω της τέως πολιτικοικονομικής κατάστασης στον κόσμο απέτυχε και σταυρώθηκε και σταυρώνεται και χλευάζεται και χλευάστηκε από εκείνους που έως τώρα απολαμβάνουν τα καλά (εργατικά δικαιώματα και όχι μόνο) που έφερε. Αλλά εμείς πιστοί, κομμουνιστές, προσδοκούμε στην Δευτέρα Παρουσία όπου θα κριθούν τόσο ζώντες όσο και νεκροί και επιτέλους θα επιτευχθεί η πραγματική ειρήνη και ευημερία για τον κόσμο. Εν κατακλείδι, και προς προαπάντηση τυχών αποριών σας αφήνω με το εξής:

“Η μόνη ‘ρεαλιστική’ προοπτική είναι να βασίσεις μια νέα πολιτική καθολικότητα προσπαθώντας το αδύνατο, αναλαμβάνοντας πλήρως τον τόπο της εξαίρεσης, χωρίς ταμπού, χωρίς προϋπάρχουσες νόρμες (‘ανθρώπινα δικαιώματα’, ‘δημοκρατία’), ο σεβασμός στα οποία θα μας απέτρεπε από την ‘επανασήμανση’ του τρόμου, την ανηλεή εξάσκηση της δύναμης, του πνεύματος της θυσίας...αν αυτή η ριζοσπαστική επιλογή επικρίνεται από μερικούς ‘ευαίσθητους’ ‘φιλάνθρωπους’ φιλελεύθερους ως Linksfaschismus ας είναι!» (Ζίζεκ)

Το άβατο/τρομερό πλην ζωοδότη της ταυτότητας

2009-09-20T12:54:00.003+03:00

Αφορμή για το σημερινό άρθρο αποτελούν αναφορές στην συζήτηση που έλαβε χώρα την περασμένη Δευτέρα μέσα στα πλαίσια της εκπομπής της κας Χαραλαμπίδου, <<το Συζητάμε>>. Αναφέρομαι στην συγκεκριμένη εκπομπή καθ'ότι - αν δεν κάνω λάθος - είναι από τις λίγες φορές που έγιναν ρητές αναφορές στο 'ψυχολογικό' χάσμα μεταξύ των δύο μεγαλυτέρων κοινοτήτων του νησιού. Θεωρώ ενδιαφέρουσα την ενασχόληση με την 'ψυχολογική' πτυχή του προβλήματος της διάστασης μεταξύ της Ελληνοκυπριακής και της Τουρκοκυπριακής κοινότητας γιατί δύναται να συν-πληρώνει θεωρήσεις με σκοπό το διάβα της έχθρας και την επίτευξη
των σκοπών της πολιτικής της επαναπροσέγγισης. Κατά την διάρκεια της εκπομπής λοιπόν έγιναν πολλές παρατηρήσεις σχετικά με τις ταυτότητες των δύο κοινοτήτων και στους τρόπους με τους οποίους αυτές δύναται να αποτελούν εμπόδιο στην επαναπροσέγγιση και συμφιλίωση αυτών. Επί τούτου, οι πλείστοι από τους ομιλητές, θεωρώντας μέσα στα πλαίσια - όπως το αντιλήφθηκα - της κονστρουκτιβιστικής σχολής όσον αφορά την δόμηση των ταυτοτήτων, εστίασαν στην συμβολική κατασκευή αυτής. Εδώ αξίζει να σημειώσουμε ότι με τον όρο <<συμβολική κατασκευή>> της ταυτότητας εννοούμε αυτή που κατασκευάζεται από τον λόγο/ πραγματεία που ασκεί αυτή την δομική κυριαρχία σε μια κοινωνία (γραπτό ή προφορικό, επίσημο ή ανεπίσημο). Μιλώντας λοιπόν περί της ταυτότητας ένας εκ των ομιλητών αναφέρθηκε
στην <<συμβολική απειλή>> που νοιώθουν τα μέλη των αμφότερων κοινοτήτων. Δείγμα αυτής της ιδιάζουσας απειλής που νοιώθουν αυτές οι δύο κοινότητες είναι ο φόβος διάβρωσης της ταυτότητας τους τόσο από την συμβίωση με την άλλη κοινότητα όσο και από τις διεργασίες του προταθέντος μεταρρυθμιστικού σχεδίου για την Παιδεία. Ο ίδιος ομιλητής συνεχίζοντας ανέφερε τρόπους διάβασης αυτούς του φόβου-εμπόδιο υποδεικνύοντας την συσταθείσα επιτροπή για την μελέτη της Ιστορίας και στην ποιοτική αναβάθμιση των σχέσεων μεταξύ μελών των δύο κοινοτήτων που την θεώρησε ως αποτέλεσμα του <<ανοίγματος>> των οδοφραγμάτων. Ένας τρίτος ομιλητής, εστιάζοντας ακριβώς στις επιπτώσεις του προαναφερθέντος <<ανοίγματος>> των οδοφραγμάτων σημείωσε την ελάττωση των αριθμού των επισκέψεων από μέλη της μιας κοινότητας στον χώρο διαμονής της άλλης προσθέτοντας ότι αυτή η ποσοτικά φθίνουσα πορεία των συνευρέσεων δύναται να θεωρηθεί η αρνητική - πλην η μια - πλευρά
του ανοίγματος, με την άλλη να αποτελείται από την <<καθημερινοποίηση>> (εν μέρη αποδοχή) της εγγύς ύπαρξης της μιας κοινότητας από την άλλη. Αυτή του την αναφορά - βασισμένη σε έρευνες - την στήριξε σε μια θεώρηση του σχετικά με το όντως δύσκολο εγχείρημα απαγκίστρωσης της Ελληνοκυπριακής τουλάχιστον κοινωνίας, από τις φοβίες, αποτέλεσμα της συγκεκριμένης δόμησης της ταυτότητας τους. Το διάβα αυτών των φοβιών, ανέφερε, θα υπερκεραστεί μόνο με την δημιουργία μιας άλλης ταυτότητας, πιθανόν κρατικής, που θα επισκιάζει τις όποιες διαφορές στην βάση της εθνικότητας. Σε αυτό το σημείο λοιπόν είναι που θέλω και εγώ να εκφράσω τις δικές μου σκέψεις, σχετικά με την <<φοβία>> που διαχωρίζει τις δύο κοινότητες, ως αποτέλεσμα της δόμησης της ταυτότητας των. Επί τούτου, όσον αφορά την ταυτότητα θα ήθελα να προσθέσω ότι δεν αποτελείται μόνο από συμβολικά κατασκευάσματα αλλά και καθημερινές πρακτικές, τα οποία κατασκευάσματα και πρακτικές είναι εμποτισμένα με αυτό που είπε ο Λακάν jouissance/απόλαυση. Εδώ σκεφτείτε την σωματική συγκίνηση που νοιώθει κάποιος/α στην ανάκρουση ενός πολεμικού εμβατηρίου, στην ανάγνωση ενός εθνικιστικού λόγου, στην νίκη μιας εθνικόφρονας ομάδας, όπως επίσης και στην πικρία - εξίσου σωματική - που δύναται να νοιώσει κάποιος σαν ονοματίσεις τον καφέ του/της <<Τουρκικό>> ή <<Ελληνικό>> ή <<Κύπριακό>> ανάλογα, ή στο τέλος μια παρέλασης (ένα τέλος που υπενθυμίζει ότι τελικά δεν είναι παρά ένα μικρό, εφήμερο υποκατάστατο και η έλλειψη πληγή - ελέω του άλλου - παραμένει). Το προαναφερθέν αίσθημα συγκίνησης είναι αναπόσπαστο μέρος του αισθήματος του ανήκειν σε μια κοινότητα και ως εκ τούτου και μιας ταυτότητας. Έως ότου λοιπόν μια καινή κοινή ταυτότητα που μας συγκινεί δεν καταστεί το μέσον ταυτοποίησης της Κυπριακής κοινωνίας, ποτέ μας δεν θα δούμε μια τέτοια.

"ΠΟΛΙΤΗΣ" 20/9/2009

Απάντηση απο τον οικονομολόγο κ. Πετρίδη

2009-09-18T12:32:00.002+03:00

Ο οικονομολόγος κ. Πετρίδης - συγγραφέας του κειμένου στο οποίο απάντησα μέσω του κειμένου μου της Κυριακής που πέρασε - μου απάντησε με το ακόλουθο άρθρο. Τα συμπεράσματα δικά σας.

Περί ιδεολογιών διαστροφές και το κάπνισμα

"Επιθυμώ να ζήσω με τα δικά μου μέσα, επιθυμώ να αναλάβω τα δικά μου ρίσκα στη ζωή μου και να είμαι υπεύθυνος για τη δική μου μοίρα. Από το κράτος αναμένω ότι θα δημιουργήσει τις κατάλληλες προϋποθέσεις που θα μου επιτρέψουν να ζήσω με αυτό τον τρόπο"
Με τα λόγια αυτά, ο Χριστιανοδημοκράτης Λούντγουινγκ Έρχαρτ, ο πρώτος υπουργός Οικονομικών της μεταπολεμικής Γερμανίας, έδωσε το στίγμα της φιλοσοφίας του κοινωνικού φιλελευθερισμού, που εφαρμόστηκε μετά το Β' Παγκόσμιο Πόλεμο πρώτα στη Γερμανία και υιοθετήθηκε σαν οικονομικό μοντέλο στην υπόλοιπη ελεύθερη Ευρώπη. Ένα μοντέλο, που ανοικοδόμησε την Ευρώπη από τις στάχτες του πολέμου, δημιούργησε οικονομική ανάπτυξη για έξι δεκαετίες, χαρίζοντας έτσι την ελευθερία και ευημερία των λαών των χωρών που την υιοθέτησαν. Την ίδια ώρα, οι χώρες που εφάρμοζαν ένα άλλο μοντέλο οδηγήθηκαν στην οικονομική εξαθλίωση και κοινωνική καταπίεση που τους επέφεραν οι πολιτικές, κοινωνικές και οικονομικές ανελευθερίες του κρατικού σοσιαλιστικού πατερναλισμού. Ανελευθερίες που προσέβαλλαν οιαδήποτε έννοια της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Οι πολίτες των χωρών αυτών εν τέλει επαναστάτησαν και οδήγησαν τους ηγέτες-τύραννούς τους μαζί με το σύστημά τους στα πιο σκοτεινά μπουντρούμια της Ιστορίας. Ανεπιστρεπτί.
Στον κοινωνικό φιλελευθερισμό, η κοινωνία βασίζεται στις αρχές της ''ατομικής ελευθερίας'', ''αλληλοσεβασμού'' και του ''ελεύθερου ανταγωνισμού''. Το κράτος είναι αναγκαίο για να παράσχει και να εφαρμόσει το πλαίσιο που θα εγγυάται την εφαρμογή των αρχών αυτών. Ταυτόχρονα η κοινωνία διέπεται από την αρχή της ''επικουρικότητας'' (υπευθυνότητα του ατόμου για τις πράξεις του και τη ζωή του) και το κράτος θα πρέπει να παρεμβαίνει για σκοπούς ''αλληλεγγύης'' και να βοηθά τον πολίτη ο οποίος δεν έχει την ικανότητα να ευημερήσει. Σε αυτές τις αρχές βασίστηκε το κράτος πρόνοιας της μεταπολεμικής Ευρώπης και η ΕΕ. Σε αντίθεση με τον σοσιαλιστικό κολεκτιβιστικό κοινωνικό προγραμματισμό, που λόγω των ανελευθεριών που συνεπάγεται αναγκάστηκε να μαραθεί και να αυτοαναιρεθεί. Με βάση λοιπόν τις αρχές αυτές, έγραψα πρόσφατα ένα άρθρο στον ''Π'' κατά της πλήρους απαγόρευσης του καπνίσματος. Χωρίς αφορισμούς αναγνώρισα τις βλαβερές συνέπειες του καπνίσματος, τα δικαιώματα του παθητικού καπνιστή, και υποστήριξα έμμεσες λύσεις που μπορούν να ικανοποιήσουν όλους. Με παραδείγματα και μελέτες από άλλες χώρες επιχειρηματολόγησα ότι από τη στιγμή που το κράτος μπορεί να προστατεύσει τον παθητικό καπνιστή, που οι καπνιστές επωμίζονται το κόστος της νοσηλείας τους σε περίπτωση ασθένειας λόγω του καπνίσματος, από τη στιγμή που ο λαός είναι επαρκώς πληροφορημένος για τις βλαβερές συνέπειες της συνήθειας αυτής, τότε η πλήρης απαγόρευση δεν ενδείκνυται σε μια ελεύθερη κοινωνία. Ότι η πλήρης απαγόρευση είναι βήμα προς τον επικίνδυνο δρόμο του κρατικού πατερναλισμού, όπου, οι πολιτικές είναι αυτές της ανελεύθερης κρατικής επιβολής.
Σε απαντητικό άρθρο του με τίτλο ''Πώς να δικαιολογήσετε την ίδρυση ενός νεκροφιλικού κινήματος'' στον ''Π'' της Κυριακής, ο κ. Δευτεράς, χωρίς να απαντήσει σε κανένα από τα επιχειρήματά μου, με ειρωνικό τρόπο μιλά για ''ταινίες που αναφέρονται στην καταστροφή της γης από μετεωρίτες, ασθένειες, φυσικά φαινόμενα και εξωγήινους'' και παραπονιέται γιατί δεν αναφέρονται και στην καταστροφή του καπιταλισμού! Καταλήγει δε στο εκπληκτικό. Ότι τα γραφόμενά μου και κατ' επέκταση ο φιλελευθερισμός υποστηρίζουν το ''δικαίωμα των νεκρόφιλων να απολαμβάνουν το βίτσιο τους'' υπό την προϋπόθεση ότι ''για να μην παραβιάζεται η προϋπάρχουσα επιθυμία του θανόντος μπορούμε όπως κάνουμε δωρεά οργάνων, να επιλέξουμε να δωρίσουμε το πτώμα μας σε αυτούς''!!!
Δεν με ενδιαφέρουν τα περί νεκροφιλίας ή οιασδήποτε άλλης αρρωστημένης διαστροφής ή ψυχικής νόσου. Ούτε θα ακολουθήσω τον κ. Δευτερά παραλληλίζοντας εμμέσως ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας, τους καπνιστές, με νεκρόφιλους. Ταινίες επιστημονικής φαντασίας δεν παρακολουθώ, αλλά αφού ο συγγραφέας είναι φίλος του κινηματογράφου, θα του συνιστούσα να παρακολουθήσει την πολυβραβευμένη γερμανική ταινία ''Η Ζωή των άλλων'' που βασίζεται στην πρόσφατη πολιτική ιστορία, για να κατανοήσει τι πραγματικά σημαίνει ένα αρρωστημένο πολιτικοκοινωνικό σύστημα.
Προσδίδοντας ένα κοινωνικοϊδεολογικό (και μόνο) προσδιορισμό, θα έλεγα η μόνη νεκροφιλία που υπάρχει σήμερα, είναι πολιτική και αφορά τη λατρεία και ανέλπιδη προσπάθεια νεκρανάστασης μιας θλιβερής και αποτυχημένης ιδεολογίας. Μιας ιδεολογίας που αποτινάχτηκε από τους ίδιους τους λαούς που τη βίωσαν και έγιναν οι μεγαλύτεροί της πολέμιοι. Και της οποίας οι λιγοστοί πλέον υποστηρικτές, ευημερούν και απολαμβάνουν τις ελευθερίες που τους παρέχουν τα φιλελεύθερα καθεστώτα τα οποία ζουν, και τα οποία έχουν την ελευθερία να πολεμούν και να ειρωνεύονται. Και μόνο σε αυτά έχουν την ελευθερία να γράφουν και να λένε ό,τι θέλουν.

*Οικονομολόγος constantinos.petrides@gmail.com

Κωνσταντίνος Πετρίδης*

Κωδικός άρθρου: 896800

ΠΟΛΙΤΗΣ - 18/09/2009, Σελίδα: 14

Φιλελευθερισμός ή Πως να δικαιολογήσετε την ίδρυση ενός νεκροφιλικού κινήματος

2009-09-13T10:51:00.004+03:00

Είναι ένα άρθρο που διάβαζα πριν δέκα μέρες στον <<Π>> που με ξάφνιασε, ευχάριστα, πολύ. Και τούτο γιατί σε μια πρόταση του αρθρώνεται εκείνο που η ηγεμονεύουσα ιδεολογία αρνείται να παραδεχτεί. Και τι είναι αυτό; Ότι υπάρχει, ότι υφίσταται ως τέτοια! Ο λόγος περί του άρθρου του οικονομολόγου κ. Πετρίδη με τίτλο <<Εκσυγχρονισμός ή Οπισθοδρόμηση; - Η ιδεολογική προσέγγιση στην πλήρη απαγόρευση του καπνίσματος>>. Πρόκειται για την πιο ειλικρινή και ενδιαφέρουσα παρουσίαση της φιλελεύθερης ιδεολογίας που έχω διαβάσει τα τελευταία χρόνια σε εφημερίδα, τουλάχιστον στην Κύπρο. Και αυτό γιατί αν μη τι άλλο ο συγγραφέας τα λέει τα πράματα με το όνομα τους! Ο φιλελευθερισμός είναι, ναι, ιδεολογία! Ήδη θα έχετε καταλάβει εκείνο στο οποίο αποσκοπώ...
Εδώ και δύο περίπου δεκαετίες, με αρχή την άνοδο στην εξουσία της Θάτσερ και του Ρέιγκαν, η φιλελεύθερη ιδεολογία έχει καθιερωθεί ως η πραγματικότητα - όπως το έθεσε ο συντηρητικός θεωρητικός Φουκουγιάμα, η ήττα του υπάρχοντος σοσιαλισμού από την φιλελεύθερη δημοκρατία της αγοράς αποτελεί το τέλος της ιστορίας: τόσο ως προς το ότι είναι πλέον η μόνη επιλογή συστήματος διακυβέρνησης εφόσον όλα τα άλλα έχουν αποτύχει αλλά και επειδή αποτελεί το ζενίθ, την τελευταία σύνθεση της Ιστορίας καθαυτής . Ως εκ τούτου, η όποια επίκληση σε άλλα συστήματα διακυβέρνησης διακινδυνεύει να χαρακτηριστεί είτε παρελθοντολαγνική, ουτοπική ή επικίνδυνη και ολοκληρωτιστική. Και αυτό όντως επαληθεύεται μέχρι και σήμερα: απροπό Ζίζεκ, βλέπουμε ταινίες που αναφέρονται στην καταστροφή της γης από μετεωρίτες, ασθένειες, φυσικά φαινόμενα, εξωγήινους - μια πιο μετριόφρων ιστορία όμως, όπως για παράδειγμα, την πτώση του καπιταλιστικού συστήματος ούτε καν μπορούμε να την φανταστούμε!
Αλλά για να επιστρέψουμε στο κυρίως θέμα μας: τι περιλαμβάνει, ποιές οι αρχές της φιλελεύθερης ιδεολογίας, πάντα κατά το εξαίρετο άρθρο του κ. Πετρίδη; Οι βασικές λοιπόν αρχές της φιλελεύθερης δημοκρατίας είναι οι ανθρώπινες ελευθερίες, το δικαίωμα επιλογής όπως και το δικαίωμα ανάληψης ρίσκου και κόστους από τον πολίτη. Με βάση το ανωτέρω, το
κράτος δύναται να παρέμβει μόνο για να ρυθμίσει <<τις αποτυχίες της αγοράς και να μειώσει το εξωτερικό και κοινωνικό κόστος>>. Αυτό στο οποίο αντιτίθεται η ιδεολογία αυτή είναι η ανάληψη από το κράτος ενός πατερναλιστικού ρόλου που θα επιβάλλει τι είναι ορθό περιορίζοντας της επιλογές και τις ελευθερίες του πολίτη. Επι τούτων λοιπόν, ο κ. Πετρίδης αναφέρεται στο κάπνισμα επιχειρηματολογώντας ότι εφόσον οι καπνιστές επιλέγουν να βλάψουν τον εαυτό τους - όντας γνωρίζοντας τους κινδύνους που αυτό εγκυμονεί- ,επειδή επιλαμβάνονται του οικονομικό κόστους που αυτό προκαλεί πληρώνοντας φόρους και τέλος επειδή υπάρχει η επιλογή τόσο για τους εργαζομένους όσο και τους αντικαπνιστές να μηνεργάζονται ή να συχνάζουν εκεί που υπάρχουν καπνιστές, η προταθείσαλύση για πλήρη απαγόρευση του καπνίσματος είναι δείγμα μόνοπατερναλισμού που δεν αρμόζει τουλάχιστον για κόμματα που πρεσβεύουν την ιδεολογία του φιλελευθερισμού.
Ενδιαφέρον έτσι; Δεν θα αναφερθώ στην εγκυρότητα του επιχειρήματοςπερί ύπαρξης της δυνατότητας επιλογής από μέρους των εργαζομένων να εργαστούν ή όχι σε κατάστημα που επιτρέπει το κάπνισμα - για τούτο βλέπε τα ποσοστά ανεργίας λόγω της οικονομικής κρίσης (πλην πάντοτε αναγκαία λόγω καπιταλισμού) και την κρισιμότητα του χρήματος προς επιβίωση -αλλά θα ήθελα να εξετάσω τις προεκτάσεις των αρχών του φιλελευθερισμού όπως προφέρονται από τον συγγραφέα.
Μα λέει λοιπόν ότι βάση του φιλελευθερισμού κανείς - βλ. Κράτος - δεν δύναται να επιβάλει κάτι επειδή το νομίζει ορθό αλλά θα επέμβει μόνο για να ρυθμίσει/μετριάσει το κοινωνικό κόστος μιας αποτυχίας της αγοράς. Βάση αυτών λοιπόν πως θα απαντούσε στην επίκληση από ένα κίνημα νεκρόφιλων του δικαιώματος να απολαμβάνουν το βίτσιο τους; Και για να σας προλάβω: για να μην παραβιάζεται η προϋπάρχουσα επιθυμία του θανόντα, μπορούμε, όπως κάνουμε για την δωρεά οργάνων να επιλέξουμε να δωρίσουμε το πτώμα μας σε αυτούς!

Η ανάδυση του αηδιαστικού πλήν αναγκαίου υπόλοιπου του Καπιταλισμού: «Γυμνή Ζωή»

2009-09-06T15:48:00.000+03:00

Μετά από τεσσεράμισι χρόνια ήταν η τελευταία μου μέρα στην πόλη των Αγγέλων. Δεν μπορώ να πω ότι την πολυσυμπάθησα ποτέ μου. Προς τούτο το μόνο που θα αναφέρω είναι το πόσο προσομοίαζε ως πραγματικότητα με τη περίφημη εκείνη ρήση της Θάτσερ: «Δεν υπάρχει Κοινωνία». Έβλεπα παντού επιχειρήσεις, δρόμους, μουσεία, πανεπιστήμια, νοσοκομεία, ανθρώπους να αγοράζουν πράματα, ακριβά αυτοκίνητα, Χόλιγουντ αλλά ποτέ μου δεν κατάφερα να δω την Πόλη – όταν ρωτούσα κάποιοι ιδιώτες (εν αγγλιστί idiots) μου απαντούσαν περί ορίων ή με κάτι κενά «μα είσαι εδώ!».

Αλλά, όλα αυτά είχαν τελειώσει. Ήταν η τελευταία μου μέρα και ήμουν αποφασισμένος να μείνω ευδιάθετος ώστε οι τελευταίες αναμνήσεις να αποκλείσουν τα πάντα πλην των κλισέ: ήλιος, θάλασσα, αλκοόλ. Όπως πάντα όμως αυτό που καταστέλλεις «μπροστά» σου το βρίσκεις να αναδύεται «πίσω» σου...

Πήγαινα λοιπόν στη διαχειρίστρια της οικιστικής κοινότητας όπου έμενα για να παραδώσω τα κλειδιά. Φτάνοντας στο γραφείο πρόλαβα εκεί μια μεσήλικη λευκή, ξανθή κυρία προφανώς συνένοικο του οικιστικού συμπλέγματος. Γρήγορα οι τυπικές πολιτικά ορθές φιλοφρονήσεις και καλημέρες είχαν φτάσει στο τέλος τους. Η κυρία ήρθε να κάνει παράπονο. «Για ποιο πράγμα;» ρωτάει η διαχειρίστρια. «Ένας άστεγος τρώει μέσα απ’τον σκουπιδοτενεκέ όπου τα διαμερίσματα 301-320 βάζουμε τα σκουπίδια μας..» . Το δευτερόλεπτο αμφισβήτησης της αντίληψης περί της ανυπαρξίας της Πόλης δεν έμελλε να διαρκέσει για πολύ: «...πρέπει να καλέσετε την αστυνομία παρακαλώ!».

Την περασμένη Κυριακή στο παράρτημα της NYT στον Π υπήρχε ένα άρθρο με τίτλο «Ανησυχητικές Επιθέσεις Κατά Αστέγων». Ασφαλώς το φαινόμενο δεν είναι ούτε καινούργιο ούτε και συμβαίνει μόνο στις ΗΠΑ. Αυτό όμως που είναι ενδιαφέρον είναι το γεγονός ότι δεν μιλάμε για απλή έλλειψη αλληλεγγύης απέναντι στους δυσπραγούντες συμπολίτες μας αλλά για έξαρση μίσους εναντίον τους – τουτέστιν, όσο πληθαίνουν οι άστεγοι τόσο πληθαίνουν οι επιθέσεις τόσο όσον αφορά τον αριθμό τους όσο και εν σχέση με την βαναυσότητα τους.

Για τους πιο πάνω λόγους, οργανώσεις – τουλάχιστον στις ΗΠΑ – έχουν κινητοποιηθεί προσπαθώντας να συμπεριλάβουν τις επιθέσεις κατά αστέγων μέσα στα πλαίσια της νομοθεσίας για τα «Εγκλήματα Μίσους» που έως σήμερα περιλαμβάνουν εγκλήματα που συμβαίνουν με κίνητρο τη φυλή, το φύλο, τη σεξουαλική προτίμηση και τη θρησκεία του θύματος. Ενδιαφέρον όμως προκαλεί το γεγονός ότι άλλες ανθρωπιστικές οργανώσεις έχουν εναντιωθεί σε αυτή την κίνηση προβάλλοντας το επιχείρημα ότι εφόσον η κατάσταση των αστέγων δεν είναι κάτι μόνιμο – όπως το να είσαι Ασιάτης, η ετερόφυλος ή γυναίκα ή Χριστιανός (;!) – οι επιθέσεις εναντίον τους δεν μπορούν να συμπεριληφθούν στα πλαίσια της υφιστάμενης νομοθεσίας.

Αυτό όμως που είναι άξιο ανάλυσης είναι πρώτο, οι επιθέσεις καθ’αυτές κατά τους άστεγους και δεύτερο η άρνηση συμπερίληψης των επιθέσεων στα εγκλήματα μίσους.

Σχετικά τώρα με το πρώτο, είναι άξιο να παρατηρήσουμε την πρόσδοση ηθικού υπόβαθρου στον συμμετέχοντα με επιτυχία στο σύστημα που ζούμε. Αντιθέτως η παρατεταμένη ανεργία και δει η μη κατοχή στέγης σε καθιστά «βάρος της κοινωνίας». Επί τούτου, μήπως μπορούμε να υποθέσουμε ότι - απροπό Αγκάμπεν – όντας άστεγοι στα πλαίσια του συστήματος τυγχάνουμε αφαίρεσης του πολιτικού/δικαιούχου μας βίου και καταλήγουμε απλή ζωή, ανάξιοι οποιασδήποτε σημασίας και ως εκ τούτου αναλώσιμοι;

Αναφορικά τώρα, με την άρνηση όπως τα εγκλήματα κατά αστέγων συμπεριληφθούν στην κατηγορία των «εγκλημάτων μίσους» λόγω της μονιμότητας τους τι μπορούμε να πούμε; Μέσα στα πλαίσια του καπιταλισμού η ύπαρξη ανέργων είναι αναγκαία για την επιβίωση του συστήματος. Πλήρη (100%) εργοδότηση θα σήμαινε ότι οι εργάτες παύουν να είναι αντικαταστάσιμοι και έρμαιο των συμφερόντων των εργοδοτών αλλά καθιστούνται οι ίδιοι κυρίαρχοι της εκάστοτε επιχείρησης. Το μέγεθος του πληθυσμού ανέργων σε σύζευξη με την διάβρωση μέσα στα πλαίσια της εφαρμογής νεοφιλελεύθερων οικονομικών πολιτικών του κράτους πρόνοιας σημαίνει ότι ο πληθυσμός των αστέγων όχι μόνο είναι μόνιμος αλλά δύναται να αυξάνεται. «Και τι μ’αυτό;» θα σκέφτεστε. Μήπως λοιπόν οι άστεγοι είναι το αηδιαστικό υπόλοιπο του καπιταλιστικού συστήματος; Και για να σας προλάβω: είμαστε σε φιλελεύθερες δημοκρατίες και τα ανθρώπινα δικαιώματα εφαρμόζονται πλήρως...

Υγεία και Εξουσία

2009-08-02T21:35:00.000+03:00

Το θέμα της ύπαρξης ενός επαρκούς και λειτουργικού σχεδίου υγείας στην Κύπρο είναι νομίζω ένα θέμα που απασχολεί και προβληματίζει πολλούς από εμάς. Επί τούτου λοιπόν θα ήθελα να αναφερθώ, με αφορμή το άρθρο του κ. Διονυσίου με τίτλο «Το Μάθημα της Κυρίας Γκρέτα» (σ.13) που δημοσιεύθηκε την περασμένη Κυριακή στον ΠΟΛΙΤΗ. Το άρθρο του κ. Διονυσίου αναφέρθηκε στο κράτος προνοίας της Δανίας και ειδικότερα στο σχέδιο υγείας αυτής σε σχέση με την πενιχρότητα που χαρακτηρίζει το σχέδιο υγείας στην Κύπρο. Επί τούτου, ο κ. Διονυσίου εξηγεί την κατάντια του κράτους προνοίας και του σχεδίου υγείας της Κύπρου στη βάση της έλλειψης ενός λειτουργικού δημοκρατικού συστήματος, την οποία καταλογίζει στο έλλειμμα δημοκρατίας που παρατηρείται στο νησί. Αυτό το έλλειμμα δημοκρατίας έχει σχέση με το ασθενές κράτος προνοίας και σχέδιο υγείας, ως προς το ότι μια υγιής δημοκρατία χαρακτηρίζεται πρώτον από την ύπαρξη και αποτελεσματικότητα των θεσμών εκείνων του κράτους που πραγματώνουν την κοινωνική αλληλεγγύη και δεύτερο από την ενεργό συμμετοχή των πολιτών ως προς τη διασφάλιση αυτών. Εν κατακλείδι, το έλλειμμα δημοκρατίας στην Κύπρο το αποδίδει στην εκ των άνω επιβολή της δημοκρατίας το 1960, όπως επίσης και στην έλλειψη δημοκρατικής παιδείας από τους τότε και νυν ασκούντες την εξουσία πολιτικούς. Εν αντιθέσει, μας λέει ότι στη Δανία η εξέγερση του λαού τον 16ο αιώνα κατά του τότε βασιλιά και ο εξαναγκασμός του τελευταίου να σεβαστεί το εκ του λαού επιβεβλημένο δημοκρατικό σύστημα προσέδωσε γερά θεμέλια στη δημοκρατία και ως εκ τούτου στην εύρυθμη λειτουργία τουλάχιστον των κοινωνικά αλληλέγγυων πολιτικών/θεσμών του κράτους. Σχετικά τώρα με την προαναφερθείσα εξέγερση του λαού στη Δανία, θα ήθελα να προσθέσω το εξής. Είναι ενδιαφέρον να σημειώσουμε ότι η εν λόγω εξέγερση έγινε κατά του Καθολικισμού στο όνομα γενικότερα του Προτεσταντισμού και ειδικότερα, στο συνιστών στοιχείο αυτού, τον Ανθρωπισμό. Στην προκειμένη περίπτωση λοιπόν ο λαός στη Δανία εξεγέρθηκε κατά της διαφθοράς και της απολυταρχικής εξουσίας του Καθολικισμού και των εκπροσώπων αυτού εν ονόματι μιας πιο εσωτεριστικής αντίληψης της πίστεως και μιας ανθρωποκεντρικής ταξινόμησης της κοινωνίας. Κατά συνέπεια λοιπόν, η εξουσία τρόπον τινά εξανθρωπίστηκε, κατέστη κοσμική έρμαιο του λαού. Εν αντιθέσει, στην Κύπρο, η απουσία αυτών των ιδεών του ανθρωπισμού και των λοιπών θρησκευτικών μεταρρυθμίσεων του Προτεσταντισμού λόγω της Οθωμανοκρατίας, επέτρεψε στην Εξουσία να διατηρήσει αλώβητο το μεταφυσικό/συμβολικό της υπόβαθρο. Κατά την Οθωμανοκρατία, ο οργανισμός που κρατούσε την εξουσία στη χριστιανική κοινότητα ήταν η Εκκλησία. Ο λαός, δέσμιος ως ήταν των επιπτώσεων της αδαοσύνης του, θεωρούσε την Εκκλησία ως τη μόνη απάντηση στην καταπίεση των Οθωμανών, εφόσον η Εκκλησία έφερε εκείνο το μεταφυσικό/συμβολικό υπόβαθρο που της παρείχε ο ρόλος της ως η εκπρόσωπος του χριστιανού Θεού στη Γη. Με τον αντιαποικιακό αγώνα κατά της Βρετανικής Αυτοκρατορίας, η Εξουσία διατηρήθηκε στα χέρια της Εκκλησίας, με αποτέλεσμα ο πρώτος Πρόεδρος της κατά τΆάλλα κοσμικής Κυπριακής Δημοκρατίας να είναι ένας ιερέας. Αποτέλεσμα αυτής της καινής εξέλιξης ήταν η πρόσδοση μεταφυσικού υπόβαθρου στην κοσμική εξουσία και ο ευνουχισμός της εξουσίας του λαού. Και αυτό, διότι ο λαός -μη (Δια)φωτισμένος και παραμένοντας έρμαιο της χριστιανικής μεταφυσικής- δεν φαίνεται να μπορεί να αντιληφθεί τις επιπτώσεις της εκκοσμίκευσης που εν πολλοίς σημαίνουν ότι η εξουσία είναι ανθρώπινη και στηρίζεται στο λαό. Οι κατέχοντες εξουσία στην Κύπρο, είναι τρόπον τινά μικροί Θεοί, καθότι ο λαός συνεχίζει να συμπεριφέρεται ως Μιλλέτ. Μια επίπτωση αυτής της κατάστασης είναι η αίσθηση αδυναμίας από μέρους του λαού να συνταχθεί ώστε να διαμαρτυρηθεί, να απαιτήσει και να εξεγερθεί, εφόσον η Εξουσία φαίνεται άτρωτη. Και τέλος, συναφή με την τελευταία αίσθηση/αντίληψη αδυναμίας, παρουσιάζεται και μια τεράστια έλλειψη αλληλεγγύης από μέρους του λαού, η αντίληψη των κατεχόντων την εξουσία ως παντοδύναμοι βασιλιάδες έναντι των οποίων το μόνο που αντιλαμβάνεται ότι μπορεί να κάνει ο άνθρωπος είναι να εκλιπαρήσει γονυπετής...

Κωδικός άρθρου: 888057

ΠΟΛΙΤΗΣ - 02/08/2009, Σελίδα: 12

Κάπνισμα και ο Ρατσισμός της Πολυπολιτισμικότητας

2009-07-26T15:00:00.003+03:00

<<Αν δεν υπάρχει Θεός, τίποτα απολύτως δεν επιτρέπετε>>Λακάν

Είναι μια παρατήρηση που κάνει ο Ζίζεκ σχετικά με το κάπνισμα, που νομίζω ότι είναι πολύ διαφωτιστική ως προς την αντίληψη του εννοιολογικού χάρτη της εποχής στην οποία ζούμε. Πριν όμως αναφερθούμε σε αυτήν, θα ήθελα να πραγματευτούμε το προαναφερθέν ρητό του Λακάν. Αυτό αποτελεί μια αντιστροφή του λόγου του Ντοστογιέφσκι στο «Μπομπόκ». Εκεί ο συγγραφέας μάς λέει ότι «αν δεν υπάρχει Θεός, τα πάντα επιτρέπονται»: οι φόνοι, τα ψέματα, οι βρισιές κοκ, και τούτο γιατί η ηθική αρχή δεν θα υπάρχει για να στηριχθεί επάνω της η τάξη. Σε αντίθεση με αυτό, ο Λακάν μάς λέει το πιο πάνω. Ότι, δηλαδή, εάν δεν υπάρχει Θεός τίποτα δεν επιτρέπεται. Πώς όμως το εννοεί αυτό; Για να φτάσουμε όμως στο τελευταίο είναι νομίζω σημαντικό να σημειώσουμε τι φέρει και επιτρέπει η πίστη στο Θεό. Για παράδειγμα, οι τρομοκράτες στις επιθέσεις τόσο στη Μαδρίτη όσο και στη Νέα Υόρκη επικαλέστηκαν και στηρίχτηκαν στην πίστη τους στο Θεό για να αυτοκτονήσουν και να σκοτώσουν τις χιλιάδες ανθρώπων. Την ίδια ώρα, για έναν άρρωστο άνθρωπο η έννοια της ασθένειας ως θέλημα Θεού θα τον βοηθήσει να δεχτεί την κατάστασή του. Εδώ είναι σημαντικό να σημειώσουμε την υπόσταση του Θεού ως Μεγάλου 'Αλλου, αυτού του οποίου η βούληση και παρουσία είναι μυστήριες και την ίδια ώρα αναστατώνουν (εδώ σκεφτείτε την εμφάνιση του Θεού στον Αβραάμ). Σχετικά με την προαναφερθείσα αναστάτωση, είναι ενδιαφέρον να σημειώσουμε τον λόγο του Χριστού στην Αποκάλυψη του Ιωάννη, όταν λέει ότι στον κάθε ξένο συναντούμε τον ίδιο - όντως, δεν είναι η παρουσία του ξένου, ως άλλου, που πάντα φέρνει αναστάτωση; Το «ποιος είναι ο ξένος» και «τι θέλει από εμάς» είναι παραδείγματα της ανησυχίας που προκαλεί η έλευση, η παρουσία του ξένου. Σε αυτήν όμως την πτυχή του ζητήματος θα επιστρέψουμε σε λίγο. Είναι χαρακτηριστική στην εποχή που ζούμε η ηγεμονία του άθεου ηδονισμού: της ιδεολογίας που επιτρέπει/προάγει την κλεψιά, το ψέμα, την προδοσία, την απάτη, την εκμετάλλευση: όλα για το νέο αυτοκίνητο, το νέο τζιν, το πιο μεγάλο σπίτι, τον σύντροφο-τρόπαιο κοκ. Την ίδια ώρα όμως που βαλλόμαστε από το κάλεσμα «απόλαυσε», παρατηρούμε και την έλευση του «για να απολαύσεις πρέπει να... αποφύγεις τη ζάχαρη, το αλκοόλ, το βοδινό κρέας, να ασκείσαι, να κάνεις αποτοξίνωση κοκ». Πλέον έχουμε απολέσει εκείνο το «παν μέτρον άριστον» και έχουμε δημιουργήσει ένα σωρό προϊόντα από τα οποία απουσιάζουν οι επικίνδυνες (περι)ουσίες τους. Έχουμε λοιπόν -όπως σημειώνει ο Ζίζεκ- μπίρα χωρίς αλκοόλ, καφέ χωρίς καφεΐνη, ζάχαρη χωρίς ζάχαρη αλλά και εικονικό σεξ, που είναι σεξ χωρίς σεξ, όπως επίσης και «πόλεμο χωρίς θύματα» για να θυμηθούμε τον δόγμα του Κόλιν Πάουελ. Ιδού, λοιπόν, και το παράδοξο. Ενώ η κυριαρχία της ηδονής παρουσιάζεται ως να σημαίνει το θάνατο του Θεού και την ασυδοσία, εντούτοις σήμερα βλέπουμε να αναδύονται μυριάδες κανονισμοί/περιορισμοί, που μάλιστα επιβάλλονται και από το ίδιο το κράτος. Την ίδια ώρα, όμως, μαζί με την προαναφερθείσα περιοριστική γνώση, εμφανίζεται και η ιδέα της «ενόχλησης» και η ιδέα «να μην ενοχληθείς». Επί τούτου, το ρητό εκείνο που επικαλούνται για να επιβάλουν τον αντι-καπνιστών νόμο είναι το «δικαίωμά σου να κάνεις ό,τι θέλεις, φτάνει να μην περιορίζεις το δικαίωμά μου να κάνω ό,τι θέλω»... να μην με ενοχλείς. Παράδειγμα προς τούτο τόσο ο νόμος κατά των καπνιστών όσο όμως και οι τόσοι νόμοι κατά μεταναστών: δεν είναι επειδή ενοχλούν τον τρόπο ζωής «μας», επειδή διαμαρτύρονται, τρώνε τα δύσοσμα εκείνα φαγητά, επειδή βρομάνε και αποτελούν εστία πνευματικής και φυσικής μόλυνσης που τους θέλουμε μακριά μας; Σήμερα, λοιπόν, ο άλλος είναι αποδεκτός εφόσον δεν μας ενοχλεί, εφόσον έχει τύχει απολύμανσης.

Φυγοστρατία: Επειδή το γράμμα πάντα επιστρέφει στον προορισμό του

2009-07-19T11:54:00.003+03:00

Την περασμένη βδομάδα, πέραν των σκανδάλων περί τοκογλυφίας, παράνομου τζόγου και αισχροκέρδειας επί τροφίμων (σημειώσατε ότι κάποτε θεωρούνταν βασικά για την επιβίωση και ως εκ τούτου εκτός ανταγωνισμού), το θέμα που αναδείχθηκε ως το πλέον σημαντικό ήταν αυτό της φυγοστρατίας και συγκεκριμένα της φυγοστρατίας μέσω επίκλησης ψυχολογικών διαταραχών και νοσημάτων. Επί τούτου, σημειώνοντας ότι οι πλείστοι που επικαλούνται ψυχολογικά προβλήματα ψεύδονται, το Υπουργείο Άμυνας και η Εθνική Φρουρά δήλωσαν ότι το φαινόμενο διαβρώνει τα θεμέλια του θεσμού και ότι επείγεται διαμόρφωση πολιτικής προς ρύθμιση, αποτροπή και ανατροπή του. Διάφοροι επαγγελματίες αρθρογράφοι και πολιτικοί, αναφερόμενοι στις προαναφερθείσες ψευδυπόστατες επικλήσεις από μέρους των υποψήφιων εθνοφρουρών, προέβηκαν και σε (έστω πρωτοβάθμιες) κοινωνιολογικές αναλύσεις
προσπαθώντας να εξηγήσουν το όντως ανησυχητικό αυτό φαινόμενο. Επί τούτου σημείωσαν ότι η κατάσταση αυτή οφείλεται εν πολλής στην απαξίωση ιδεωδών όπως <<Πατρίδα>>, <<Ελευθερία>>, <<Θρησκεία>> <<Αγωνιστικότητα>> και την αντικατάσταση τους από ένα βίο με μόνο τέλος την ιδιωτική καλοπέραση η οποία αντιφάσκει και αντιτίθεται με την αλληλεγγύη της οποίας η καλλιέργεια και ύπαρξη αποτελεί βάση για την συμμετοχή στον θεσμό της Εθνικής Φρουράς. Λαμβανομένου υπόψη λοιπόν τη σημασία που ορθά αποδίδεται στο θέμα αυτό θα ήθελα να προβώ σε μια πρώτου βαθμού κριτική προσέγγιση του φαινομένου και των προσεγγίσεων επί αυτού. Κατ'αρχή θα ήθελα να συμπληρώσω τις προαναφερθείσες κοινωνιολογικές θεωρήσεις λέγοντας ότι η απώλεια της κοινωνικής αλληλεγγύης δεν είναι
μοναδική στην Κύπρο.
Από την κατάρρευση του τέως υπάρχοντος Σοσιαλισμού, παρακολουθούμε μια σταθερή και αυξάνουσα ως προς την ένταση της, προσπάθεια διάβρωσης όλων των αξιών εκείνων που μπορούν να απαντήσουν στην επιταγή του καθολικού. Γνωστή ως φιλελευθεροποίηση (νυν <<νεο...>>) των αγορών (εδώ προσθέστε και την αρχαία σημασία της λέξεως), η διαδικασία αυτή έως και σήμερα έχει καταφέρει την ταύτιση όλων των πολιτικών αιτημάτων και
επιθυμιών που απορρέουν από την αρχή της πολιτοικονομικής ισότητας ως πρωτολοκληρωτιστικά και καταστρεπτικά της όποιας ανθρώπινης ανάπτυξης. Για να επιτευχθεί όμως αυτό, ο ατομικισμός και η ιδιωτική κερδοσκοπία προβλήθηκαν ως ταυτόσημα της επιτυχίας ή (το τι αποτελεί το πλέον χείριστο) απόρροια της εύνοιας του εκάστοτε επιτυχημένου ανθρώπου από τον Θεό. Και ακριβώς είναι στη βάση θεωρήσεων όπως η πιο πάνω που, εδώ και 30 τόσα χρόνια, οι άνθρωποι <<κοινωνικο>>ποιούνται θεωρώντας τον συνάνθρωπο τους ανταγωνιστικά ακόμα και εν σχέση με τα πλέον στοιχειώδη προς επιβίωση. Επιπλέον, η ταύτιση της επιτυχίας με την ιδιωτική κερδοσκοπία και τον πλουτισμό έχει φέρει ως αποτέλεσμα την αποχαύνωση όλων εκείνων των ευαισθησιών ως προς τα μέλη της κοινωνίας - οι οποίες ευαισθησίες όμως αποτελούν το υπόβαθρο της ύπαρξης των αλληλέγγυων ηθικών αρχών. Παράδειγμα προς τούτο η σταδιακή αναισθησία των Δυτικών κοινωνιών για την οικονομική και πολιτική κακή κατάσταση που βρίσκονται συμπολίτες τους, παρά το γεγονός ότι οι δυσπραγούντες είναι τόσο ανάμεσα τους όσο ποτέ άλλοτε. Ένα άλλο παράδειγμα προς την απώλεια των αλληλέγγυων ηθικών αρχών
αποτελεί και το φαινόμενο της φυγοστρατίας στη βάση ψυχολογικών νοσημάτων. Καταρχήν τα άτομα αυτά επιδεικνύουν αναισθησία και ανειλικρίνεια ως προς το γεγονός ότι προφασίζονται νοσήματα που όντως βασανίζουν άλλους και δεν έχουν την στοιχειώδη ευθιξία να παραδεχτούν την κυνική ιδιοτέλεια τους. Εδώ όμως ακριβώς υπεισέρχεται και η σημασία της μη επίκλησης από τους νέους αυτούς του δικαιώματος τους να μην συμμετέχουν στο στράτευμα ως <<αντιρρησίες συνείδησης>>. Αυτό είναι σημαντικό καθότι εάν έπρατταν ανάλογα, θα μπορούσαμε να μιλούσαμε για την ύπαρξη αρχών και αξιών στην βάση των οποίων απορρίπτεται η έννοια της συλλογικότητας που φέρει η Εθνική Φρουρά. Όμως, καταλήγοντας θα ήθελα να σας αφήσω με τον εξής προβληματισμό. Μήπως ακριβώς στα πρόσωπα των εφήβων φυγόστρατων βρίσκουμε την αλήθεια των μηνυμάτων με τα οποία εδώ και χρόνια εκπαιδεύουμε τα παιδιά και τους νέους; Μήπως οι φυγόστρατοι αποτελούν το πιο αγνό παράδειγμα των πλείστων ημών/ενηλίκων στην κοινωνία; Μήπως είναι για τούτο που είναι τόσο <<αηδιαστικοί>>;

Αναζητώντας την Αίγια σήμερα και τον περασμένο αιώνα

2009-07-13T11:57:00.004+03:00

Ο λόγος που αποφασίσαμε να ασχοληθούμε με την Αίγια Φούξια είναι βάση της πεποίθησης μας ότι η σειρά αυτή πραγματώνει στοιχεία της Κυπριακής κοινωνικής φαντασίας με ένα τρόπο που καμία άλλη σειρά δεν κατάφερε. Επίσης, λαμβανομένου υπ’ όψιν και την δημοτικότητα της, δεν μπορούμε παρά να υποθέσουμε ότι επιδρά ηθοποιητικά ως προς τους θεατές της. Ως εκ τούτων λοιπόν αποτελεί ένα κοινωνικό φαινόμενο σίγουρα άξιο προς ανάλυση.
Στην προσπάθεια μου να μαζέψω πληροφορίες για την εν λόγω σειρά – και για να σας προλάβω: ναι, την παρακολουθώ – βρέθηκα να περνώ ώρες μπροστά από τον υπολογιστή μου ψάχνοντας για οτιδήποτε σχετικό με αυτήν. Μετά λοιπόν από τα τόσα βίντεο στο γιου-τούμπ, εκατοντάδες επιδερμικά σχόλια για τη σειρά από τρίτες – ιδιωτικές – ιστοσελίδες, βρέθηκα στο γνωστό, νομίζω σε όλους μας, φέης μπουκ. Και εκεί – όπως άλλωστε θα περίμενε ο καθένας μας – υπήρχε μια σελίδα αφιερωμένη αποκλειστικά σε αυτήν την σειρά. Πέραν από τις χιλιάδες σημειώσεις συγχαρητηρίων προς τους συντελεστές, φωτογραφίες των χαρακτήρων και παραπομπές σε βίντεο-επαναλήψεις επεισοδίων, υπήρχαν και σελίδες όπου μπορεί κάποιος να εισηγηθεί ένα θέμα προς συζήτηση όπως επίσης και ειδικά ερωτηματολόγια/παιχνίδια. Ως προς τα θέματα συζήτησης δεν υπάρχει κάτι ιδιαίτερο να αναφέρω παρά την ενασχόληση πολύ λίγων με την εκβολή του θέματος σχετικά με το «Μεγάλο Θανατικό» που έπληξε το χωριό, με τον έρωτα μεταξύ Ππινούς και Δημητρού και με τα περί μητρότητας της Πελλο-Μαλούς. Αυτό όμως που είναι ενδιαφέρον στο φέις μπούκ είναι τα ερωτηματολόγια που προσφέρονται. Το πρώτο έχει τίτλο «Δοκιμάστε το πιο κάτω τεστ για να δείτε ποιος χαρακτήρας της ΑΙΓΙΑΣ FUXIA είστε” και το δεύτερο “Δοκιμάστε το πιο κάτω τεστ για να δείτε με ποιο χαρακτήρα της ΑΙΓΙΑΣ FUXIA θα κάνατε σχέση”. Δοκιμάζοντας λοιπόν αυτά τα τεστ, πρόσεξα το εξής ενδιαφέρον πράγμα: Και για τις δύο περιπτώσεις το μοναδικό πρόσωπο που δεν περιλαμβάνεται – το μοναδικό δηλαδή που δεν μπορείς ούτε να “είσαι” ούτε όμως και να “έχεις” “σχέση” είναι ο Μιχαήλης! Πηγαίνοντας πίσω στο ευρύτερο διαδίκτυο να βρω κάτι για αυτόν τον χαρακτήρα δεν βρήκα απολύτως τίποτα! Ενδιαφέρουσα αυτή η απουσία έτσι;
Η πρώτη μου θέση λοιπόν στα πλαίσια αυτής μου της ανάλυσης, είναι ότι η απουσία αυτή λέει πολύ περισσότερα ή μάλλον, λέει τόσα όσα και η εξέλιξη του χαρακτήρα αυτού μέσα στα πλαίσια της σειράς (αυτό το δεύτερο όμως, εν σχέση με την εξέλιξη του χαρακτήρα είναι κάτι στο οποίο θα εγκύψω πιο ύστερα).
Για να θεωρήσουμε όμως επί της σημασίας της απουσίας αναφορών και αφιερώσεων στο πρόσωπο του Μιχαήλη, θα πρέπει να παραθέσουμε λίγες πληροφορίες για το άτομο του.
Ποιος είναι λοιπόν ο Μιχαήλης; Α(!), για να απαντήσουμε σ’αυτό όμως το ερώτημα πρέπει πρώτα να προβούμε σε μια – αν θέλετε – σημείωση της διττής παρουσίας της όλης σειράς.
Αλλιώς τοποθετημένα, ποιος είναι ο χωροχρόνος στον οποίο εκτυλίσσεται η ιστορία; Από που μας μιλούν και όντως πως μας μιλούν οι χαρακτήρες της σειράς αυτής; Σχετικά με το πρώτο μέρος της ερώτησης μας και το πρώτο συνθετικό της λέξης χωροχρόνος, δηλαδή των “χώρο”, αξίζει να σημειώσουμε ότι η σειρά πραγματώνεται στο ούτως καλούμενο “Παλιοχώρι”, ένα χωριό που παρουσιάζεται αποκλεισμένο από την ευρύτερη Κύπρο και τρόπο-τινά από τον “κόσμο”. Αυτός του - αν δεχτούμε τον όρο – αποκλεισμός δύναται να είναι και επιτηδευμένα συμβολικός ως προς τον αποκλεισμό της Κύπρου, τώρα όχι τόσο ως χώρου αλλά περισσότερο ως κοινωνίας από τον υπόλοιπο κόσμο. Ένας αποκλεισμός που μπορεί κιόλας να είναι και λειτουργικός ως προς τις προθέσεις των συντελεστών της σειράς που υπό-θέτουν μια κριτική στάση ως προς το γίγνεσθαι στην Κύπρο. Αλλά σε ποιας Κύπρου το γίγνεσθαι θέλει να ασκήσει κριτική το έργο; Εδώ είναι που πρέπει να αναφερθούμε στη διάσταση του χρόνου, την ομολογουμένως έξυπνη διαχείριση του μέσα στα πλαίσια της σειράς και τον αντίκτυπο που έχει αυτή του η διαχείριση στον προαναφερθέν κριτικό ρόλο που ηθελημένα φαίνεται να επιτελεί. Βασιζόμενοι τόσο στην ενδυμασία, την οικονομία, την χρήση της Κυπριακής διαλέκτου κοκ, αλλά και σε αναφορές των ιδίων των χαρακτήρων της σειράς, στο Παλιοχώρι βρισκόμαστε στις αρχές του 20ου αιώνα στην Κύπρο. Συνάμα όμως, μέσω της υιοθέτηση της Μπρεχτιανής τεχνικής της αποστασιοποίησης ή αλλιώς αποοικιοποίησης, οι συντελεστές μας υποδεικνύουν πως οι ιστορίες που εκτυλίσσονται, οι προβληματισμοί κοκ είναι σχετικοί, ή μάλλον συμβαίνουν σήμερα. Πως πραγματώνεται αυτή η τεχνική της αποστασιοποίησης/αποοικιοποίησης και σε τι αποσκοπεί; Αυτή η τεχνική αποσκοπεί στην απεμπλοκή, στην δημιουργία ρηγμάτων στην ταύτιση του θεατή με τον χαρακτήρα και κατά συνέπεια με το δράμα επί σκηνής ούτως ώστε να δημιουργηθεί αυτή η απόσταση δυνάμει καταλυτική μιας κριτικής προσέγγισης του έργου/παράστασης. Για παράδειγμα, στα πλαίσια της συγκεκριμένης σειράς, πολλές φορές βλέπουμε τον ηθοποιό να κοιτάζει προς την κάμερα και να αναφέρεται σε μας, ή να κάνει αναφορές σε στοιχεία (πχ αντικείμενα όπως κινητό, μπύρα, παγοπότηρο) ξένα προς την εποχή που το έργο φαινομενικά απεικονίζει, όπως επίσης και σε χαρακτήρα μιας άλλης σειράς που ο ηθοποιός υποδύθηκε. Παράδειγμα προς τούτο οι αναφορές της Ορθοδοξίας ως Αρτεμίου στον χαρακτήρα που υποδύθηκε σε μια άλλη σειρά την χρονιά που πέρασε. Εν κατακλείδι, αυτή η τεχνική όπως χρησιμοποιείται σκοπό έχει να μας υποδείξει ότι η σειρά, τα εκάστοτε τεκταινόμενα δεν αποτελούν παραδείγματα γεγονότων και συμπεριφορών που συνέβαιναν μόνο ή που συνέβαιναν στο παρελθόν αλλά ακριβώς που έχουν σχέση με το τι συμβαίνει σήμερα ή απλά συμβαίνουν σήμερα (παραδείγματα προς τούτο αποτελούν οι νύξεις για την διαφθορά σε διάφορους κυβερνητικούς φορείς όπως την αστυνομία και τον ΘΟΚ, προβλήματα σχετικά με τις θέσεις στάθμευσης, καταστροφή του περιβάλλοντος κτλ).
Πίσω όμως στον Μιχαήλη. Ποιος είναι, τι απεικονίζει και ποια η σχέση της πιο πάνω αναφοράς με αυτόν και την πρόθεση μας για θεώρηση επί της απουσίας του (στα πλαίσια του φέης-μπουκ); Ως πρόσωπο ιστορικό, ο Μιχαήλης είναι ο Μουχτάρης του χωριού, έμπορας (έχει μπακάλικο) και τοκογλύφος. Δια των ιδιοτήτων του αυτών και λαμβανομένου υπόψιν του ρόλου που έπαιξε ως προς την δυστυχία της αδερφής του Πελλομαλούς, ο Μιχαήλης παρουσιάζεται ως ο πλέον κακός χαρακτήρας της σειράς. Πόσο αληθινός είναι όμως ο χαρακτήρας αυτός ως προς την εποχή που υπήρχε αλλά και πως ανταποκρίνεται στην προαναφερθείσα διττή παρουσία της σειράς;
Ως προς την ιστορική πραγματικότητα του Μιχαήλη, ο Ρολάνδος Κατσιαούνης μέσω του έργο του “Εργασία, Κοινωνία και Πολιτική στην Κύπρο κατά το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα” μας λέει ‘πολύ’. Εδώ αξίζει μια κάποια ιστορική αναφορά. Παρουσιάζοντας τους τελευταίους τρεις μήνες πριν τον ερχομό της Βρετανικής Αυτοκρατορίας στο νησί και τον εγκαινιασμό της νέας αποικιοκρατικής περιόδου στην Κύπρο, ο Κατσιαούνης κάνει μνεία στους Μουχτάρηδες. Οι τελευταίοι, ευνοούμενοι τόσο από την αποδυνάμωση της Εκκλησίας μετά και το 1821, όσο και από το φορολογικό σύστημα του Ιλτιζάμ, ήταν υπεύθυνοι για την συλλογή των φόρων για την κυβέρνηση: την Αυτοκρατορία (σ.22). Και για να προλάβουμε τυχών δισταγμούς σας, απαραίτητη προϋπόθεση για την ανάθεση του ρόλου τόσο του φοροσυλλέκτη όσο και του Μουχτάρη ήταν η συγκατάθεση με την καταδυναστευτική πολιτική της αυτοκρατορίας – κάτι που πολλοί από τους τόπακες ήταν πρόθυμοι να εκφράσουν(ibid). Η μορφή λοιπόν της πληρωμής αυτών των φοροσυλλεκτών ήταν απόρροια του “δικαιώματος” που τους παρείχε ο νόμος να παίρνουν μερίδιο από τα εισπραττόμενα ποσά. Και αυτό το “δικαίωμα” έκανε τους φοροσυλλέκτες πλούσιους και εφόσον ήταν και οι Μουχτάρηδες του χωριού – και με πολιτική εξουσία. Ως προς τις επιπτώσεις της τελευταίας αξίζει να σημειώσουμε ότι πολλές φορές Μουχτάρηδες/φοροσυλλέκτες κατέφευγαν και στην φυλάκιση των χρεωστών/φτωχών αγροτών
Ένα πρόσθετο κακό που ταλάνιζε τους φτωχούς αγρότες της εποχής ήταν η ύπαρξη των δανειστών χρημάτων/τοκογλύφων οι οποίοι σε περίπτωση που χρεώστες αδυνατούσαν να πληρώσουν τους φόρους προς την κυβέρνηση ή αν χρειαζόντουσαν λεφτά για να καλύψουν τις επαγγελματικές ή προσωπικές τους ανάγκες, πρόσφεραν δάνεια στους φτωχούς μολονότι με εξευτελιστικό τόκο. Η αδυναμία των να πληρώσουν τα ποσά συχνά κατέληγε στην υφαρπαγή των ακίνητων περιουσιών τους άμεσα ή μέσω πλειστηριασμού (σε εξευτελιστικές πάντα τιμές) ή και την απαλλοτρίωση των μέσων παραγωγής των αγροτών. Το αποτέλεσμα αυτής της άτυπης σύμπραξης μεταξύ μουχταρέων και τοκογλύφων ήταν η παντελής καταδυνάστευση των φτωχών.
Είναι σημαντικό εδώ να παρατηρήσουμε ότι μουχτάρηδες/φοροσυλλέκτες και τοκογλύφοι αρχικά ανήκαν σε διαφορετικές κοινωνικές τάξεις. Οι τελευταίοι που ήταν συνήθως και έμποροι δεν άνηκαν στην κυβέρνηση όπως οι Μουχτάρηδες. Αυτός όμως ο διχασμός θα έφτανε στο τέλος του με τον ερχομό των Βρετανών. Οι τελευταίοι, ουδόλως καλύτεροι από τους Οθωμανούς, προς είσπραξη των φόρων των μέσα στα πλαίσια της οικονομίας της αγοράς και της φαινομενικής φιλελευθεροποίησης της εξουσίας που επίσημα εισήγαγαν στο νησί, επέτρεψαν την δημιουργία του εξής φαινομένου: τοκογλύφοι και έμποροι που ως αποτέλεσμα της λειτουργίας των έγιναν πλούσιοι και ισχυροί, μπορούσαν να πάρουν την εξουσία στα χωριά τους. Εδώ πρέπει να σημειώσουμε ότι τέτοια συγκυρία ήταν κάτι που απέφευγαν οι Βρετανοί, αλλά λαμβανομένου υπόψιν την εξουσία των τοκογλύφων στις κοινότητες που δρούσαν αυτό δύνατο να συμβεί και όντως συνέβαινε.
Παράδειγμα της ύπαρξης αυτής της συγκυρίας είναι και ο Μιχαήλης της Αίγιας Φούξια. Είναι ο έμπορας, ο Μουχτάρης και ο τοκογλύφος της κοινότητας Παλιοχωρίου. Η εξουσία που απολαμβάνει είναι σχεδόν ολοκληρωτική: όλοι στο χωριό του χρωστάνε με κάποιους μάλιστα να καταλήξουν από κτήμονες σε Μισταρκοί (1) - ο αστυνομικός της σειράς είναι υποχείριο του, όπως και ο παπάς: ένας χαρακτήρας του οποίου η ανάλυση θα ακολουθήσει. Όπως προαναφέραμε, αυτές του οι λειτουργίες όπως επίσης και η συμπεριφορά του έναντι στην αδερφή του και σε άλλους χωριανούς τον καθιστούν τον πλέον αντιπαθή ανάμεσα στους υπόλοιπους κατοίκους του χωριού όσο και ως προς του θεατές της σειράς.
Γιατί όμως αποτελεί τον πλέον αντιπαθή χαρακτήρα από τους θεατές; Εδώ θα πρέπει ήδη να αρχίσατε υποψιάζεστε τον λόγο της απουσίας του από τα ερωτηματολόγια στα οποία έκανα αναφορά στην αρχή της ομιλίας μου.
Για να φτάσουμε όμως στον λόγο της απουσίας αυτής θα πρέπει να παρουσιάσουμε και να αναλύσουμε και κάτι άλλο. Επί τούτου, πως ανταποκρίνεται, αν ανταποκρίνεται, ο Μιχαήλης στην σημερινή πραγματικότητα; Δηλαδή, αν λάβουμε ως κύριο χαρακτηριστικό της σειράς την διττή της παρουσία – την πρόθεση της να κάνει και κριτική σε τεκταινόμενα σήμερα – που μπορούμε να βρούμε τον Μιχαήλη σήμερα;
Το κύριο χαρακτηριστικό της φεουδαρχίας ήταν η σύμπτωση της πολιτικής ισχύς, της οικονομικής ισχύς και του κοινωνικού στάτους σε ένα άτομο (Ντουζινάς). Τα ούτω καλούμενα «Φυσικά Δικαιώματα» τα οποία εμπεδώθηκαν με την επανάσταση των αστών, κατάφεραν με τον φαινομενικό περιορισμό της πολιτικής ισχύος, να αρπάξουν την εξουσία. Αυτό επιτεύχθηκε με την αφαίρεση της πολιτικής από την κοινωνία και του περιορισμού της στο κράτος, όπως επίσης και με την δημιουργία της περιουσίας και της θρησκείας ζητήματα της ιδιωτικής σφαίρας (Ντουζινάς). Η περιουσία λοιπόν ενώ αποτελεί το μόνο μέσον διατήρησης της ταξικής ηγεμονίας των αστών καθίσταται ανεξάρτητη από την επέμβαση του κράτους και ως εκ τούτου από την πολιτική. Φαινομενικά παράξενο αλλά μέσω της διαλεκτικής κατανοητό: εφόσον η οικονομική ισχύ αποτελεί το μόνο μέσο που υπάρχει για την απόκτηση οποιουδήποτε αγαθού, οι αστοί αποκτούν την πραγματική δύναμη ενώ το κράτος παραμένει με μια ισχύ (την πολιτική) που τώρα είναι άνευ ουσίας ή καλύτερα όμηρη των κεφαλαιοκρατών (Ντουζινάς). Το ερώτημα που μπαίνει εδώ είναι πως και γιατί εμπεδώθηκε αυτό το σύστημα. Γιατί η εργατική τάξη δεν αντέδρασε στην ολότητα της; Μα ασφαλώς με την αναγωγή των αρχών του καπιταλισμού στο επιπέδο της ηθικής. Ποιες είναι αυτές οι αρχές; Ο εγωισμός και η ιδιωτική (2) κερδοσκοπία.
Ξανά τώρα, πού τον βρίσκουμε τον Μιχαήλη σήμερα; Μα παντού! Ως εγωιστής κερδοσκόπος χαρακτηρίζει τον κάθε συμμετέχοντα στο καπιταλιστικό σύστημα. Ως έχων την δυνατότητα να δανείζει χρήματα με τόκο, πλέον τις τράπεζες (3) , ως καιροσκόπο και κερδοσκόπο έμπορα τον κάθε «συνετό» και διορατικό» επιχειρηματία, και ως τον συνδυάζων οικονομική και πολιτική ισχύ (βλ. Μουχταριλλίκι) τους σημερινούς έχοντες εξουσία και τον καθένα εφόσον έχει οικονομική ισχύ.
Πάλι, γιατί αποτελεί τόσο απεχθής χαρακτήρας ο Μιχαήλης τόσο στο Παλιοχώρι όσο και στο ευρύτερο κοινό; Εδώ είναι ενδιαφέρον να σημειώσουμε τις άλλες διαστάσεις του Μιχαήλη. Δεν είναι μόνο λοιπόν, τοκογλύφος, έμπορας και Μουχτάρης αλλά επίσης και δυνάστης ως προς κόρη του και την αδερφή του αλλά και δυνάμει ένοχος ανθρωποκτονίας ή και φόνου (βλ. υποψίες ότι είναι υπεύθυνος για το «Θανατικό). Γιατί αυτή η πρόσδωση τόσης κακίας στο πρόσωπο του;
Απο την μια, δύναται να αποτελεί το κατεξοχήν αποδεικτικό στοιχείο της πρόθεσης των παραγόντων να καταστήσουν την σειρά πραγματικό έργο τέχνης. Επί τούτου, ο φιλόσοφος Χέγκελ, όρισε ως καλό έργο τέχνης αυτό που πραγματώνει μια πραγματικότητα πιο πραγματική απο την πραγματικότητα την οποία προτίθεται ότι αναπαριστά (4) . Στο πρόσωπο λοιπόν του Μιχαήλη δύναται να παρατηρούμε ένα έργο τέχνης εφόσον βλέπουμε τι είναι πιο πραγματικό απο τον καπιταλιστή στην (καθημερινή) πραγματικότητα. Και για τούτο αποτελεί τον αποδοπομπιαίο τράγο της κοινωνίας του Παλιοχωρίου – εκείνο το υπέρτατο κακό το οποίο δεν δέχεται οποιασδήποτε σύγκρισης. Η αλλιώς, το μαύρο που μπροστά του ακόμα και το έντονο γκρίζο μοιάζει λευκό. Είναι μήπως έτσι; Αν προσέξουμε λίγο τους υπόλοιπους χαρακτήρες θα βρούμε ότι όλοι τους λίγο ή πολύ είναι εγωιστές, κερδοσκόποι αλλά και καιροσκόποι. Μπορεί να μην είναι τόσο έντονη η ομοιότητα τους με τον Μιχαήλη αλλά σίγουρα δεν δείχνουν ούτε είναι και παραδείγματα αλληλέγγυων ανθρώπων (βλ. Κατάσταση του Φουσιέκκα, την φτώχεια των Μισταρκών).
Η ίδια ακριβώς θεώρηση μπορεί και να απαντά στο ερώτημα της απουσίας του ως χαρακτήρα - με τον οποίο μπορεί να ταυτιστείς ή να έχεις σχέση - από τα ερωτηματολόγια που προαναφέραμε. Προτού όμως φτάσουμε σε αυτό το συμπέρασμα πρέπει να κάνουμε μια διευκρίνηση: εν σχέση με τον εγωισμό, την κερδοσκοπία, την καιροσκοπία και την σκληρότητα του μοιάζει όπως δείξαμε πιο πάνω τόσο με τραπεζίτες, εμπόρους, πολιτικούς αλλά και με την πλειονότητα της Κυπριακής κοινωνίας(5). Μήπως λοιπόν, αυτή του η κοινοτυπία, αυτή του η πραγματικότητα συνδυασμένη με εκείνο το κάτι λίγο παραπάνω, με εκείνο το δόλιο ύφος του, πραγματώνει την πιο πραγματική πραγματικότητα του πλείστων ανθρώπων στην κοινωνία; Ποιος όμως δέχεται την πραγματική του εικόνα; Ποιος δεν προσβάλλεται αν τον πεις εγωιστή, καιροσκόπο, κερδοσκόπο και εκμεταλλευτή του πόνου του άλλου έστω και αν ο ίδιος είναι τέτοιος; Ποιος δεν θα νοιώσει άσχημα όταν, νομιζόμενος ότι απαντά «άκακες» ερωτήσεις, όταν παίζει ένα παιχνίδι, όταν νομίζει τον εαυτό του καλό άνθρωπο, καταλήξει να ταυτίζεται με τον Μιχαήλη; Εδώ λοιπόν είναι και η απάντηση μας. Ο Μιχαήλης απουσιάζει ως πρόσωπο με τον οποίο μπορεί κάποιος να ταυτιστεί ή να έχει σχέση γιατί ακριβώς είναι πολύ πραγματικός. Είναι ο μόνος από τους χαρακτήρες που είναι όντως πραγματικός, είναι ο άνευ ωραιοποιήσεων καθημερινός άνθρωπος μέσα στα πλαίσια του καπιταλισμού της σύγχρονης κοινωνίας μας(6).
Εδώ όμως – απροπό των ωραιοποιήσεων που αναφέραμε - κάποιος μπορεί να διαμαρτυρηθεί προβάλλοντας το επιχείρημα ότι ο Μιχαήλης δεν είναι τόσο τέρας, ότι είναι και εκείνος «άνθρωπος».Ιδίως όταν τον παρακολουθήσαμε να δακρύζει μπροστά από το «πτώμα» της αδερφής του, όταν τον είδαμε να ανησυχεί για την κόρη του, είδαμε – πως αλλιώς να το πούμε – την καλή πλευρά του, την ταπεινή. Και όντως, όπως εξελίσσεται η ιστορία, στο τέλος μπορεί να δούμε τον Μιχαήλη να ζητά συγγνώμη από όλο το χωριό, να δίνει στον Μισταρκό το χωραφάκι του, να δίνει ένα κάτιτις στον Φουσιέκκα και να ευλογεί την σχέση της κόρης του με τον αγαπητικό της. Ο Μιχαήλης, μετά από αυτό θα γίνει ένας καλός φιλάνθρωπος πλούσιος άνθρωπος.
Πως σας φαίνεται αυτό; Εμένα πάντως μου βρωμάει! Και για να δείξω την βρώμα την αληθή επιτρέψτε μου μια μικρή παραδρομή.
Παρακολουθώντας τα τελευταία έργα-επεισόδια τόσο του Σπάιντερμαν όσο και του Μπάτμαν(7) δεν μπορούμε παρά να παρατηρήσουμε μια φοβερή καινοτομία. Ενώ σε όλα τα προηγούμενα τους έργα οι ήρωες παρουσιαζόντουσαν μόνο υπό την ιδιότητα τους ως τέτοιοι - δεν είχαν αρχή ήταν πάντα τέλειοι σούπερ-ήρωες– στα τελευταία επεισόδια/έργα βλέπουμε ένα ψυχογράφημα των ηρώων, έναν πως αλλιώς να τον πούμε εξανθρωπισμό τους.
Ο Μπάτμαν λοιπόν και ο Σπάιντερμαν ως Ήρωες είναι ανύπαρκτοι/τέρατα αλλά εύθραυστοι είναι άνθρωποι είναι σαν εμάς – μπορεί να προβούν σε λάθη όπως όλοι μας - από κάτω από τη μάσκα είναι άνθρωποι. Τα λάθη τους έστω ως τρομακτικοί μασκοφόροι είναι ανθρώπινα – όπως άλλωστε και τα δικά μας. Μπορεί να είμαστε αδίστακτοι επιχειρηματίες στην καθημερινότητα μας, αλλά από κάτω είμαστε ζεστοί καλοί άνθρωποι, με μια καλά και αγαθή οικογένεια, αθώα παιδιά κτλ(8).
Γιατί όμως αυτό να είναι σημαντικό; Πολύ «απλά» γιατί αποτελεί μέρος της σύγχρονης ηγεμονούσας ιδεολογίας. Αναφερόμενος στον Ισραηλινό στρατό, ο Ζιζεκ κάνει την ακόλουθη ευφυέστατη παρατήρηση. Σε ένα τελευταίο ντοκιμαντέρ για τον Ισραηλινό στρατό, ο κινηματογραφιστής εστιάζει στον χαρακτήρα των στρατιωτών: στα προβλήματα τους στις ανησυχίες τους, τον φόβο τους – θέλοντας με αυτό τον τρόπο να υποδείξει ότι κάτω από την στολή είναι και αυτοί άνθρωποι, που μπορούν να κάνουν, να υποπέσουν και σε λάθη. Στην συνέχεια τους βλέπουμε να εισβάλλουν σε σπίτια, να τρομοκρατούν παλαιστινιακές οικογένειες αλλά εμείς – μυημένοι και ευαισθητοποιημένοι στην ανθρώπινη των πλευρά – δεν μπορούμε να τους κατηγορήσουμε ως τέρατα: «και αυτοί φοβούνται!». Η βαρύτητα αυτής της παρουσίασης έγκειται στο γεγονός ότι συμβάλλει στην απάλειψη της όλης λειτουργίας τους ως κατοχικές δυνάμεις, δυνάμεις που τρομοκρατούν ένα ολόκληρο λαό όπως επίσης καταστέλλει την κριτική προσέγγιση των. Αυτό δηλαδή που καταστέλλεται είναι το υποθάλπων κραυγαλέο ερώτημα: «Εφόσον είσαι άνθρωπος, γιατί τα κάνεις αυτά;»
Παραμένοντας για λίγο σε αυτήν εξανθρωπιστική διάθεση της σύγχρονης ιδεολογίας, δεν παρατηρείτε ότι οι ίδιες ακριβώς τεχνικές χρησιμοποιούνται από διάφορους πολιτικούς σήμερα στην Κύπρο; Ενώ δηλαδή είναι πραγματικά αυτοί που ελέγχουν την ζωή μας, εντούτοις στις προεκλογικές τους εκστρατείες και γενικά στις παρουσιάσεις τους στον τύπο, πάντα ή θα δεχτούν ερωτήσεις για την οικογένεια τους, τα νιάτα τους κτλ, ή οι ίδιοι σε μια στιγμή ειλικρίνειας θα παραδεχτούν το λάθος τους, την παράλειψη τους, την ολιγωρία τους εν σχέση με κάποιο συγκεκριμένο θέμα. Τώρα, εν σχέση με το αποκάλυψη της ανθρώπινης πλευράς τι καταφέρνουν παρά από το να απαλλαχτούν από την βαρύτητα των ευθυνών τους για το λάθος;, την παράλειψη, την ενοχή τους; Και τι κάνουμε εμείς; Τους εκτιμούμε περισσότερο, εφόσον «σαν άνθρωποι κάνουν και αυτοί λάθη – σημαντικό είναι ότι έδειξαν ότι είναι ειλικρινείς!»!
Έτσι και με τον Μιχαήλη λοιπόν. Αυτή η σταδιακή αποκάλυψη των ανησυχιών του, θα μας βοηθήσει να αποδεχτούμε το γεγονός ότι στο τέλος πολύ πιθανών να μην καταλήξει στην φυλακή όπως του αξίζει. Θα μου πείτε όμως, αφού και εμείς είμαστε όπως αυτόν, θα θέλαμε να δούμε κάποιον όμοιο μας ή τους εαυτούς μας να καταλήγουν στην φυλακή; Στο κάτω κάτω η κόρη του Μιχαήλη δεν πρέπει να μείνει μόνη – κάτι που πολύ πιθανών να ενστερνιστεί και η ΠελλοΜαλού ενώ αυτή υπέφερε διπλά ! Αυτό το ψέμα για χάριν διατήρησης των ισορροπιών δεν μας παραπέμπει και στα τόσα εγκλήματα που έγιναν κατά την διάρκεια των διακοινοτικών συγκρούσεων στην Κύπρο, και στην κάλυψη που δίνεται στα εμπλεκόμενα πρόσωπα, με τελεολογία την μη προσβολή ανθρώπων και θεσμών που συντηρούν την ταύτιση μας με τα “ιερά” και “όσια” της απολαμβάνουσας ηγεμονία εθνικιστικής ιδεολογίας;
Πίσω όμως στον Μιχαήλη. Τι γίνεται σαν μετανοήσει στο τέλος και γίνει ένας καλός πλούσιος φιλάνθρωπος; Εδώ είναι που η σχέση του Μιχαήλη ως Μουχτάρη και Τοκογλύφου με τον Παπά και την Εκκλησία του τότε και του σήμερα, γίνεται ορατή.
Ποιος μπορεί να είναι ο Παπα-Σκούλουκος και ποια η σχέση του με το σήμερα; Κατ’αρχή πρέπει δούμε εάν και πώς ο χαρακτήρας αυτός ανταποκρίνεται στην ιστορική πραγματικότητα. Είναι γεγονός ότι κατά περίοδο που η Κύπρος ήταν μέρος της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, η Εκκλησία ήταν ο μόνος αναγνωρισμένος θεσμός από τους Οθωμανούς (Κατσιαούνης σ.12). Αυτή τους η αναγνώριση, και η στρατηγική (κακή η άλλως πώς) της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας να επιτρέπει κάποια μορφή αυτοδιαχείρισης της Χριστιανικής κοινότητας, επέτρεψε στην Εκκλησία να αποκτήσει τεράστια δύναμη. Οι Οθωμανοί, όχι μόνο της έδωσαν τεράστια περιουσία αλλά επίσης της επέτρεψε να συλλέγει και ιδιωτικούς φόρους, όπως επίσης και να ενεργεί ως ο φοροσυλλέκτης της αυτοκρατορίας (Κατσιαούνης, σ.12). Οι Ζητίαι ήταν φόρος που επιβαλλόντουσαν στους καλλιεργητές της γης γύρω από Χριστιανικά χωρία και τα Κανονικά ήταν φόρος που δίνοντας στην Εκκλησία προς κάλυψη των λειτουργικών της εξόδων (ibid) . Και η Εκκλησία, ως ο πρώτος φοροσυλλέκτης της Αυτοκρατορίας ήξερε το πόθεν έσχες των χωρικών οπότε και μπορούσε να επιβληθεί σε περίπτωση που ο χωρικός αρνούνταν να πληρώσει τους φόρους ή της Αυτοκρατορίας ή τους δικούς της. Μάλιστα προς επιτέλεση του έργου της αυτού, η Πύλη είχε εκδώσει φιρμάνι που έδινε στην εκκλησία το δικαίωμα να διατηρεί προσωπική φρουρά – τους Ζαπτιέδες – που εξασκούσε και βία αν χρειαζόταν για να επιτύχει την συλλογή των οφειλόμενων ποσών (ibid). Ως αντάλλαγμα η Εκκλησία επιτελούσε τον ρόλο του προστάτη της εξουσίας της Αυτοκρατορίας(9).
Αυτή της λοιπόν η δύναμη, έφτασε στο απόγειο της τον 18o αιώνα όταν οι Εκκλησία είχε τεράστια περιουσία το 55% της οποίας όμως δεν μπορούσε να αποδειχτεί ότι ήταν δικό της. Αυτό το 55% ήταν και η γη επί της οποίας η Εκκλησία ασκούσε κυριαρχία με το επιχείρημα ότι ήταν από αρχαιοτάτων χρόνων δική της (ibid, σ.36). Και επί αυτής όμως έπαιρνε λεφτά από τους φτωχούς βοσκούς για αφήνουν τα πρόβατα τους να βοσκήσουν και από τους χωρικούς για να πάρουν καυσόξυλα για την θέρμανση τους (Κατσιαούνης). Αυτό όμως που αποτελεί το στολίδι στην όλη εξουσιαστική κορώνα της Εκκλησίας ήταν ο τεράστιος αριθμός ανθρώπων που εξαρτείτο από αυτήν.
Ποιοι ήταν αυτοί; Ήταν οι ούτω καλούμενοι Ταμένοι (10) , οι Λαζαρόνοι(11) πλήθος φτωχών αμόρφωτων παιδιών και νέων που μπήκαν στην Εκκλησία να γίνουν παπάδες για να έχουν να φάνε. Σε αυτή την ομάδα λοιπόν ανήκει και ο Παπα-Σκούλουκος της Αίγια Φούξια. Είναι ένας φτωχός, με μοναδικό δείγμα της πίστης του τα άμφια, την γνώση κάποιων ψαλμωδιών και την θεοφοβία του. Τι μπορεί να μας πει όμως αυτή η ιδιαιτερότητα;
Ο Παπα Σκούλουκος λοιπόν ζει και δρα κατά το 1920. Προφανώς είμαστε το καιρό της Βρετανικής Αποικιοκρατίας. Κατά την περίοδο αυτή η οικονομική δύναμη της Εκκλησίας ήταν μειωμένη –καθόσον οι φόροι της καταργήθηκαν από τους Βρετανούς – και η πολιτική της δύναμη άρχισε να στηρίζεται στην ανάπτυξη του εθνικισμού. Που όμως κολλά ο Πάπα Σκούλουκος σε αυτή την πραγματικότητα; Εδώ είναι που φαίνεται η ανατροπή που καταφέρνει η σειρά κατά της σύγχρονης εθνικιστικής ιστοριογραφίας. Ο εθνικισμός το 1920 δεν είχε εμπεδωθεί σε όλο τον πληθυσμό. Οι ταύτιση των Κυπρίων με τους Έλληνες δεν ήταν καθολική. Αυτό έγινε σταδιακά, με αποκορύφωμα την δεκαετία του 30 και μετά. Οπότε ο Παπα Σκούλουκος είναι πραγματικό πρόσωπο.
Τι άλλο όμως μπορούμε να πούμε για τον Παπα Σκούλουκο; Πώς καταφέρνει να υπάρχει σε δύο εποχές όπως είναι και η πρόθεση της σειράς; Και για να μην ξεχνιόμαστε, ποια μπορεί να είναι η σχέση του με την φιλανθρωπία που θεωρούμε ότι στο τέλος θα πράξει και ο Μιχαήλης για να τελειώσει η σειρά «μέλι-γάλα»;
Κατ’αρχή, όπως προαναφέραμε ο Παπα Σκούλουκος δεν είναι προϊόν Ιερατικής Σχολής. Είναι ένας απλός άνθρωπος, που έγινε Παπάς λόγω των κοινωνικών και οικονομικών συνθηκών της εποχής. Φοβάται τον εργοδότη του, την Αρχιεπισκοπή όπως ένας υπάλληλος το αφεντικό του. Ανησυχεί κατά πόσον κρατά το μαχαζί στις προδιαγραφές της Αρχιεπισκοπής. Ως εκ τούτου δεν είναι και τόσο αυστηρός Χριστιανός. Τον παρακολουθούμε να είναι υποκριτής (έναντι της Μαλούς), πονηρός (βλ. Τον τρόπο που προσπαθεί να φέρει τους χωριανούς στην Εκκλησία με την χρήση του φόβου για τους νεκρούς), κερδοσκόπος (κοιτά όπως οι χωριανοί βάζουν λεφτά στο παγκάρι), λάγνος (όταν μια όμορφη κοπέλα στο χωριό καθόταν μαζί με τους υπόλοιπος και την κοίταζε), αντί-χριστιανός (βλ. Συμπεριφορά του ως καπιταλιστής στα πλαίσια της ταφής της Μαλούς). Ένας δηλαδή με τους υπόλοιπους συγχωριανούς!
Ανταποκρίνεται όμως με τη σύγχρονη Κυπριακή πραγματικότητα; Αυτό το λέει ακόμα και το όνομα του! Ο Παπα-Σκούλουκος παραπέμπει σε ένα υπαρκτό πρόσωπο σήμερα! Και η συμπεριφορά του; Σ’αυτό μπορούμε μειδιώντας να παραπέμψουμε στα τόσα σκάνδαλα που είδαν το φως της δημοσιότητας τόσο για συγκεκριμένους παπάδες όσο και για την Εκκλησία ως οργανισμό.
«Μα όχι» μπορεί να σκέφτεται κάποιος! Ο Παπα Σκούλουκος είναι φιλάνθρωπος όπως και Εκκλησία μας τόσο τότε όσο και σήμερα. Παράδειγμα προς τούτο είναι όντως η φιλανθρωπία που έδειξε την υστάτη ο Παπα-Σκούλουκος ως προς τα έξοδα ταφής της Μαλούς όσο και το γεγονός ότι κάποτε ταΐζει και τον Φουσιέκκα. Η φιλανθρωπία της Εκκλησίας μας, θα σκέφτεται κάποιος, φαίνεται τόσο ιστορικά διαμέσου των δωρεών που έκανε σε φτωχούς όσο και στη σύγχρονη εποχή όπου δίνει λεφτά για διάφορα ιδρύματα, συντηρεί σχολεία κτλ.
Σύμφωνοι, απαντώ! Εδώ όμως είναι και που δύναται να μοιάσει με τον Μιχαήλη και μοιάζει με άτομα όπως τον Μιχαήλη στην εποχή που ζούμε!
Επί τούτου, τι κοινό μπορεί να έχει η “Εκκλησία της Κύπρου”, πλούσιοι όπως οι (Μιχαήλης)(12 ), Άντρου Κάρνεγκι και Τζόρτζ Σόρος και το σοκολατούχο καθαρτικό ; Εδώ θα πρέπει - αποδίδοντας κατ’αρχή τα εύσημα στον Ζίζεκ για το αναλυτικό μοντέλο - να κάνουμε μια μικρή περίληψη του ιστορίας της Εκκλησίας που αναφέραμε πιο πάνω. Η Εκκλησία λοιπόν, αντί του ρόλου του αντιστασιακού κατά την Οθωμανοκρατία, ήταν ο μοναδικός οργανισμός του οποίου η δύναμη και θέση πειράχθηκε στο ελάχιστο ή ακόμη μεγάλωσε κατά την διάρκεια της Οθωμανικής περιόδου. Σε τέτοιο σημείο μάλιστα που θεωρείτο ως η ντε-φάκτο εξουσία στο νησί. Ήταν όχι μόνο ένας μεγάλος γαιοκτήμονας, αλλά εκμεταλλευόμενη και του ρόλου της ως φοροεισπράκτορας είχε πετύχει την έκδοση φιρμανιών που ουσιαστικά κατοχύρωναν νομικά την είσπραξη φόρων από την ίδια για την ίδια. Παραδείγματα αυτών τα “Κανονικά” και οι “Ζητίαι” των οποίων η συλλογή επικουρόνταν από τους Ζαπτιέδες, φύλακες του εκάστοτε Επισκόπου. Εξεγέρσεις καθ’ όλη την διάρκεια του πρώτου μισού του 19ου αιώνα από φτωχούς ελληνόφωνους και τουρκόφωνους Κύπριους πνίγηκαν στο αίμα με την βοήθεια της Εκκλησίας. Σοκαριστικό γεγονός επίσης αποτελεί οι διαμαρτυρίες της Εκκλησίας στους Άγγλους αποικιοκράτες λόγο του ότι αμφισβήτησαν το ευνοϊκό για την Εκκλησία φορολογικό σύστημα (Ιλτιζάμ).
Και μετά όμως όλως κυνικά τι έγινε; Η Εκκλησία λαμβάνει μέρος στην εξάπλωση του εθνικισμού στο νησί και λόγω αυτού της του ρόλου χρίζεται σωτήρας του έθνους και επιτυχώς – με άπλετη περιουσία σε γη και συνειδήσεις – εντάσσεται στο καπιταλιστικό σύστημα και την Κυπριακή Δημοκρατία ως φιλανθρωπικό ίδρυμα.
Καθ ομοίωση της λειτουργίας της τελευταίας, ένας ζάπλουτος Αμερικανός, ο Άντρου Κάρνεγκι. Αυτός είχε δικό του προσωπικό στρατό και με την βοήθεια του έπνιξε όποια προσπάθεια δημιουργίας συνδικαλιστικών κινημάτων στην Βιομηχανία Ατσαλιού. Στο τέλος της ζωής του όμως δώρισε μεγάλος μέρος της περιουσίας του για εκπαιδευτικούς, ανθρωπιστικούς και πολιτιστικούς σκοπούς.
Κατ’ ένα ίδιο τρόπο ο χρηματιστής Τζόρτζ Σόρος εκμεταλλεύεται ασύστολα τον κόσμο ως σπεκουλαδόρος και μετά γράφει βιβλία κριτικάροντας τον αδηφάγο καπιταλισμό και δίνει χρήματα σε ανθρωπιστικές οργανώσεις για να διορθώσει τις ζημιές του καπιταλισμού.
Και το σοκαλατούχο καθαρτικό που κολλά μ’ όλα αυτά; Κι όμως! Η βρώση σοκολάτας έχει ως αποτέλεσμα την δυσκοιλιότητα. Κατ’ ένα παράδοξο τρόπο το καθαρτικό αυτό διαφημίζεται ως εξής: “Έχετε δυσκοιλιότητα; Φάτε περισσότερη σοκολάτα!” δηλαδή, φάτε παραπάνω από εκείνο το προϊόν που προκαλεί δυσκοιλιότητα.
Οι πιο πάνω περιπτώσεις έχουν ακριβώς την ίδια δομή. Η Εκκλησία, ο Κάρνεγκι, ο Σόρος και άλλοι πλούσιοι λειτουργούν με τον ίδιο τρόπο. Είναι οι δημιουργοί των προβλημάτων και την ίδια ώρα παρουσιάζονται ως η λύση στα προβλήματα αυτά.
Αυτά λοιπόν για την φιλανθρωπία. Τα ίδια και για τον Παπα Σκούλουκο: τα ράσα όπως είπαμε δεν κάνουν τον παπά – ή μάλλον είναι το μόνο πράγμα που τον κάνουν παπά, αλλά σίγουρα δεν είναι ταυτόσημα με την Χριστιανικότητα.
Με αφορμή την αναφορά μας στην Χριστιανικότητα, θα ήθελα να παραθέσω την μια δικαιολογία που έχω σχετικά με το πρόσωπο τόσο του Παπά όσο όμως και της ευρύτερης κοινότητας του Παλιοχωρίου. Αυτή έγκειται στην Ομοφυλοφιλία ή καλύτερα στον τρόπο με τον οποίο η κοινότητα και ως εκ τούτου η σειρά διαχειρίζεται το θέμα αυτό.
Αίγια Φούξια και Ομοφυλοφιλία λοιπόν. Κατ’ αρχή αυτό που μπορούμε να πούμε για τον τρόπο απεικόνισης της ομοφυλοφιλίας στη σειρά, είναι ότι καταφέρνει όσα σχεδόν κατάφερε η διδασκαλία της ομοφοβίας στα σχολεία μας, ασφαλώς όμως εκ του αντιθέτου. Επί τούτου αρκεί να αναφέρουμε την ιστορία της Κύπρου των δύο τελευταίων αιώνων, όπου η Εκκλησία έχοντας καταφέρει να προσδώσει σε αυτή την κατ’ εκείνη ερμηνεία της Χριστιανικής αγάπης, ο Κύπριος άντρας ήταν ένας ρωμαλέος/macho man, χριστιανός, πατριώτης και αγωνιστής με βράκα. Σεξ μεταξύ ανδρών γινόταν εν είδη βιασμού από τους Οθωμανούς και μόνο, αφού οι υπόλοιποι ήξεραν ότι πρόκειται για θανάσιμη αμαρτία.
Εν αντιθέσει, η Αίγια Φούξια αντιστρέφει όλα αυτά προσφέροντας μας μια Κυπριακή κοινωνία στις απαρχές του 20ου αιώνα όπου η ομοφυλοφιλία μπορεί να μην είναι κοινωνικά αποδεκτή αλλά σίγουρα είναι υπαρκτή.
Σε αυτήν όμως την απεικόνιση της ομοφυλοφιλίας είναι που θέλω να αναφερθώ. Υποστηρίζω λοιπόν ότι ο χαρακτήρας του «Βαντζιελή» μπορεί μεν να είναι καλοπροαίρετα διαμορφωμένος, αλλά αναπαράγει το στερεότυπο του ομοφυλόφιλου άντρα όπως αυτό έχει δημιουργηθεί από ομοφοβικές και σεξιστικές κοινωνίες. Και ποιο είναι αυτό το στερεότυπο: η «θήλυ»πρέπεια του. Αναγνωρίζοντας την σεξιστική υφή του όρου θα ήθελα εδώ να αναφέρω ότι η χρήση αυτού του όρου είναι επιτηδευμένη ως προς το γεγονός ότι απαντά ακριβώς στο γεγονός ότι ο όρος είναι προϊόν σεξιστικών κοινωνιών. Βάση αυτών των κοινωνιών – που δεν διαφέρουν σχεδόν καθόλου από αυτές σήμερα - υπάρχει «Γυναίκα» και αυτή ως το ασθενέστερο, λιγότερο έξυπνο κοκ φύλο είναι υποδεέστερη του άντρα. Παρά ταύτα ή μάλλον ως εκ τούτου αυτή η «Γυναίκα» είναι αποδεκτή στην σεξιστική μας κοινωνία εφόσον ακριβώς επιτελεί τον ρόλο τον οποίο της επέβαλαν «‘Άντρες».
Οι άντρες λοιπόν των οποίων το αντικείμενο της επιθυμίας είναι οι ομόφυλοι των, προκαλούν αν όχι δέος, φόβο για τους υπόλοιπους άντρες και γυναίκες (εφόσον οι αντίληψη των όσον αφορά τις κοινωνικά αποδεκτές συμπεριφορές έχει δομηθεί μέσα στα πλαίσια της σεξιστικής φαντασίας). Τώρα, αν σκεφτούμε το δέος αυτό να απαντά στο γεγονός ότι η επιθυμία των ομοφυλοφίλων είναι κάτι το οποίο πιθανόν προκαλεί το κατασταλμένο της αντρικής σεξιστικής φαντασίωσης, ένας τρόπος για να διατηρηθεί αυτή η φαντασίωση είναι να αποδοθεί ένα ασφαλές νόημα στην επιθυμία των ομοφυλοφίλων εν σχέση με την προαναφερθείσα σεξιστική φαντασίωση. Έ λοιπόν ποιου η συμπεριφορά δεν προσβάλλει την φαντασίωση αλλά αποτελεί μέρος αυτής: της γυναίκας – ασφαλώς όμως της «Γυναίκας» μέσα στα πλαίσια μιας σεξιστικής κοινωνίας.
Ο «Βαντζιελής» λοιπόν καλοπροαίρετα δημιουργηθέντας από τους συντελεστές της σειράς, μπορεί να συμβάλλει στην αποδοχή των ομοφυλοφίλων μέσα στα πλαίσια της Κυπριακής κοινωνίας αλλά για ποιου είδους κοινωνία μιλάμε;
Ξέρω έχω μιλήσει για πολλή ώρα. Επιτρέψτε μου όμως κάποια καταληκτικά σχόλια, γενικά, ως προς την σειρά καθ’αυτή.
Περί της «Αίγια Φούξια» ήταν ο λόγος μας λοιπόν – ή πιο συγκεκριμένα, περί του τρόπου με τον οποίο η «Αίγια Φούξια» λειτουργεί μέσα στα πλαίσια της κοινωνικής φαντασίας. Επαναλαμβάνω: και εγώ απολαμβάνω την εν λόγω σειρά με τρόπο όμοιο πιθανόν με τον δικό σας. Και αυτή η απόλαυση είναι και που κατέστη η αιτία για αυτήν ομιλία και συνεύρεση. Γιατί απολαμβάνω την «Αίγια Φούξια»; Τις σκέψεις μου περί τούτου είναι που θα προσπαθήσω να μεταδώσω στις λίγες τόσες λέξεις που απομένουν.
Η σειρά αυτή όπως είπαμε αφορά την ζωή μιας μικρής ορεινής κοινωνίας της Κύπρου στις αρχές του 20ου αιώνα. Οι πρωταγωνιστές αυτής ένας αφελής και αδαής αστυνομικός και η μεγαλομανής κόρη του, ένας κουτοπόνηρος και διεφθαρμένος παπάς, δύο αγαθοί μισθωτοί, μια φιλόδοξη χήρα μητέρα με δύο νεαρές κόρες, μια υπερπροστατευτική χήρα μάνα με ένα γιο ομοφυλόφιλο, ένας έμπορας και τοκογλύφος χήρος και η μερικώς ηλίθια κόρη του, ένας δούλος κοινής ιδιοκτησίας με οριακή νοητική καθυστέρηση, μια γυναίκα με εμφανή ψυχολογικά προβλήματα, μια κουτοπόνηρη πόρνη και ένας μαύρος Κύπριος (Ασιάτης ή Αφρικανός). Η κωμωδία πραγματώνεται μέσα από τα σκάνδαλα και τα ευτράπελα στα οποία υποπίπτουν οι κάτοικοι του χωριού αυτού και στην σταδιακή αποκάλυψη των ιδιομορφιών των χαρακτήρων τους που ξεπροβάλλουν ή/και που πλάθονται μέσω της αλληλεπίδρασης τους κατά την καθημερινή συμβίωση τους.
Ήδη από την προαναφερθείσα παρουσίαση (κατ’ουδένα λόγο αναλυτική αλλά γενικά πιστεύω δόκιμη) νομίζω ότι έκανα εμφανή τον προβληματισμό μου όσο αφορά την σειρά αυτή. Και για να σας προλάβω: όχι, δεν αμφισβητώ ούτε την ιδιοφυΐα ούτε και το αξιόλογο του χαρακτήρα των παραγόντων που συμμετάσχουν σε αυτή. Κάθε άλλο μάλιστα. Αυτό που με ενδιαφέρει είναι κάτι άλλο.
Κατ’ αρχή το έργο αυτό μας παρουσιάζει μια εικόνα της προ-μοντερνιστικής βουκολικής Κύπρου τελείως διαφορετική από κάθε άλλη σε ομοίου τύπου παραγωγή και εξιστόρηση. Και αυτό γιατί οι χαρακτήρες στη σειρά δεν είναι οι καλοκάγαθοι, βαθιά θρησκευόμενοι, πατριώτες, ιδιαίτερα τίμιοι αντιπρόσωποι της Νήσου των Αγίων, ούτε και συνιστούν μια κοινωνία χαρακτηριζόμενη από ανιδιοτελή αλληλεγγύη όπως μας τους παρουσιάζει η απολαμβάνουσα ηγεμονία εθνικιστική ιδεολογία. Κάθε άλλο μάλιστα. Αυτό που με ιδιοφυΐα πραγματώνει η εν λόγω σειρά είναι το διάβα αυτής της εθνικιστικής φαντασίωσης – αυτής για την οποία η Κύπρος ήταν μια χώρα αμιγώς ρωμαλαία/ελληνική/χριστιανική και αγωνιστική, με άθικτο τον θεσμό της οικογενείας και της εκκλησίας και με απαράμιλλη ανθρωπιά και κοινωνική αλληλεγγύη.
Υπάρχει όμως και ένας άλλος λόγος για τον οποίο η σειρά αυτή είναι ιδιοφυές. Αυτός έγκειται στον τρόπο με τον οποίο η σειρά καταφέρνει να σατιρίζει τα κακώς έχοντα στην σύγχρονη Κυπριακή κοινωνία. Από την διαφθορά και την αντί-χριστιανική συμπεριφορά της Ορθόδοξης Εκκλησίας, στην διαφθορά, αναλγησία, κακοδιαχείριση και τις ηθικές εκπτώσεις των πολιτικών και των πολιτειακών θεσμών (για το τελευταίο δες αναφορές στην Αστυνομία, στον ΘΟΚ κ.α.) έως και στην υποκρισία, τον ατομικισμό, την κερδοσκοπία και την καιροσκοπία των σύγχρονων Κυπρίων.
Πολύ σοκαριστικά όλα αυτά έτσι; Είναι να απορείς γιατί δεν υπήρξαν αντιδράσεις. Κι όμως, και αυτό έχει την εξήγηση του. Όπως μας εξηγεί ο Μλάντεν Ντολάρ, το γέλιο αποτελεί εκ των ουκ άνευ για την ιδεολογία. Μας παρέχει εκείνη την απόσταση μέσα στην οποία η ιδεολογία μπορεί πραγματικά να εμπεδωθεί χωρίς την ανάγκη κατασταλτικών μέσων επιβολής. Κάνοντας μας να νοιώθουμε ελεύθεροι από αυτήν η ιδεολογία εμπεδώνεται ολοκληρωτικά. Και το παράδειγμα: ενώ αντιλαμβάνεστε ως αληθινά τα σκάνδαλα και γενικώς κακώς έχοντα στην κοινωνία εσείς γελάτε σκεφτόμενοι «Έ, έτσι είναι η ζωή...πρέπει (κάποτε) να γελάς με τα χάλια σου». «Η ζωή συνεχίζεται...με ακριβώς το ίδιο τρόπο.

Εδώ αξίζει να σημειώσουμε ότι οι Μισταρκοί της σειράς όντως απαντούν σε ένα πραγματικό φαινόμενο. Σωστά παρουσιάζονται ως οι άγγελοι ενός πλήρως εμπεδωμένου καπιταλιστικού συστήματος: δουλεύουν για ένα πενιχρό μισθό, λίγο φαΐ και στέγη με αποτέλεσμα να μην έχουν καν τα λεφτά να πάνε στο καφενείο (σ.35 ). Επίσης υπέφεραν εντονότατης διάκρισης από την κοινωνία αφού, όπως μας υποδεικνύει και ο ποιητής Βασίλης Μιχαηλίδης στην “9τη Ιουλίου” σχετικά με τις διακρίσεις που υπέφεραν: “Είντα μας περιπαίζεις ρε, είμαστεν μισταρκοί σου; στρ.27) (Κατσιαούνης σελ. 35)
Σημειώσατε ότι η αγγλική λέξη “idiot” έχει ως ρίζα την ελληνική «ιδιώτης».
Εδώ αξίζει να σημειώσουμε ότι η μόνη διαφορά μεταξύ τραπεζών και τοκογλύφων είναι η νομιμότητα των τραπεζών: ουσιαστικά το τραπεζικό σύστημα αποτελεί την νομιμοποίηση της τοκογλυφίας – μέσω πάντα της πρόσδωσης ηθικής υπόστασης στον εγωισμό και την κερδοσκοπία.
Αναφορά στο “Children of Men” και στην απάντηση του Πικάσο απροπό την παρατήρηση που δέχτηκε απο Ναζί σχετικά με το «Γκουέρνικα» ως παραδείγματα.
Πόσοι δεν θα έκαναν τα πάντα ή σχεδόν τα πάντα για να γίνουν πλούσιοι; Πόσοι πλούσιοι δεν έκαναν εγκλήματα και παρανομίες για να γίνουν πλούσιοι; Ένα κάτι, που ο Βενιαμίν των υποψηφίων του Συναγερμού ξέχασε να αναφέρει σχετικά με τον Ωνάση είναι ότι το πρώτο του εκατομμύριο το έκανε με την εμπορία παράνομων τσιγάρων όπως επίσης ότι είχε πολύ καλές σχέσεις και επιχειρηματική συνεργασία με τον Συνταγματάρχη Παπαδόπουλο τον καιρό που ο τελευταίος ήταν ο ηγέτης της Χούντας. Υπάρχουν στοιχεία επίσης που δείχνουν τον Ωνάση να δωροδοκεί τον Παπαδόπουλο για ευνοϊκή μεταχείριση μιας προσφοράς του τελευταίου. Εν σχέση με εκείνο το πρώτο εκατομμύριο ο Ντόναλντ Τράμπ απάντησε: Μπορείς να με ρωτήσεις πως έβγαλα όλα τα υπόλοιπα λεφτά μου εκτός αυτό!
Εδώ όμως μπορούμε να προσθέσουμε ότι ίσως η υπερβολική αυτή κακία του Μιχαήλη, αποτελεί εκείνη την προστατευτική απόσταση, ούτως ώστε εμείς να παραμείνουμε ήσυχοι: δεν είμαστε δα και τόσοι κακοί! Σκεφτείτε, αν ο Μιχαήλης δεν ήταν τόσο κακός δεν θα ήταν ενδιαφέρον σαν χαρακτήρας ούτε όμως και η σειρά θα ήταν είχε εκείνο το μυστήριο του Θανατικού, του παιδιού της Μαλούς, που μας κρατά κολλημένους στην οθόνη. Αν δηλαδή, πουλούσε πίσω το χωράφι στον Μισταρκό, δεν είχε κακομεταχειριστεί την αδερφή και την κόρη του και δεν ήταν ρατσιστής έναντι στους φτωχούς, θα ήταν ένας καλός επιχειρηματίας που κατάφερε να ελιχθεί και να γίνει επιτυχημένος!
Η παρατήρηση αυτή είναι του Ζιζεκ (Ζίζεκ - συζήτηση μέσα στα πλαίσια της εκπομπής In these Times 11/2008). Η ανάλυση που θα ακολουθήσει επίσης στηρίζεται στην δική του ανάλυση.
Ειδικά με αυτή την τελευταία μου αναφορά στην καλή οικογένεια στο σπίτι του καιροσκόπου αδίστακτου επιχειρηματία είναι ενδιαφέρον να σημειώσουμε πόσο χαρακτηριστικό είναι στην σύγχρονη κοινωνία. Ο επιχειρηματίας μας λοιπόν, όπως ο Μιχαήλης, είναι ένας απίστευτα κυνικός άνθρωπος, που έχει όλες τις αλληλέγγυες αρχές και την ηθική για χέσιμο – δεν πιστεύει σε τίποτα. Η όχι; Είναι πολύ ενδιαφέρον εδώ να παρατηρήσουμε πως προσπαθεί να διατηρήσει την κόρη του τελείως αδαή και αγαθή. Η κόρη σε αυτή την περίπτωση πιστεύει – στο καλό, στις αρχές – για εκείνον. Η μάλλον, ο Μιχαήλης μεταθέτει την πίστη σε εκείνη έτσι ώστε αυτός να συνεχίσει να κάνει ότι κάνει. Κάτι δηλαδή σαν τους γονιούς που δεν πιστεύουν στον Άγιο Βασίλη αλλά φροντίζουν όπως τα παιδιά τους μη μάθουν τίποτα περί της ανυπαρξίας του. Ποιο είναι το αστείο σ’αυτή την υπόθεση; Ότι σαν πιάσεις τα μωρά μόνα τους θα σου πουν ότι ούτε αυτά πιστεύουν αλλά προσποιούνται για να παίρνουν τα δώρα.
Νικόλαος Θησεύς και η εξέγερση του 1833 - ibid σ. 19
Ταμένοι: τυπικά άρρωστοι σαν μωρά, οι γονείς έδιναν όρκο αν γίνουν καλά θα το χρωστούσαν στον τάδε άγιο και σαν το παιδί γίνει καλά ήταν υποχρεωμένο να δουλεύει για πολλά χρόνια στην Εκκλησία για να πληρώσει για τον όρκο. Άξιον σημειώσεως είναι ότι η πράξη βάση της οποίας οι γονιοί έδιναν τα παιδιά τους στην εκκλησία ονομαζόταν «Σκλάβωμα» (Κατσιαούνης σ.37)
Λαζαρόνοι: μη ικανοί για δουλειά ή μη θέλοντας να δουλέψουν αυτοί χρησιμοποιούνταν από Επισκόπους ως φρουρά, σπιούνοι ή κόλακες (Κατσιαούνης σ.39).
Εδώ σκεφτείτε την θεώρηση μας επί της εξέλιξης του χαρακτήρα του Μιχαήλη

*Το άρθρο αυτό παρουσιάστηκε ως ομιλία στην πρώτη συγκέντρωση της νεοσυσταθείσας ομάδας για κοινωνικοπολιτικό προβληματισμό "Forum Seclorum". Η ομιλία έγινε στις 2 Ιουνίου στο καφενείο "Καφενέυ" στη Λεμεσό.

Για μια αναιδή <<ελευθερία>>: Προσφυγιά

2009-07-12T20:17:00.001+03:00

<<Δεν έχω τόπο,
Δεν έχω χώρο,
Ούτε και πατρίδα,
Με τα δάκτυλα μου κάνω φωτιά,
Με την καρδιά σου τραγουδώ,
τις χορδές τις καρδιάς που κλαίν>>

Το σημερινό άρθρο το γράφω με αφορμή το τραγούδι "Naci en Alamo" από την Γιασμίν Λεβί το οποίο άκουσα μόλις λίγες μέρες πριν. Και τούτο γιατί το τραγούδι αυτό δύναται να αποτελεί ένα εξαιρετικό πρίσμα μέσα από το οποίο μπορούμε να αντιληφθούμε τον αναιδή εμπαιγμό που
τυγχάνουμε από την ιδεολογία που απολαμβάνει ηγεμονία. Ξεκινώντας λοιπόν, είναι ανάγκη να σημειώσουμε αυτούς στους οποίους το τραγούδι αυτό αναφέρεται - που δεν είν'άλλοι από τους Ρόμα, τους γνωστούς σε όλους μας ως <<γύφτοι>> και ως <<τσιγγάνοι>>. Και εδώ είναι που τα πράματα γίνονται ενδιαφέροντα. Ενώ για τους Δυτικούς οι Ρόμα ως <<τσιγγάνοι>> έχουν καταστεί σύμβολο αυτών που θεωρούν <<σπίτι τους τον δρόμο>>, αυτών που δεν αντέχουν τον <<περίκλειστο, όλο περιορισμούς Δυτικό τρόπο ζωής>>, το τραγούδι αυτό έρχεται να προσφέρει μια τελείως διαφορετική ερμηνεία των πραγμάτων. Οι Ρόμα, οι <<τσιγγάνοι>>, οι <<γύφτοι>> ποτέ δεν θέλησαν αυτή την ζωή. Εδώ και εκατοντάδες χρόνια ζουν υπο διωγμό, είν'οι αιώνιοι πρόσφυγες - και το τραγούδι αυτό αποτελεί το μοιρολόι τους. Αν λοιπόν, η αντίληψη των Δυτικών για τους Ρόμα δεν είναι αυτή που έχουν οι ίδιοι για τους εαυτούς τους και επιπλέον εαν αυτή η κυρίαρχη ερμηνεία δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα πως μπορούμε να την
εννοήσουμε; Απλά, ότι είναι διπλά βίαιη: Από την μια βλέπουμε μια υβριστική ρομαντίζουσα ερμηνεία της ζώης τους ως περιπλανώμενοι λόγω ξεριζωμού που δύναται να καταστέλλει την όποια επίδειξη συμπάθειας προς τον λαό αυτό, όπως επίσης και την αποτροπή της όποιας κριτικής προσέγγισης των συμπεριφορών που αναπτύχθηκαν στο λαό αυτό ως αποτέλεσμα των
κοινωνικών δομών που αυτοί δημιούργησαν λόγω της ιστορικής αντιμετώπισής που τυγχάνουν. Απο την άλλη, παρακολουθούμε την προαναφερθείσα αβάσταχτα ελαφριά ρομαντίζουσα ερμηνεία της ζωής των Ρόμα να ανάγεται ως μια θετική στάση έναντι στη ζωή την οποία
καλείται, τουλάχιστον η νεολαία, να επιδείξει σήμερα. Επί τούτης, εάν μελετήσουμε την πραγματεία των ασκούντων ηγεμονία διεθνών οργανισμών όπως η ΕΕ, ο ΟΗΕ και ο ΠΟΕ, θα παρατηρήσουμε ότι αναφερόμενοι στην κατεξοχήν επίπτωση της ελεύθερης αγοράς, την
ανεργία, την ερμηνεύουν ως ευκαιρία για απασχόληση σε μια άλλη χώρα, διεύρυνση των εννοιολογικών <<σου>> οριζόντων, γνωριμία με άλλους πολιτισμούς κοκ. Παρά λοιπόν την όντως τραγική υπόσταση των νέων ανθρώπων που αδυνατούν να τα καταφέρουν να ζήσουν στην πόλη και χώρα τους, κοντά σε φίλια πρόσωπα, η ηγεμονεύουσα ιδεολογία καλεί τους
νέους να αντιληφθούν το γεγονός αυτό ως κάτι το θετικό, μια ευκαιρία για πλουτισμό αλλού, καταστέλλοντας την όποια τάση αυτή η κατάσταση να τύχει πολιτικοποίησης: κριτικής, αντίστασης, ανατροπής. Το αρμόζων υποκείμενο λοιπόν για την σημερινή πραγματικότητα είναι το νομαδικό, αυτό που περιφέρεται χωρίς ρίζες: τα δικαιώματα, οι ιδέες και οι αρχές συμπυκνώνονται στον όρο "κουλτούρα" και η όποια αντίσταση στη βάση αρχών θεωρείται πρωτο-ολοκληρωτιστική και φασίζουσα. Εν τέλη, αυτό το υποκείμενο νοιάζεται μονάχα για τον πλουτισμό του, υποχρέωση δεν έχει έναντι σε κανέναν, οπότε αν καταλήξει ποτέ πρόεδρος πολυεθνικής διόλου δεν θα διστάσει να εκμεταλλευθεί και να κατακλέψει λαούς ολόκληρους -
σεβόμενο ωστόσο τον πολιτισμό τους, για τον οποίο αφιερώνει ένα δωμάτιο σε ένα μουσείο. Για σκεφτείτε το λίγο. Βάση αυτών που γράψαμε πιο πάνω, μήπως για το σύγχρονο υποκείμενο - μεγαλωμένο στα πλαίσια της ηγεμονεύουσας ιδεολογίας - το μαρτύριο της προσφυγιάς που υπέφερε ο λαός της Κύπρου δεν μπορεί, τουλάχιστον ετεροχρονικά να θεωρηθεί ως μια ευκαιρία; Και εξηγώ: μετά την εισβολή πετύχαμε μια αλματώδη οικονομική ανάπτυξη. Για το υποκείμενο που αναφέραμε πιο πάνω δεν μπορεί η εισβολή - ύστερα από 35 χρόνια - να θεωρηθεί ως να ήταν μια ευκαιρία αναδίπλωσης του οικονομικού μας δαιμονίου; Και τα μοιρολόγια τα δικά μας δεν μπορεί να τα θεωρήσει χιπ τραγούδια που εξυμνούν τον χωρίς ρίζες τρόπο ζωής του;

2009-07-05T12:47:00.000+03:00

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ

7 ΙΟΥΛΙΟΥ, 2009 – 7:30 μμ.

Καφενείο Παλιού Ξυδάδικου “Καφενέυ”, Λεμεσός

Η νεοσυσταθείσα ομάδα FORUM SECLORUM διοργανώνει την δεύτερη από σειρά δημόσιων συζητήσεων-παρουσιάσεων με θέμα “Η Παγκόσμια Οικονομική Κρίση τζαι η Παρακμή Ηγεμονίας στο Παγκόσμιο Σύστημα», την Τρίτη7 Ιουλίου, 2009 στις 7:30 μ.μ. στο καφενείο του Παλιού Ξυδάδικου “Καφενέυ”, οδός Γενεθλίου Μιτέλλα, Λεμεσός.

Εισηγητής: Δρ. Αντρέας Παναγιώτου

Είσοδος Ελεύθερη

Επικοινωνία: 99534726

"Μετρητά. Το Πένθος του Πενθέα" ή Γιατί πρέπει κάποιοι να πενθήσουν

2009-07-05T12:42:00.000+03:00

"Τι κάνεις, ούτε που νογάς, μήτε γνωρίζεις τι είσαι" Διόνυσος, Βάκχες στ.506

"Το Εγώ είναι ένας Άλλος" Ρεμπώ, 'Γράμμα στον Πολ Ντεμελύ'

" [...] (Ω)ραιότερη είναι, κατά τη μαρτυρία των παλιών, η μανία από τη φρονιμάδα, γιατί εκείνη έρχεται από το θεό, ενώ ετούτη είναι ανθρώπινη" Σωκράτης, Φαίδρος (Πλάτωνος).

"Vox populi, vox dei"

Κάτι που μπορεί να θεωρηθεί ως μίτος στην αναζήτησή μας μέσα στο λαβύρινθο του απύθμενου υποκειμένου είναι ο διαμελισμός. Και αυτό γιατί η ποίηση του υποκειμένου έγκειται στην τομή, στο διαχωρισμό, στο διαμελισμό που προκαλεί ο Λόγος στο αίσθημα πληρότητας που έφερε η ύπαρξή μας ως Ένα (με τον Άλλο/Μητέρα). Ο Λόγος αποτελεί την γενήτρια βία της κατάστασής μας ως διττοί, διπλοί: η τάξη, η λογική, η ηθική, όλα αυτά που μας καθιστούν μέλη του Κόσμου βασίζονται στην ύπαρξη του Χάους, χαρακτηριστικό του Ενός. Επί τούτου, ενθυμούμενοι τον Νίτσε, στον άνθρωπο υπάρχει τόσο η Απολλώνια όσο και η Διονυσιακή πτυχή. Από την μία η πτυχή του αγγείου και από την άλλη η μεθυστική, η ζωντανή, η βίαια και η σπερματική, ενσωματωμένη στο κρασί που που μεν το γεμίζει αλλά και που όλως παραδόξως ως η πρωτόγονη, είναι αυτή που δίνει στο αγγείο τη μορφή. Κατά τον ψυχαναλυτή και θεωρητικό της Τραγωδίας Αρβανιτάκη, γενικά η Τραγωδία και δη οι Βάκχες, αναπαριστούν -μολονότι η τελευταία με την αρχή ανεστραμμένη- ακριβώς αυτόν τον διαμελισμό, τη γενεσιουργό πράξη στη βάση της οποίας συνίσταται αυτό που ονομάζουμε το υποκείμενο, ο άνθρωπος ως κοινωνικό ον. Η Τραγωδία, ως ανάθεμα που ήταν στου Πλάτωνα την Πολιτεία, αναπαριστά εκείνη την άλλη, τη διττή πτυχή της κοινωνικής τάξης, τα πάθη, τα οποία ο Πλάτωνας αναιρεί ως θεμελιώδη συστατικά της ανθρώπινης ύπαρξης και ως εκ τούτου νομίζει ότι τα εξορίζει από την Πολιτεία του. Στις Βάκχες, ο Πενθέας ενσωματώνει τον υβριστικό κυνικό ρασιοναλισμό του υποκειμένου που νομίζει εαυτόν πλήρες, στηριζόμενο μονάχα στη αρχή ενός Απολλώνιου Εγώ, έχοντας αφήσει στη λήθη τη δεύτερη πρωτόγονη πτυχή της ύπαρξής του. Ως εκ τούτου, παραγνωρίζοντας το Διονυσιακό περιεχόμενο του δοχείου που το Εγώ αποτελεί, και εφόσον όπως προαναφέραμε είναι το περιχόμενο που δίνει στο δοχείο την μορφή, ο Πενθέας διαμελίζεται απο τον Λυσία θεό, ανήμπορος να ελέγξει την έκρηξη του κατεσταλμένου Διόνυσου μέσα του. Όπως μας λέει και ο Αρβανιτάκης, ο Πενθέας όλως ειρωνικά απαρνείται το πένθος για τον συμβολικό σπαραγμό του από το Ένα που τον εγέννησε ως άτομο και ως αποτέλεσμα της συμπεριφοράς του ως πλήρης απαρνούμενος την διπλή του πτυχή, υποφέρει τον πραγματικό σπαραγμό από του Ενός την Επιστροφή. Ποια όμως μπορεί να είναι η κοινωνικοπολιτική αλλά και η ευρύτερη σημασία του Πενθέα σήμερα; Ο Λακάν θα σημειώσει ότι "το γράμμα πάντα φτάνει στον προορισμό του... που δεν είναι άλλος από τον αποστολέα του". Δεν πάει πολύς καιρός απο τις ευρωεκλογές και το σοκ που υπέστησαν διάφοροι πολιτικοί για την αποχή των Ευρωπαίων πολιτών. Πώς όμως μπορούμε να εννοήσουμε αυτή την απάντηση από τον λαό; Από την μια έχουμε τους πολιτικούς οι οποίοι, φερόμενοι ως οι νέοι Πενθείς έχουν απαρνηθεί την ζωοφόρο Πολιτική και προβαίνουν σε μια όλως κυνική διαχείρηση της μιζέριας των πολιτών, χρησιμοποιώντας τον λόγο της ηγεμονεύουσας ιδεολογίας ως εμπειρικό μέτρο κατά τις άλογες, υπερβολικές (ζωοφόρες) απαιτήσεις του κόσμου . Ως εκ τούτου, οι πολίτες, ως φωνή θεού, επέστρεψαν διαμέσου της απουσίας τους, τον πραγματικό θάνατο που τους επιβάλλουν οι πολιτικοί με τον συμβολικό διαμελισμό τους, αναπαριστώντας με αυτό τον τρόπο, την δημιουργικά καταστροφική, την βίαιη και σπερματική, την μόνη ζωοφόρο, τη Διονυσιακή έκρηξη του Πολιτικού.

INFO
Η ομάδα ΜΙΤΟΣ παρουσιάζει τη νέα της θεατρική δουλειά Μετρητά, το πένθος του Πενθέα, εγκαινιάζοντας έναν καινούργιο κύκλο παραστάσεων που βασίζονται στις Βάκχες του Ευριπίδη.
Ημερομηνίες: 11, 12, 16, 17, 18, 23, 24 και 25 Ιουλίου στις 20:30 στο Παλιό Ξυδάδικο, Γενεθλίου Μιτέλλα 34, κοντά στο Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού. 30 και 31 Ιουλίου στις 20:30 στο ίδρυμα ARTOS στη Λευκωσία Eίσοδος: 10 ευρώ και 8 ευρώ (φοιτητικό) - για άτομα κάτω των 18 χρονών είναι ελεύθερη.
Πληροφορίες: 99864970

Η σκέψη συμβαίνει μόνο σε ταχύτητες περπατήματος

2009-07-05T12:38:00.002+03:00

Τις τελευταίες βδομάδες η ταχύτητα ως παράγοντας πρόκλησης τροχαίων δυστυχημάτων άρχισε να επανα-λαμβάνει την σημασία της κοινωνίας. Την ίδια ώρα δεν μπορούμε παρά να παρατηρήσουμε ότι η αναφορά στο παράγοντα αυτό επισκιάζεται από το τραγικό συμβάν που επακολουθεί ως αποτέλεσμα αυτού. 'Πράμα φυσικό', θα σκέφτεστε και θα συμφωνήσω. Λαμβανομένης όμως υπόψη της νύξης που έγινε πιο πάνω σε σχέση με τον παράγοντα "ταχύτητα" θα ήθελα προβώ σε μια έστω επιφανειακή θεώρηση επί του παράγοντα αυτού. Μια πρώτη και πιθανόν απλοϊκή σκέψη που συχνά νομίζω απολαμβάνει της σημασίας ολονών μας, έχει να κάνει με την ταχύτητα που μπορούν να αναπτύξουν τα αυτοκίνητα. Ενώ λοιπόν το όριο ταχύτητας στη χώρα μας είναι τα εκατό χιλιόμετρα την ώρα, εντούτοις όλα ανεξαιρέτως τα αυτοκίνητα μπορούν να υπερβούν κατά πολύ το όριο αυτό. Τώρα, αν σκεφτούμε τόσο το όριο που επιβάλλει ο νόμος όσο και τις τόσες αποδεδειγμένες θεωρήσεις όσον αφορά την δυνατότητα του μέσου ανθρώπου να ελέγξει αποτελεσματικά το όχημα του όταν αυτό κινείται σε ταχύτητες πέραν 60 τόσων χιλιομέτρων την ώρα, δεν μπορούμε παρά να απορούμε πως και δεν γίνεται θέμα για την απαγόρευση - έστω της εισαγωγής - οχημάτων που μπορούν να υπερβούν αυτό το όριο ταχύτητας.
Αναλογιζόμενοι την προαναφερθείσα αναφορά σε σχέση με τους πραγματικούς κινδύνους και τα τραγικά αποτελέσματα της κατάστασης αυτής μπορούμε να θεωρήσουμε ότι η εμμονή μας αυτή να μην προβαίνουμε στην ριζική αυτή επέμβαση, αγγίζει μια δυνάμει "μυστήρια" σχέση που μπορεί να υπάρχει με την ταχύτητα.
Που μπορούμε να παρατηρήσουμε μια ανάλογη εμμονή παρά τις πρακτικά αρνητικές επιπτώσεις που επιφέρει η ταχύτητα;
Είναι νομίζω αδιαμφισβήτητη η ηγεμονία που έχουν αποκτήσει τα ταχυφαγία στην καθημερινότητα μας. Και τούτο παρά το γεγονός ότι η απώλεια της συνήθειας να αφιερώνουμε χρόνο στο φαγητό μας δεν έχει ως αποτέλεσμα μόνο την ποιότητα του φαγητού καθ'αυτού. Μαζί με την ποιότητα χάθηκε και η δυνατότητα της επικοινωνίας που δύνατο να συνέβαινε κατά την διάρκεια ενός δείπνου ή και μεσημεριανού - μια απώλεια της οποίας οι επιπτώσεις, τουλάχιστον όσον αφορά τις οικογενειακές σχέσεις, είναι νομίζω αισθητές στην κοινωνία μας σήμερα.
Επίσης, οι σχέσεις και ιδιαίτερα ο ερωτισμός έχει νομίζω δεχτεί τις επιπτώσειςτης μεταχείρισης του χρόνου υπό το πρίσμα της ταχύτητας. Εδώ, παράδειγμα μπορεί να αποτελέσει το φαινόμενο του - με συγχωρείτε -"Σπορτ φάκινγκ" που είναι ορατό στην εποχή μας. Ως αποτέλεσμα λοιπόν της -άκρως επιφανειακής - αποδόμησης των άλλοτε απολαμβάνουσων την ηγεμονία συμπεριφορών που προηγούνταν μιας ερωτικής συνεύρεσης (πχ μια γνωριμία με τον/ην άλλο/η όχι κατ'ανάγκη σωματική), αυτό που παρατηρούμε σήμερα είναι μια επίδοση στο "σέξ" με μοναδική τελεολογία την ολιγόλεπτη εγωιστική απόλαυση - με ενδεχόμενη την καύση θερμίδων. Ένα πιθανό παράδειγμα προς τούτο είναι η ελαχιστοποίηση του χρόνου που αφιερώνεται στα "προκαταρκτικά" και στην (μετά την ερωτική περίπτυξη) επικοινωνία χωρίς όμως αυτό να σημαίνει μεγιστοποίηση του χρόνου του κυρίως μέρους της ερωτικής πράξης.
Ένα άλλο παράδειγμα ως προς την καθιέρωση της ταχύτητας ως ο κυρίαρχος ρυθμιστικός παράγοντας της ζωής μας είναι το σύγχρονο τσιγάρο. Είναι γνωστό ότι τα χημικά με τα οποία εμποτίζονται τα τσιγάρα έχουν ως τέλος το "κουίκ φιξ", του καπνιστή, καθιστώντας την επικαλούμενη "απόλαυση" το λιγότερο παραπλανητική. Σε σχέση με αυτό σκεφτείτε το πούρο και την ταξική προέκταση αυτού, λαμβανομένου υπόψη του χρόνου που χρειάζεται να το καπνίσεις, την τιμή του και την ρήση "ο χρόνος είναι χρήμα".
Χωρίς να υπαινίσσομαι ότι τα προαναφερθέντα αποτελούν είτε μοναδικά παραδείγματα είτε καταλυτικές επεξηγήσεις της επίδρασης της ταχύτητας στη ζωή μας και της εμμονής να μην την εννοούμε ανάλογα, θα τελειώσω με το εξής:
Η μέτρηση του χρόνου εν σχέση με το χρήμα και η συναφή θεώρηση της αφιέρωσης χρόνου σε οτιδήποτε μη κερδοφόρο ως απαγορευτική ή ως απόδειξη της πλουσιότητας δεν είναι φυσική αλλά είναι πραγματική. Γιατί όμως, εφόσον ξέρουμε, δεν αντιδρούμε;

Περί Παραστάσεων και Θεσμών

2009-06-28T12:24:00.001+03:00

Είναι δύο παραδείγματα στα οποία ο Ζίζεκ επιστρέφει ξανά και ξανά που θα ήθελα να σκεφτούμε σήμερα. Και αυτό γιατί τα νομίζω διαφωτιστικά ως προς τα (ενδεχομενικά) τεκταινόμενα των δέκα τελευταίων ημερών - σχετικά με την σήψη και την διαφθορά τόσο στην αστυνομία αλλά και γενικότερα στην κοινωνία - στα οποία παραμένουμε θεατές.Ήταν το 1956 όταν ο Νικίτα Χρουστσόφ ανέλαβε τα ηνία της Σοβιετικής Ένωσης και αποφάσισε την αναφορά και καταδίκη των εγκλημάτων στα οποία προέβη το κράτος εν καιρό Στάλιν. Μετά που έκανε λοιπόν την περίφημη εκείνη ομιλία όπου αναφερόταν στα γκούλαγκ, στις εκτελέσεις και στα λοιπά εγκλήματα του Στάλιν, πολλά από τα μέλη της νομενκλατούρας αυτοκτόνησαν όπως επίσης και το έως τότε αλάθητο του ηγέτη πλήγηκε ανεπανόρθωτα. Γιατί αυτοκτόνησαν; Γιατί πλήγηκαν οι παραστάσεις, κάτι για το οποίο – βάση του σταλινισμού - έπρεπε να διατηρηθεί πάσι θυσία. Γιατί; Τότε ο ηγέτης, επιτελούσε την λειτουργία του φετίχ, δηλαδή ήταν αυτό που ενσωμάτωνε την απάρνηση του τραύματος. Στην προκειμένη ποιο ήταν το τραύμα: πρώτον ότι όλοι ξέρανε ότι αυτά τα εγκλήματα γινόντουσαν και δεύτερο ότι αυτά γινόντουσαν για όχι σωστούς – δηλαδή αγνά εποικοδομητικούς ως προς το κτίσιμο του σοσιαλισμού – λόγους. Εν κατακλείδα, οι παραστάσεις έπρεπε να διατηρηθούν για τον μεγάλο Άλλο, αυτού που η άγνοια – ως προς την αγνότητα μας - έπρεπε να διατηρηθεί. Και ποια η αξία του Χρουστσόφ; Ότι – παρά τα όποια οπορτουνιστικά και τακτικιστικά του κίνητρα – η πράξη του μπορεί να θεωρηθεί μια «πράξη αυθεντικής λαϊκής βούλησης» (Ζίζεκ), μια Πολιτική πράξη, εφόσον άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την παρούσα κατάσταση και επομένως την κατάσταση καθ’αυτή.Το δεύτερο μας παράδειγμα αφορά τη τελευταία ταινία με τον Μπάτμαν, αυτή με τίτλο «Ο Σκοτεινός Ιππότης». Στο τέλος αυτής της ταινίας βλέπουμε τον Μπάτμαν να επιχειρηματολογεί υπέρ της διατήρησης της εικόνας της αθωότητας ενός πολιτικού παρά την ενοχή του υποστηρίζοντας ότι ο λαός πρέπει να συνεχίζει να πιστεύει ότι η κατάσταση (της κοινωνίας, του κράτους) δεν είναι τελείως διεφθαρμένη (όπως όμως πραγματικά είναι). Σε αυτή την περίπτωση τι παρατηρούμε; Ο Μπάτμαν επικαλείται την σημαντικότητα διατήρησης της αθωότητα του μεγάλου Άλλου - στην οποία προαναφερθήκαμε – διατηρώντας όμως ένα όντως διεφθαρμένο σύστημα.Πίσω όμως στην Κυπριακή πραγματικότητα. Η τελευταία πράξη στην υπόθεση Κίτα η οποία επανέφερε στην επιφάνεια/δημοσιότητα την σήψη και την διαφθορά της αστυνομίας και της κοινωνίας , παρουσιάζεται ως ο ποταμός του οποίου το ρεύμα φαίνεται τόσο δυνατό που δύναται να καταστεί το μέσον εξυγίανσης των. Σχετικά με αυτό, ο πρώην Υπουργός Δικαιοσύνης κος Σοφοκλέους, δήλωσε ότι η διαφθορά είναι διαχρονική και αγγίζει όλα τα κόμματα – «όλους μας» (αναφερόμενος στους πολιτικούς) – ανεξαρτήτως φέρνοντας μάλιστα ως παράδειγμα χρηματοδοτήσεις από τουλάχιστον ύποπτους επιχειρηματίες αλλά και ανώνυμους, που εύλογα δημιουργούν πολύ ανησυχητικά ερωτήματα. Σχετικά με όλα αυτά, μόλις πριν λίγες μέρες, αξιωματούχος του κράτους με αφορμή την δημοσιοποίηση εγγράφων που ερμηνεύτηκαν ως να υποδεικνύουν την (πιθανή) ενοχή άλλου ανώτερου αξιωματούχου του κράτους, αντέδρασε ζητώντας όπως επιδειχτέι ο απαιτούμενος «σεβασμός προς τους θεσμούς» και περιορισμός δηλώσεων που θέλουν τους πάντες να είναι υπεύθυνοι καθότι «έτσι πρέπει να πάμε όλοι φυλακή». Ε λοιπόν, ιδού το ερώτημα: Αν δεχτούμε τις δηλώσεις όλων των πολιτικών ότι υπάρχει σήψη και διαφθορά και αυτές του τέως Υπουργού Δικαιοσύνης ότι αυτή αγγίζει και όλα τα κόμματα πώς μπορούμε να εννοήσουμε τις προσπάθειες προστασίας των θεσμών και των ανάλογων παραστάσεων και τις προσπάθειες εμπέδωσης – στο λαό – ότι το χέρι της Δικαιοσύνης δεν θα σταματήσει σε κανέναν; Ως να περιγράφουν μια κοινωνία όπως αυτήν της Σοβιετικής Ένωσης το 1956 και συνάμα να προαναγγέλλουν μια Χρουστσοφική εξυγίανση ή μια κοινωνία αλα Γκόθαμ Σίτι με την συναφή ανάγκη μιας πράξης όμοιας με αυτή του Μπάτμαν;

«Φαύστα» ή αλλιώς «Πώς το Πολιτικό κάνει Αντάρτικο»

2009-06-23T14:42:00.002+03:00

«Φρενοβλαβής δεν είναι ένας δύσμοιρος ανθρωπάκος που νομίζει ότι είναι βασιλιάς - φρενοβλαβής είναι ο βασιλιάς που νομίζει ότι είναι πράγματι βασιλιάς»

Λακάν

Περιγράφοντας το έργο «Φαύστα» ο συγγραφέας αυτού ? δηλαδή ο ίδιος ο Μποστ ? είπε ότι το έργο, με την προσθήκη κάποιων αναφορών, θα μπορούσε να καταστεί «πολιτικό». Από μόνα τους αυτά τα εισαγωγικά θα μπορούσαν να αποτελέσουν θέμα για συγγραφή ολόκληρου βιβλίου. Και τούτο γιατί φέρνουν στη επιφάνεια το πνεύμα της εποχής που ζούμε. Το ποιο, πως και γιατί είναι αυτό που θα προσπαθήσω να αναδιπλώσω στις λίγες λέξεις που απομένουν.
Είναι σχεδόν κοινότυπο να αναφερθούμε στη σύγχρονη δυτική κοινωνία χαρακτηρίζοντάς την ως μια όπου κανένας πλέον δεν πιστεύει, όπου οι πάντες είναι κυνικοί, διεφθαρμένοι, καιροσκόποι, κερδοσκόποι κ.ο.κ. Πολύ σωστά όλα αυτά πλην όμως του γεγονότος ότι σήμερα οι άνθρωποι δεν πιστεύουν. Αντίθετα, σήμερα μπορεί να πει κανείς ότι πιστεύουμε πιο πολύ παρά ποτέ άλλοτε. Το πρώτο από τα δύο παράδειγμα προς τούτο ? τα οποία αναφέρει ο Ζίζεκ - είναι τα Χριστούγεννα. Ως προς τούτο, σαν τον/την ρωτήσεις κανένας ενήλικος γονέας σήμερα δεν θα σου πει ότι πιστεύει στον 'Αγιο Βασίλη.Αυτό που θα σου πουν είναι ότι κάνουν ότι πιστεύουν γιατί πιστεύουν σε αυτόν τα παιδιά τους. Το δεύτερο παράδειγμα είναι σχετικό με τον διάσημο κβαντικό φυσικό Νηλς Μποργκ. Μια μέρα λοιπόν, κατά την διάρκεια μιας συνέντευξης με τον Μποργκ στο σπίτι του, ο δημοσιογράφος τον ρώτησε: «Παρατήρησα ότι πάνω από την πόρτα σας έχετε κρεμασμένο ένα αλογοπέταλο. Δεν είναι αντιφατικό για ένα μεγάλο φυσικό όπως εσάς να πιστεύει σε τέτοιες δεισιδαιμονίες;». Στην ερώτηση αυτή ο Μποργκ απάντησε: «Όχι δεν πιστεύω σε δεισιδαιμονίες. Μου είπαν όμως ότι το πέταλο λειτουργεί ακόμα και αν δεν πιστεύεις (ότι έχει κάποια μαγική ιδιότητα: σου φέρνει τύχη κτλ)». Αυτό που είναι άξιο σημασίας σε αυτά τα δύο παραδείγματα είναι το γεγονός της μετατειθεμένης πίστης. Στην προκειμένη περίπτωση τόσο ο Μποργκ όσο και οι γονείς πιστεύουν μέσω των άλλων. Το ενδιαφέρον ερώτημα σε αυτό είναι γιατί. Γιατί δεν απαντούν ότι απλώς δεν πιστεύουν; Η απάντηση που δίνει ο Ζίζεκ είναι γιατί πιστεύουν πάρα πολύ. Μετατείθουν την πίστη τους σε τρίτους γιατί ενδόμυχα πιστεύουν ότι αν πουν ότι πραγματικά πιστεύουν σε αυτό (στο αντικείμενο, στο πρόσωπο) θα έρθουν σε επαφή με κάτι το πολύ τρομακτικό: με την αβυσσαλέα διάσταση μετά του άλματος (της πίστης). Αυτός λοιπόν είναι και ο τρόπος με τον οποίο λειτουργεί η σύγχρονη ιδεολογία. Ξέρουμε ότι ο εκάστοτε πολιτικός δεν είναι ειλικρινής, ότι μας λέει ότι μας λέει για χάριν της εξουσίας. Εντούτοις όμως τον ψηφίζουμε. Και αυτό γιατί αυτό που πιστεύουμε δεν είναι ο/η ίδιος/α αλλά την συμβολική του θέση. Σε αυτό που πιστεύουμε είναι το σύστημα, σΆαυτό το ωσάν καθολικό που κατά κάποιον τρόπο συντηρεί την πίστη μας ότι αυτό υπ-άρχει και κρατά τα πάντα σε κάποια τάξη.
Κάτι ανάλογο λοιπόν πράττει και ο Μποστ αλλά με τον πλέον ανατρεπτικό τρόπο. Μας λέει λοιπόν ότι το έργο εν τη απουσία συγκεκριμένων αναφορών δεν είναι «πολιτικό». Αυτά τα εισαγωγικά παραπέμπουν στον τρόπο με τον οποίο η τέχνη σήμερα ορίζεται μέσα στα πλαίσια της σύγχρονης ιδεολογίας ως κάτι το προσωπικό, ενδόμυχο, ψυχικό, ψυχολογικό, απολιτικό. Μάλιστα η ««πολιτική τέχνη»» θεωρείται πλέον με τον αρνητικό όρο «στρατευμένη», που εννοείται ως κάτι που αναιρεί το «φιλελεύθερο πνεύμα» που πρέπει να χαρακτηρίζει τον καλλιτέχνη και το έργο του. Πως μπορούμε να εννοήσουμε αυτό που κάνει ο Μποστ; Αναφέρεται στο πολιτικό εντός εισαγωγικών παραπέμποντας ακριβώς στην σύγχρονη πραγματεία περί τέχνης όπου το Πολιτικό περιορίζεται στην σφαίρα της πολιτικής. Κι όμως. Όπως θα δείτε και εσείς τίποτα δεν είναι πιο Πολιτικό από την Φαύστα.
Γιατί ανατρεπτική κωμωδία δεν είναι αυτή που πλήττει το συγκεκριμένο αφήνοντας αλώβητο το καθολικό. Ανατρεπτική κωμωδία είναι αυτή που πλήττει το συγκεκριμένο ως το μόνο τόπο όπου το καθολικό πραγματώνεται ως τέτοιο.

Κωδικός άρθρου: 879686

ΠΟΛΙΤΗΣ - 23/06/2009, Σελίδα: 63

Η Ευρωπαϊκή Ακροδεξιά

2009-06-22T02:07:00.000+03:00

Ή γιατί, "Λέξεις όπως κέντρο-αριστερά, κάνουν τα εύθραυστα κανονιστικά όργανα των γλωσσολόγων να τρίζουν" Παζολίνι

Αφορμή για τη σημερινή θεώρηση αποτελεί ένα άρθρο των New York Times με τίτλο "Οι Ευρωπαίοι Ψηφοφόροι Ξέρουν τι δεν Θέλουν" που δημοσιεύτηκε στον Κυριακάτικο Πολίτη. Εκεί σε μια δυνάμει επεξήγηση/αποτίμηση των αποτελεσμάτων των εκλογών για την Ευρωβουλή, παρατηρούμε να αναδιπλώνεται ο απολαμβάνων ηγεμονία σύγχρονος απολιτικός ηθικιστικός φιλελεύθερος καπιταλιστικός λόγος σε όλο του μεγαλείο. Τι εννοώ; Σε αυτό είναι που θα αναφερθώ. Το συγκεκριμένο άρθρο αρχίζει τη θεώρησή του επί των αποτελεσμάτων των ευρωεκλογών κάνοντας ειδική αναφορά στη νίκη του ακροδεξιού κόμματος του Βίλντερς στην Ολλανδία και πως αυτή η νίκη έγινε λήπτης καταδίκων από τη γερμανική δημοσιογραφική γνώμη. Εν συνεχεία, θεωρεί επί της ανόδου της ακροδεξιάς στη γενικότερη ΕΕ προβάλλοντας το επιχείρημα ότι η υιοθέτηση από τους Χριστιανοδημοκράτες των αρχών της Σοσιαλδημοκρατίας (!!!), αφαίρεσε από το πολιτικό σκηνικό την αναγκαία ισορροπία. Πώς εννοείται όμως αυτή η ισορροπία; Το άρθρο μάς μιλά για τις ευαισθησίες των Ευρωπαίων για την απώλεια της πολιτισμικής ταυτότητάς τους και πως αυτές οι ευαισθησίες τυγχάνουν περιγραφής ως ρατσιστικές από τους άρχοντες της παρούσας πολιτικής κατάστασης. Αυτό το γεγονός, κατά το άρθρο, αποξενώνει τον κόσμο τόσο από τα Σοσιαλδημοκρατικά όσο και από τα Χριστιανοδημοκρατικά κόμματα εφόσον τα τελευταία έχουν απολέσει το ρόλο τους ως προστάτες της όποιας παραδοσιακής πολιτισμικής ταυτότητας και έχουν αγκαλιάσει τις αρχές της κεντροαριστεράς που ενστερνίζεται η σοσιαλδημοκρατία. Και ποιες είναι αυτές οι αρχές; Η παγκοσμιοποίηση ή αλλιώς κατάσταση της φιλελεύθερης καπιταλιστικής δημοκρατίας ως τη μόνη αποδεκτή θεώρηση της πραγματικότητας. Σε αυτή την πραγματικότητα, κατά το κείμενο, έχουμε ένα εξοστρακισμό ανησυχιών περί πολιτισμικής ταυτότητας και αντί αυτής παρατηρούμε μια επικέντρωση στη διαχείριση της οικονομίας και της κρίσης αυτής. Έ, λοιπόν με την άνοδο της ακροδεξιάς -ως πρεσβευτή των ανησυχιών αυτών- έχουμε μια επιστροφή στην πραγματικότητα (!) αφού αυτή αντιτάσσεται της επιβολής της κεντροαριστερής ηθικής του "πολιτικά ορθού" και υπερασπίζεται την παράδοση. Και πώς εξηγεί την μη άνοδο της ακροδεξιάς και της αριστεράς στην Γερμανία; "Οι μάζες δεν ξέρουν πάντοτε τι θέλουν. Ξέρουν όμως τι δεν θέλουν. Και αυτό δεν μπορεί παρά να είναι θετικό". Για να δούμε όμως. Τα πράγματα έχουν πράγματι έτσι; Ποιο είναι το υποκείμενο του σύγχρονου παγκοσμιοποιημένου καπιταλισμού; Το ανεξάρτητο εγωιστικό ρασιοναλιστικό άτομο. Αυτό που χωρίς την ανάγκη του ανήκειν σε οποιασδήποτε συλλογικότητα απεμπολεί την όποια εμμονή σε σχετικές αξίες και αρχές ως ιδεολογική και δυνάμει πρωτο-ολοκληρωτική, είναι έτοιμο να κυνηγήσει το όνειρο όπως αυτό πραγματώνεται μέσα στις διαφημίσεις αρωμάτων, αυτοκινήτων και τις "ιαματικές" ρήσεις νιου-έιτζ πνευματικών υβριδίων. Πού όμως έγκειται το πρόβλημα σε αυτό το υποκείμενο και κείμενο;
Πρώτον: Η διαχειριστική οικονομίστικη πολιτική που προάγουν οι σοσιαλδημοκράτες είναι τέκνο της Θατσερικής και Ρεϊγκανικής laissez faire δεξιάς. Αν υπήρξε οποιαδήποτε διολίσθηση στο πολιτικό σκηνικό είναι αυτή των "σοσιαλιστών" σε "καπιταλιστές in general" (Ζίζεκ) ή κήρυκες ενός "καπιταλισμού με ανθρώπινο πρόσωπο". Οι Χριστιανοδημοκράτες αν έκαναν οτιδήποτε μέσα στα πλαίσια της ιδεολογίας τους είναι να αποκηρύξουν τη θρησκεία ως μέτρο του ανήκειν και την ίδια ώρα να υιοθετήσουν ένα αντιχριστιανικό ιδεολόγημα. Δεύτερο: Ο άνθρωπος έχει ανάγκη το ανήκειν σε μια συλλογικότητα. Το γεγονός ότι η ηγεμονούσα ιδεολογία προάγει την ολοκλήρωση (με και χωρίς εισαγωγικά) ως απόρροια της επιτυχίας μέσα στα πλαίσια του υφιστάμενου εγωκεντρικού συστήματος προκαλεί προβλήματα καθότι η κοινωνία των χρηστών Mac δεν είναι μια που θα βοηθήσει σαν μείνεις άνεργος και χωρίς φαΐ. Αν λάβουμε επίσης ότι η προαναφερθείσα αλά Αμέρικαν Ντρίμ(TM) πραγματικότητα έπαθε ρήγματα κατά τον τελευταίο χρόνο, όπως επίσης και την επιτυχή δαιμονοποίηση της Αριστεράς με τον Ψυχρό Πόλεμο, τότε η μόνη μορφή του συλλογικού και ο μόνος (λάθος μεν αλλά) Πολιτικός λόγος (με τις σχετικές κακές "λύσεις) που προσφέρεται, εκφράζεται από την Ακροδεξιά.
Τρίτο: Τι είναι χειρότερο; Να νιώθεις καταπίεση ή να νομίζεις ότι αυτό είναι κανονικό να την υποφέρεις; Επί τούτου, πώς αλλιώς μπορεί να θεωρηθεί η ψήφος των Γερμανών πολιτών παρά ως παράδειγμα του υποκειμένου-παράγωγο του φιλελεύθερου ολοκληρωτισμού: οι Ναζί είναι το κακό και οι Αριστεροί το κακό και ουτοπικό (;) - και ότι να υπομένουν τον καθημερινό εξευτελισμό για λίγο αγοραίο σκοπό για την ζωή τους κανονικό;

του Νικόλα Δευτερά

Κωδικός άρθρου: 879038

ΠΟΛΙΤΗΣ - 21/06/2009, Σελίδα: 39

2009-06-15T15:43:00.002+03:00

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ

«FORUM SECLORUM»

ΑΝΑΒΟΛΗ ΣΥΖΗΤΗΣΗΣ

Η προγραμματισμένη για την Τετάρτη 17 Ιουνίου 2009 συνάντηση, με θέμα «Κοινωνία και Ομοφυλοφιλία :

μια κριτική ανάλυση» και εισηγητή τον κ. Άγγελο Εμμανουήλ, αναβάλλεται λόγω κωλύματος του ομιλητή.

Η ημερομηνία παρουσίασης του πιο πάνω θέματος θα ανακοινωθεί αργότερα.

Υπενθυμίζουμε επίσης ότι η επόμενη προγραμματισμένη παρουσίαση/συζήτηση με θέμα την Οικονομική Κρίση και

ομιλητή τον κ. Αντρέα Παναγιώτου θα πραγματοποιηθεί στις 8 Ιουλίου 2009 στις 7.00 μ.μ στο καφενείο

του Παλιού Ξυδάδικου, οδός Γενεθλίου Μιτέλλα στη Λεμεσό.

Φιλικά,

«Forum Seclorum»

Απολαμβάνοντας το Τέλος της Ιστορίας

2009-06-15T12:45:00.001+03:00

«Αν ζούσαμε σε πραγματική δημοκρατία, αν η πολιτική δεν ήταν νεκρή, αν δεν είχε αντικατασταθεί από μια φαύλα διαχείριση της μιζέριας, του εξευτελισμού και της εκμετάλλευσης , αν οι πολίτες δρούσαν ακόμη βάση αυτής τους της υπόστασης και όχι ως καταναλωτές, φετιχιστές, λάτρεις της ενσωμάτωσης του ψεύδους που μόλις και τους συντηρεί από το να νοιώσουν τον πανικό της απουσίας σκοπού της ζωής τους, θα νοιώθαμε αγωνία. Τώρα, θα ήμασταν άλλοι/ες στους δρόμους και άλλοι/ες κολλημένο/ες μπροστά από τις τηλεοράσεις μας, αγχωμένοι για το αύριο που μπορεί να έρθει όντας διαφορετικό από το σήμερα - προσπαθώντας να αναγνώσουμε τις επιπτώσεις του Πολιτικού που θα είχε αναδυθεί την περασμένη εβδομάδα.
Αλλά «ευτυχώς» δεν υπάρχει τέτοια περίπτωση. Βλέπετε είναι από το 1989 που μας διαβεβαίωσαν πως η Ιστορία έχει τελειώσει, ότι πέθανε. Πως, βάση και τον (κάποιο) Χέγκελ ύστερα από την επανάσταση του 1789 και την νίκη των αρχών της Γαλλικής Επαναστάσεως μέσω του Ναπολέοντα στην μάχη της Τζένα κατά των Πρώσων, ο άνθρωπος έφτασε στο απόγειο της πνευματικής του ολοκλήρωσης μέσω της πραγμάτωσης και “επικείμενης καθολικοποίησης” (Φουκουγιάμα απροπό Χέγκελ) του φιλελεύθερου κράτους και του καπιταλισμού. Επί του προαναφερθέντος “επικείμενου”, σίγουρα έπρεπε να γίνουν πολλά πράγματα στην συνέχεια – όπως η κατάργηση της δουλείας, η διεύρυνση των αρχών έτσι ώστε να περιλαμβάνουν τις γυναίκες, τους/ες ομοφυλόφιλους/ες, τις φυλετικές μειονότητες – αλλά αυτό που είναι σίγουρο είναι ότι όσον αφορά την ιδεολογία αυτή αποτελεί τον σκοπό της Ιστορίας που επετεύχθη.
“Και τι με τον φασισμό και τον κομμουνισμό;” ευλόγως διερωτόμαστε. Αυτά, λοιπόν τα εγχειρήματα απέτυχαν γιατί ακριβώς είναι ελλειπή. Το πρώτο, θεωρώντας επί των ελλειμμάτων του φιλελευθερισμού – υλισμός, έλλειψη κοινωνικής αλληλεγγύης, την αποχαύνωση της πολιτική – τα όρισε ως ουσιαστικές αντιφάσεις και επί τούτων δοκίμασε να δημιουργήσει ένα «νέο άνθρωπο» με τερατώδεις συνέπειες για την ανθρωπότητα που δεν απαντούσε στο απ-άνθρωπο μοντέλο της κοινωνίας του. Ευτυχώς όμως, τόσο ως ιδεολογία όσο και ως πραγματικότητα, ο φασισμός πέθανε μέσα στα συντρίμμια της Δρέσδης, της Χιροσίμα και του Ναγκασάκι. Και επι αυτών οικοδομήθηκε το πλέον αδιάσειστο παλάτι του φιλελεύθερου καπιταλισμού.
Ο κομμουνισμός πάλι, αποτέλεσε μια ακόμη απειλή για τον φιλελευθερισμό και τον καπιταλισμό μολονότι πολύ πιο επικίνδυνη. Θεωρώντας ως δομική αντίφαση του φιλελευθερισμού και του καπιταλισμού την ύπαρξη τάξεων εν είδη κεφαλαίου και εργατιάς, οικοδόμησε ένα σύστημα το οποίο δημιουργούσε μια αταξική κοινωνία. Το πρόβλημα όμως σε αυτή του την προσπάθεια είναι ότι δεν κατάφερε να απαντήσει στην ανάγκη του ατόμου για αναγνώριση εφόσον ο Μαρξ αντιστρέφοντας τον ιδεαλισμό του Χέγκελ, απαλλοτρίωσε το πνεύμα για χάριν της ύλης. Και ο Κομμουνισμός όμως έπεσε με το τοίχος το 1989.
Με την πτώση του τοίχους, αποδείχθηκε πλέον η καθολική νίκη του φιλελευθερισμού. Ο εθνικισμός, ο ρατσισμός, η ομοφοβία, η κάποια απομεινάρια αυταρχίας έχουν πλέον μια ημερομηνία λήξης όχι πολύ μακρινή. Βλέπεται αυτά είναι και που φταίνε που δεν διευρύνθηκε η αταξικότητα του φιλελεύθερου καπιταλισμού – «απλά» το σύστημα πρέπει να ασκήσει την ηγεμονία και αυτοί θα καταλάβουν το λάθος τους.»
Αυτά λοιπόν σκεφτόμουν το περασμένο Σάββατο. Πόσο ξέγνοιαστος ένοιωθα που πλέον μόνο διαχειριστές χρειαζόμαστε για να κάνουν τις απαραίτητες ρυθμίσεις ώστε να ξεπεραστούν τα όσα προβλήματα. Ότι πλέον τίποτα δεν θα αλλάξει ως προς ηγεμονία του φιλελευθέρου καπιταλισμού. Για αυτό λοιπόν αποφάσισα να πάω θάλασσα. Το θερμόμετρο βλέπετε έδειχνε 35 και ήταν πολύ ζέστη για να περιμένει κανείς ουρά σε κανά τσιμεντένιο σχολείο. Αφού και χωρίς εμένα το κεφάλαιο ζει για μένα...με μένα, από μένα. Εξάλλου στο ραδιόφωνο έχουν πάψει εκείνο το θόρυβο τον οποίο επί πληρωμής τους υποχρέωναν να αναμεταδίδουν, μεγεθύνοντας το διάστημα μεταξύ τραγουδιών. Έτσι, ο χρόνος μεταξύ σπιτιού και παραλίας φάνταζε πολύ λιγότερος.
Μπροστά μου ένα μπουλούκι ανθρώπων: άσπροι, μαύροι, κίτρινοι κουνούν κάτι σημαίες, φωνάζοντας για κάτι για βιογενετική, οικολογία, παραγκουπόλεις και μια επερχόμενη σύνοδο των «ισχυρών» στη Γενεύη τον Δεκέμβρη. Ακούς εκεί «ισχυροί»! Αφού όλοι ίσοι είμαστε. Κατέβηκα να δω τι διάολο θέλουν.

2009-06-11T13:13:00.000+03:00

FORUM SECLORUM

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ

ΝΕΑ ΟΜΑΔΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΥ ΔΙΟΡΓΑΝΩΝΕΙ ΣΥΖΗΤΗΣΗ

17 ΙΟΥΝΙΟΥ, 2009 – 7 μμ.

Καφενείο Παλιού Ξυδάδικου, Λεμεσός

Η νεοσυσταθείσα ομάδα FORUM SECLORUM διοργανώνει την δεύτερη από σειρά δημόσιων συζητήσεων-παρουσιάσεων με θέμα « Κοινωνία και Ομοφυλοφιλία : μια κριτική ανάλυση », την Τετάρτη 17 Ιουνίου, 2009 στις 7 μ.μ. στο καφενείο του Παλιού Ξυδάδικου, οδός Γενεθλίου Μιτέλλα, Λεμεσός.

Εισηγητής: Άγγελος Εμμανουήλ

Είσοδος Ελεύθερη

Επικοινωνία: 99 498911 / 97 778803

http://forumseclorum.blogspot.com/

"Πικνίκ στο Πεδίο της Μάχης" ή αλλιώς 'Μια μέρα σήμερα'

2009-06-07T13:20:00.002+03:00

Ο Μποντλέρ δήλωσε ότι η ποίηση επιτελεί μια λειτουργία ανάλογη με αυτήν της ενδυμασίας. Η αθλιότητα και η ματαιότητα της ανθρώπινης ύπαρξης γίνεται πιο υποφερτή σαν ο ποιητής την "ντύσει" με μεταφορές. Κατ' έναν ανάλογο τρόπο, τα ενδύματα -ως μεταφορικές εκφράσεις της αντίληψης του κόσμου από τον δημιουργό τους- ντύνουν τη βιαιότητα της αδυσώπητης και μακάβριας γύμνιας του ανθρώπινου σώματος.
Σχεδόν έναν αιώνα αργότερα, ο φιλόσοφος Θίοντορ Αντόρνο ανέφερε ότι "Μετά το Άουσβιτς, το να γράφεις ποίηση είναι βαρβαρότητα". Η ποίηση -αντιληπτή ως ένα εύμορφο, λυρικό και συνάμα αφαιρετικό εκφραστικό μέσο- μπροστά από την ανείπωτη φρίκη του ολοκαυτώματος, δύναται να καταστεί "μια διαστροφική αντίφαση". Σε σχέση με αυτήν τη θεώρηση μπορούμε να αναλογιστούμε την τρομακτική "Κραυγή" του Μουνχ, ως να πραγματώνει αυτό που ακριβώς δεν μπορεί, και, για τον Αντόρνο, δεν πρέπει να εκφραστεί μέσω λέξεων.
Σήμερα, ο φιλόσοφος Ζίζεκ αντιστρέφει ή, αν θέλετε, ανα-γιγνώσκει το λόγο αυτό του Αντόρνο και μας λέει ότι "δεν είναι η ποίηση που είναι απίθανη μετά το Άουσβιτς, αλλά ο πεζός λόγος". Το Ολοκαύτωμα, όντας η εισβολή του Πραγματικού, του τρομακτικού, αυτού που δεν μπορεί να ειπωθεί, επιτρέπει στην ποίηση -ως αυτήν που ασχολείται με αυτό που δεν μπορεί να περιγραφεί άμεσα αλλά μόνο να τύχει αναφοράς μέσω υπαινιγμού- να είναι πιθανόν το μόνο μέσο να γίνει αναφορά στο ανείπωτο.
Τολμώντας ένα μεγάλο βήμα, θα ήθελα να υποστηρίξω ότι πιθανόν ένας άλλος τρόπος αναφοράς στη φρίκη, γενικότερα του Πολέμου, και του πολέμου με μοναδικό υπόβαθρο τη θεώρηση του άλλου ως οντολογικά βάρβαρου, είναι μέσω του καθρέφτη που αποτελεί το Παράλογο. Όντας καθρέφτης, το Παράλογο φέρνει στην επιφάνεια την Αλήθεια του Πολέμου ανεστραμμένη -το κατεσταλμένο από τις μυριάδες αδικολογίες αηδιαστικό "αντικείμενο", τη θεμελιώδη αιτία του πολέμου.
Εκπροσωπώντας λοιπόν το θέατρο του Παραλόγου, ο Αραμπάλ στο "Πικνίκ στο Πάρκο" μάς παρουσιάζει στην πρώτη μόλις σκηνή ένα στρατιώτη στο πεδίο της μάχης που υποφέρει από την ψευδαίσθηση ότι οι γονείς του παρουσιάζονται και οργανώνουν ένα πικνίκ καταμεσής του πεδίου. Αντιθέτως, οι γονείς φέρονται ως να μην αντιλαμβάνονται πού βρίσκονται και η συμπεριφορά των πραγματώνει την ψυχική τους κατάσταση - ο υιός συγκατατίθεται. Η μετέπειτα παρουσία ενός δεύτερου αντίπαλου στρατιώτη στο χώρο συνεύρεσης, ενώ στην αρχή αντιμετωπίζεται εχθρικά, σχεδόν αμέσως επαναπροσδιορίζεται ως φιλία. Στο τέλος, βομβαρδισμοί συνταράσσουν μεν το συμπόσιο, αλλά όλοι οι χαρακτήρες χορεύουν μαζί στο πεδίο -παρά ταύτα- της μάχης.
Ο Λακάν λοιπόν, ορίζοντας την ψευδαίσθηση ως φαινόμενο της ψύχωσης (και κατά κύριο λόγο της Παράνοιας), την θεωρεί ως το μέσον με το οποίο ο παρανοϊκός προσπαθεί τρόπον τινά να συγκολλήσει το ρήγμα στο συμβολικό του σύμπαν, το οποίο επήλθε ως αποτέλεσμα της απουσίας του θεμελιακού σημαίνοντος της ταυτότητάς του. Συνέπεια της απουσίας αυτής, της απόρριψης, εκείνο που απορρίπτεται από μέσα, εσωτερικά, επιστρέφει από έξω, ως ψευδαισθήσεις, ακουστικές, οπτικές ακόμη και σωματικές.
Συνέπεια του πολέμου λοιπόν, της φρίκης, της όντως παράλογης βίας, ο ήρωας του έργου, ο στρατιώτης, υποφέρει τη ρήξη του συμβολικού του σύμπαντος με αποτέλεσμα να φανερωθούν μπροστά του οι γονείς του όντας διαστροφικοί ως προς το ότι υφίστανται ως το αηδιαστικό κατεσταλμένο της αντίληψης του στρατιώτη για τους γονείς του, για την κοινωνία, αν θέλετε, που "ανησυχεί" και "είναι εναντίον" του Πολέμου.
Μήπως, λοιπόν, μπορούμε εσχάτως να αναγνώσουμε τους γονείς ως να εκφράζουν τον παραλογισμό της αστικής κοινωνίας, που ενώ ο κόσμος πεινά, δεν έχει δουλειά, είναι φτωχός ως συνέπεια του καπιταλιστικού συστήματος του οποίου είναι άρχοντες, σκοτώνεται για χάριν εθνικιστικών και ρατσιστικών ιδεολογιών που μπορούν να αποτραπούν, εντούτοις συνεχίζει να συμπεριφέρεται ωσάν να μην συμβαίνει τίποτα;
Και όντως εδώ είναι που εισέρχεται και το φετίχ ως αυτό που ενσωματώνει το ψέμα (ότι για τα δεινά που προαναφέραμε και τις επιπτώσεις τους -βλ. τρομοκρατία- δεν συμβαίνουν ή αν συμβαίνουν "Δεν φταίμε εμείς!") το οποίο μας αφήνει να συνεχίζουμε να ζούμε χωρίς να αντικρίσουμε την αβάσταχτη αλήθεια (π.χ. ότι είμαστε υπεύθυνοι). "Ποιο όμως είναι αυτό;"

Κωδικός άρθρου: 875948

ΠΟΛΙΤΗΣ - 07/06/2009, Σελίδα: 2

Ανθρώπινα Δικαιώματα και η Νέα Τάξη Πραγμάτων

2009-05-31T14:48:00.001+03:00

«(Τα ανθρώπινα δικαιώματα) Ως μια περιγραφή αυτού που υπάρχει, γίνονται η μοντέρνα νομιμοποίηση της ισχύος. Ως ένα αξίωμα προς δράση, διατηρούν μια συγκεκριμένη επαναστατική ενέργεια»
- Ντουζινάς

Με αφορμή την επίθεση που δέχτηκε ο βουλευτής κ. Πουργουρίδης την περασμένη βδομάδα σχετικά με πρόσδοση από τον ίδιο δικαιολογιών στην άσκηση ιμπεριαλιστικής/επεκτατικής πολιτικής από την Τουρκία, στο παρών κείμενο θα ήθελα να να θεωρήσω λίγο επί των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στηριζόμενος στο έργο του Νομικού Φιλόσοφου Κώστα Ντουζινά «Ανθρώπινα Δικαιώματα και Αυτοκρατορία».
Τέκνα ως ήταν πρώτα του Ορθόδοξου Χριστιανισμού και μετά του Μοντερνισμού – βλ. Φυσικά Δικαιώματα - τα ανθρώπινα δικαιώματα διατηρούν μεν την μεταφυσική υπόσταση μολονότι με ένα τρόπο διαφορετικό παρά αυτόν που όριζε η Χριστιανική και Μοντερνιστική θεωρεία.
Επι τούτου, ενώ στα πλαίσια του Ορθόδοξου Χριστιανισμού, ο Παύλος διατύπωσε ότι όλοι - ανεξαρτήτως διαφορών όπως εθνικότητα, φύλο και τίτλους ευγένειας – έχουν εκείνη την ψυχή που τους κάνει μέρους του «σχεδίου σωτηρίας του Χριστού», αυτοί που τρόπον τινά θεωρούνται ως μέτοχοι του Παραδεισένιου βασιλείου, είναι αυτοί που πιστεύουν στον Θεό και ως εκ τούτου, οι άπιστοι έχουν λίγα ή καθόλου δικαιώματα. Αυτή η εξαιρετική υπόσταση των άπιστων, έγινε λοιπόν και το κάλεσμα ταγμάτων «σωτηρίας» να αλλάξουν τον κόσμο, όπως ορίζει ο Χριστός. Άνθρωπος λοιπόν – όταν το όνομα αυτό σημαίνει κάτι παρά απλή ζωή – γίνεται κάποιος σαν οι ιδιαιτερότητες του απαλειφθούν στο όνομα του Καθολικού.
Αυτή όμως η διαίρεση μεταξύ του συγκεκριμένου και του καθολικού απετέλεσε και τη βάση των φυσικών δικαιωμάτων του μοντερνισμού. Ενώ όμως στον Χριστιανισμό αυτό που σε έκανε μέρος της οικουμένης ήταν θεωρητικά η ψυχή αλλά πρακτικά η δήλωση πίστης στο Χριστό, στον Μοντερνισμό αυτό που σε κάνει άξιο/α θεώρησης ως άνθρωπο είναι η Λογική. Ενώ δηλαδή, γεννιέσαι και θεωρητικά είσαι μέρος της ανθρωπότητας, αυτό που σε κάνει άνθρωπο άξιον του ονόματος είναι η Λογική. Το καινό όμως οικοδόμημα του Μοντερνισμού – ως απάντηση της Χριστιανική Εκκλησίας – ήταν το έθνος κράτος. Αυτό που μαθαίνουμε από τα τρία πρώτα άρθρα της διακήρυξης των «Δικαιωμάτων του Ανθρώπου» είναι ότι μέν γεννιόμαστε ελεύθεροι και ίσοι αλλά αυτή η ελευθερία ορίζεται από τον ανήκειν στο έθνος-κράτος – είσαι άνθρωπος, έχεις δικαιώματα δηλαδή, μόνο εφόσον είσαι μέρος ενός έθνους-κράτους. Εδώ, το έθνος-κράτος απολαμβάνει τέτοιας κυριαρχίας που το μη-ανήκειν σε αυτό σε καθιστά απλώς ζωή.
Η σημερινή μεταμοντέρνα μας πραγματικότητα όμως, έμελλε να ανατρέψει ότι προηγήθηκε. Ενώ λοιπόν το έθνος κράτος παραμένει ως το πλαίσιο μέσα στο οποίο κάποιος αποκτά δικαιώματα, σήμερα η θεώρηση του ως άξιο να επιτελεί αυτή του λειτουργία υπόκειται στην θεώρηση του ως τέτοιο απο την «Νέα Τάξη Πραγμάτων». Προϋπόθεση να αποτελείς μέρος αυτής της είναι η υποταγή σου στα οικοδομήματα της όπως αυτά πραγματωθήκαν μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Σήμερα λοιπόν, το κράτος δικαιούται την κυριαρχία του, όταν αυτό απαντά στις αρχές – ή μάλλον στην ορισμένη ως Πραγματικότητα και Αλήθεια – της φιλελεύθερης δημοκρατίας που σημαίνει: ελευθερία, δημοκρατία και σεβασμός στα ανθρώπινα δικαιώματα. Αυτό που είναι ανατρεπτικό σε αυτή την θεώρηση πραγμάτων είναι ότι πλέον η έμφαση του Συστήματος αποδίδεται στην διατήρηση συγκεκριμένων εννοιών και αξιών τις οποίες αναφέραμε πιο πάνω. Ποιος όμως ορίζει, ποιος προσδίδει περιεχόμενο σε αυτές τις έννοιες και αξίες σήμερα; Και που σταματά, ποια είναι τα όρια της επιβολής της κυριαρχίας του;

ΠΟΛΙΤΗΣ - ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ 31/5/09 σελ.42

Cyprus Big Band: Democracy through/in Music

2009-05-31T14:17:00.001+03:00

Προσπαθώντας κάποιος να καταλάβει τα πρακτικά ατελέσφορα και διανοητικά αδιέξοδα του ηγεμονικού εννοιοδοτικού ορίζοντα στην Κύπρο, μπορεί να εννοήσει ότι μέρος των μεγαλύτερων ανησυχιών, των μεγαλύτερων κακών που έπληξαν αυτό τον τόπο έγιναν – τουλάχιστον εν μέρη – ως αποτέλεσμα της υιοθέτησης μιας ταυτότητας που καταστέλλει τον αμαλγαματικό χαρακτήρα της κοινωνίας μας. Είναι διαιρετική ως προς τον λαό και συνάμα ανατρεπτική στην αντίληψη των πραγματικών ανταγωνισμών που διέπουν την κοινωνία – ανταγωνισμών που δεν υφίστανται στην βάση του είδους της ταυτότητας που είχε εμπεδωθεί αλλά που μπορούν να καταστούν ορατοί με την ανα-γνωση και επανερμηνεία του αμαλγάματος που η Κυπριακή κοινωνία αποτελεί.
Τι σχέση μπορεί να έχει αυτή η θεώρησημε την τζάζ και ειδικότερα με την παράσταση του Cyprus Big Band; Εδώ νομίζω πως ο φιλόσοφος Κόρνελ Γουέστ μπορεί να μας φανεί χρήσιμος.
Ο Γουέστ περιγράφει τον εαυτό του τόσο ως ένα Τζάζ-Ανθρωπο στο κόσμο των ιδεών όσο και ως ένα τζαζ-αγωνιστή-της-ελευθερίας στα πλαίσια της κοινωνίας. Εξηγώντας τι εννοεί με το πρώτο χαρακτηριστικό του, μας παραθέτει ότι η Τζαζ-Άνθρωπος είναι αυτή που έχει το κουράγιο να ανακαλύψει ποια είναι και μέσα από τις ανακαλύψεις της να βρει την δική της φωνή. Μια φωνή όμως που δεν βρίσκεται παρά εν σχέση με άλλες φωνές. Και αυτό το «εν σχέση» λοιπόν, σημαίνει, προϋποθέτει την αντίληψη της υποχρέωσης της ως προς τις άλλες φωνές που τρόπον τινά συστήνουν ένα αμάλγαμα, αλλά ιδιόμορφο, μοναδικά δικό της.
Σχετική ως είναι με την Τζαζ-Άνθρωπο, η τζαζ-αγωνίστρια-της-ελευθερίας γίνεται σαν προσπαθήσει να ενεργοποιήσει τους πονεμένους από την ζωή, τους καταπιεσμένους, θύματα εκμετάλλευσης από την κοινωνία ανθρώπους - σαν τους οργανώσει σε ένα φόρουμ το οποίο ευνοεί και προωθεί την κριτική σκέψη και στάση έναντι στην ζωή. Μια σκέψη και στάση όμως που δεν έχει ως τέλος την μονοφωνία, την καταστολή των ιδιαιτεροτήτων του κάθε ανθρώπου αλλά προωθεί τον συναγωνισμό μεταξύ των παρευρισκομένων με σκοπό την σύσταση μιας συμφωνίας η οποία επίσης θα είναι ενδεχομενικά υπό κριτική.
Όπως λοιπόν ένα σολίστα σε ένα ντουέτο, κουαρτέτο, κουϊντέτο, σε μια μεγάλη μπάντα Τζαζ, η ατομικότητα προωθείται με σκοπό «την διατήρηση και αύξηση της δημιουργικής έντασης με την ομάδα/μπάντα - μια ένταση η οποία προσφέρει υψηλότερη ποιότητα στην παράσταση καταφέρνοντας (έτσι) το στόχο της συλλογικής προσπάθειας».
Και που στέκεται με όλα αυτά η Cyprus Big Band; Γιατί και πως αποτελεί πραγμάτωση της θεώρησης του Γουέστ και πως μπορεί να αποτελεί ένα παράδειγμα αντίστασης στη μονολιθική ταυτότητα που είναι ηγεμονική στην Κύπρο, εις το όνομα του αμαλγάματος που η Κύπρος αποτελεί;
Κατ’αρχή το προφανές: είναι μια μπάντα τζαζ και ως εκ τούτου μέσα στα πλαίσια της πραγματώνεται η στάση του Τζαζ-Ανθρώπου μολονότι μέσα στα πλαίσια της μουσικής καθαυτής. Οι μουσικοί που την αποτελούν έρχονται τόσο από διαφορετικές μουσικές παραδόσεις αλλά επίσης εξασκούν και διαφορετικά όργανα, το καθένα με την δική του ιδιομορφία και χαρακτήρα -στοιχεία τα οποία αλληλεπιδρούν, συνπλάθονται αλλά δεν απαλλοτριώνονται. Ο κάθε μουσικός με το όργανο του «μιλάει» την γλώσσα του, οικοδομώντας ένα Πύργο της Βαβέλ, πλέον σύμβολο της επικοινωνίας παρά εμπόδιο σε αυτή.
Είναι όμως και η άλλη, η τζαζ-αγωνιστικότητα-για-την-ελευθερία, χαρακτηριστικό βάση του οποίου η Cyprus Big Band είναι ιδιαίτερα σημαντική. Ως τέκνο της Jeunesse Musicales, το Cyprus Big Band λειτουργεί και πολιτικά, προωθώντας τον διαπολιτισμικό διάλογο με σκοπό την απάλειψη του εθνικισμού και του ρατσισμού. Και εδώ είναι ακριβώς που η Cyprus Big Band αποτελεί και μια έκρηξη που προσδίδει υπόσταση στο αμάλγαμα που αποτελεί η Κύπρος: όλοι διαφορετικοί, όλοι Κύπριοι.

ΠΟΛΙΤΗΣ - ΠΑΡΑΘΥΡΟ - ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ 31/5/09 σελ.3

2009-05-28T23:24:00.000+03:00

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ

ΝΕΑ ΟΜΑΔΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΥ

ΔΙΟΡΓΑΝΩΝΕΙ ΣΥΖΗΤΗΣΗ

2 ΙΟΥΝΙΟΥ, 2009 – 7 μμ.

Καφενείο Παλιού Ξυδάδικου, Λεμεσός

Η νεοσυσταθείσα ομάδα FORUM SECLORUM διοργανώνει την πρώτη

από σειρά δημόσιων συζητήσεων-παρουσιάσεων με θέμα

«Μια κριτική ανάλυση του φαινομένου της Αίγιας Φούξια», την Τρίτη 2 Ιουνίου, 2009

στις 7 μ.μ. στο καφενείο του Παλιού Ξυδάδικου, οδός Γενεθλίου Μιτέλλα, Λεμεσός.

Εισηγητής: Νικόλας Δευτεράς

Είσοδος Ελεύθερη

Επικοινωνία: 99 498911 / 99 534726

«Ξυπόλητοι στο Πάρκο» ή Η γιατί ένας βαρετός άντρας δεν πρέπει να ανησυχεί

2009-05-24T12:47:00.001+03:00

Αναρωτηθήκατε ποτέ γιατί μεταξύ του Δράκουλα και του Κηάνου Ρηβς – στο έργο του Κόπολα «Δράκουλας» - η ηρωίδα προτιμά τον Δράκουλα αντί τον όμορφο και ακμαίο Ρήβς; Η ερώτηση αυτή, ειδικά αν λάβουμε υπ’όψιν την τάση – τουλάχιστον στο Χόλιγουντ – να εκθειάζεται η ομορφιά και νιότη, είναι νομίζω αρκετά ενδιαφέρουσα.
Με τέλος πάντα την προσέγγιση του έργου που παρουσιάζουμε μέσα από ένα πρίσμα που δύναται να είναι καταλυτικό μιας πιο ενδιαφέρουσας θέασις, στο παρόν άρθρο θα ήθελα να σκεφτούμε λίγο το προαναφερθέν ερώτημα. Σε αυτό το εγχείρημα οδηγός μας θα είναι ο ψυχαναλυτής Ντάριαν Λήντερ, ο οποίος πρόφερε και ανέλυσε την ερώτηση αυτή.
Είναι νομίζω ευρέως αποδεκτή η θεώρηση ότι οι γυναίκες είναι πιο πιστές στο σύντροφο τους από ένα άντρα. Το ερώτημα όμως είναι «γιατί;». Όπως μας πληροφορεί ο Λήντερ, στην ερώτηση κατά πόσο θα προτιμούσαν ο σύντροφος τους να κοιμηθεί με κάποιον/αν άλλο/η και να σκέφτονται τις/τους ίδιες/ους ή να κοιμάται μαζί τους και να σκέφτεται κάποιον/αν άλλη, οι περισσότερες γυναίκες απάντησαν ότι θα προτιμούσαν όπως ο σύντροφος τους κοιμηθεί με κάποιαν άλλη σκεπτόμενος αυτές. Εν αντιθέσει, οι άντρες στους οποίους υποβλήθηκε η ερώτηση αυτή, απάντησαν ότι θα προτιμούσαν όπως η σύντροφος τους κοιμάται μαζί τους σκεπτόμενη κάποιον άλλο. Μια επιφανειακή θεώρηση των αποτελεσμάτων αυτών, πιθανών να θέλει όπως οι άντρες είναι πιο κτητικοί από τις γυναίκες. Κι όμως! Αν το αναλύσουμε λίγο το θέμα θα παρατηρήσουμε ότι οι γυναίκες είναι εξίσου κτητικές όπως οι άντρες μολονότι αυτές εστιάζουν στην αγάπη ενώ οι άντρες στο σώμα.
Κάτι περαιτέρω που μπορούμε να εξάγουμε από την προηγούμενη ανάλυση μας είναι ότι οι γυναίκες, σε αντίθεση με τους άντρες, ενδιαφέρονται για έναν άντρα πέραν από τους ιδίους. Πριν, προλάβετε όμως να φτάσετε σε συμπεράσματα περί της φαινομενικής αντίφασης στην οποία ο ψυχαναλυτής και ο γράφων υποπίπτει, αυτό που χρήζει αναφοράς είναι ότι στις πλείστες των περιπτώσεων αυτός ο άντρας είναι ένα φάντασμα! Ο άντρας λοιπόν, σαν τον αγκαλιάζει η γυναίκα του, μπορεί να νοιώθει ασφαλής για την πίστη της συντρόφου του, αφού «αυτός» με τον οποίο τον προδίδει είναι κάτι πέραν από τον ίδιο!
Προς απόδειξη – έστω μερική – αυτού του συμπεράσματος, ας επιστρέψουμε λίγο στο παράδειγμα του «Δράκουλα» με το όποιο αρχίσαμε αυτό το άρθρο. Η ηρωίδα στην οποία αναφερόμαστε επέλεξε ένα ζωντανό νεκρό – το πλέον απίθανο/ανύπαρκτο φαινόμενο (σ. υπάρχουν νεκροί και ζωντανοί, ποτέ ο συνδυασμός αυτών) – για σύντροφο της αντί του ζωντανού, ζωηρού και εύμορφου χαρακτήρα που υποδύεται ο Ρήβς. Αυτό τι μας λέει; Ότι, για την γυναίκα, ο σύντροφος δύναται να είναι πολύ πιο σημαντικός από έναν με σάρκα και οστά και «με είδωλο να τον αντικρίζει στον καθρέφτη» (Λήντερ).
Αυτό το (δυνάμει) γεγονός μπορεί να είναι και η εξήγηση για την επιτυχία του έργου «Ξυπόλητοι στο Πάρκο» του Νήλ Σάιμον. Στο έργο αυτό παρατηρούμε πως ένα ζευγάρι, μετά από ένα πενθήμερο αχαλίνωτου σεξ και πάθους σε ένα «μυστικό» δωμάτιο, αρχίζει να αντιμετωπίζει προβλήματα ακριβώς γιατί ενώ η γυναίκα είναι απίστευτα ζωηρή και περιπετειώδης, ο άντρας είναι ένας συντηρητικός, εγκλωβισμένος στην ρουτίνα της ενασχόλησης του ως δικηγόρος. Ένα ζευγάρι καταδικασμένο, θα σκέφτεστε. Και πάλι όμως όχι. Η σύντροφος λοιπόν του άντρα, μετά από συνεχείς εκκλήσεις και απειλές όπως βάλει λίγα μπαχάρια στην ζωή του/ς καταφέρνει να κάνει τον άντρα τρόπον τινά να «βγει από τον εαυτό του». Μόλις όμως το καταφέρει αυτό που επιθυμούσε, βλέπουμε να συμβαίνει κάτι εντελώς «απρόσμενο»: τον παρακαλεί να επιστρέψει, στην ζωή σαν τάφο, στο φάντασμα που είναι στην καθημερινότητα του! Καλή θέαση!